Генрих Ежи Хмелевский: Суретші, журналист және комикстер авторы
Henryk Chmielewski (comics)
Генрик Ежи Хмелевский (1923-2021) – польский художник комиксов, журналист, участник Варшавского восстания. Автор популярной серии "Титус, Ромек и А’Томек".
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польша комиксінің суретшісі және журналисі (1923–2021) Польша боксшысы
Polish comic book artist and journalist (1923–2021)
Polish boxer
Генрик Джерзи Хмилевский (7 маусым 1923 – 22 қаңтар 2021), сонымен қатар Папсио Хмиль деген псевдониммен танымал, Польша комиксінің суретшісі және журналисі болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Хмилевский Отандық армия қатарында қызмет етіп, Варшава көтерілісіне қатысты. Соғыстан кейін ол «Świat Młodych» журналында график ретінде жұмыс істей бастады, онда комикстерін жариялады. 1966 жылы оның алғашқы «Тит, Ромек және А’Томек» комиксі жарық көргеннен бастап, ол мансабын негізінен осы серияға арнады, адам болуды қалайтын сөйлейтін шимпанзе – «Тит де Зоо» тарихын айта отырып. Негізгі серияның соңғы, отыз бірінші кітабы 2008 жылы жарық көрді, бірақ Хмилевский кейіпкерлерімен сурет кітаптары сияқты басқа да туындыларын жасауын жалғастырды. Хмилевскийдің комикстері абсурдтық юмор, қалампырлар мен сөз ойындарымен ерекшеленеді. Балалар мен жасөспірімдерге арналған, көңіл көтерумен қатар білім беру мақсатын көздейді.
Henryk Jerzy Chmielewski (7 June 1923 – 22 January 2021), also known under his pseudonym Papcio Chmiel, was a Polish comic book artist and journalist. During World War II, Chmielewski served in the Home Army and took part in the Warsaw Uprising. After the war, he started working as a graphic artist in the Świat Młodych magazine, where he also published comics. Since the debut of his first Tytus, Romek i A'Tomek comic book in 1966, he focused his career almost entirely on this series, telling the story of Tytus de Zoo, an anthropomorphic, talking chimpanzee who wants to become a human. The last, thirty first book of the main series was published in 2008, but Chmielewski continued to create other works, such as artbooks, with his characters. Chmielewski's comics are known for the use of absurdist humour, puns and word plays. Aimed at children and teenagers, with the goal of being both entertaining and educational,
Жеке өмір
1949 жылы Анна Сливинскаға үйленді. Олардың Моника (1951 жылы туған) қызы және Артур Бартомей (1957 жылы туған) ұлы болды. 1974 жылы олар ажырасты. Хмилевскийдің ұлы Артур ЖЭО-да жұмыс істейді. Хмилевский 2021 жылдың 22 қаңтары күні қайтыс болды.
In 1949, he married Anna née Śliwińska. Together, they had daughter Monika (born 1951) and son Artur Bartłomiej (born 1957). They divorced in 1974. Chmielewski's son Artur works at JPL. Chmielewski died on the night of 22 January 2021.
Świat Przygód және Świat Młodych-тегі мансабы
1947 жылдың 1 қыркүйегінде Хмилевский балалар мен жасөспірімдерге арналған «Świat Przygód» («Оқиғалар әлемі») журналында суретші ретінде жұмыс істей бастады. Журнал көбінесе батыс комикстері мен комикс кітаптарының польша тіліне аударылған бөліктерін жариялады, олар авторлық құқықты лицензиясыз шетелдік газеттерден алынған. Мұндай жолмен жарық көрген комикстердің бірі – швед журналынан көшірілген «Американдық патшалық атты әскерінің королі». «Świat Przygód» осы газеттің келесі нөмірін ала алмағаннан кейін, Хмилевскиден Кингтің оқиғаларының өзіндік эпизодтарын салуын сұрады, осылайша журнал түсіндірмесіз серияны күрт тоқтатудан сақталуға мүмкіндік алды. Мұндай алты эпизод жасалды, және Хмилевский оны өзінің автобиографиясында комикс авторы ретіндегі дебюті деп есептейді. 1949 жылдың қаңтарында «Świat Przygód» және скауттық журнал «Na Tropie» бірігіп, «Świat Młodych» («Жастар әлемі») журналын құрды. Сонымен бірге, журнал комикстерді жариялауды тоқтатты, себебі Польша сол кезде сталиндік социалистік ел болатын және комикстер американдық өнер түрі деп қарастырылды. 1950-1956 жылдары Варшавадағы Бейнелеу өнері академиясында оқыды. 1956 жылы оқуын аяқтағаннан кейін, Хмилевский плакат суретшісі болуды ойлады, өйткені комикстерді жариялау әлі де мүмкін емес еді. Хмилевский «Ромек және А’Томек» (Ромек және А’Томек, Ромек және Томек – Роман және Томаш есімдерінің ақылға қонымды қысқартылған түрлері) атты он бір беттік эпизод жасады. Бұл екі ұлдың, атау кейіпкерлерінің, «астронавтика көрмесіне» барғанда зымыранмен ғарышқа ұшып кеткен оқиғасын баяндайтын қара-ақ комикс. Ұшу барысында ұлдар тәжірибелер үшін пайдаланылған, сөйлейтін ғарыш маймылы Титусты табады. Сол кезде кейіпкерлердің мінездері әлі толық қалыптаспаған, ал Титусты басты тақырып ретінде адамгершілікке айналдыру идеясы әлі тумаған еді. Бірінші эпизод 22 қазан күні шыққан нөмірдің бірінші бетінде жарық көрді, бірақ ол комикс емес, «суреттегі оқиға» (historyjka obrazkowa) деп аталды. Кейіпкерлер танымал болды және Хмилевский келесі эпизодтарды (енді ғарышта емес) «Титус, Ромек және А’Томек» деген атпен жасай бастады. 1964 жылы ол «Świat Młodych» журналында «Klub Tytusa» (Титус клубы) клубын ашты, онда шимпанзе өзі жазған әзіл-қалжың мақалалары жарияланды.
On 1 September 1947, Chmielewski started working as a graphic artist in the Świat Przygód (The World of Adventures), a magazine aimed at children and teenagers. The magazine was often publishing Western comic strips and parts of comic books translated to Polish, taken from foreign newspapers without asking for licensing copyright. One of the comics published in such manner was the American King of the Royal Mounted, copied from a Swedish magazine. Once Świat Przygód couldn't obtain the newest issue of this newspaper, Chmielewski was asked to draw his own episodes of King's adventures, so the magazine could avoid abruptly ending the series without explanation. Six such episodes were created, which Chmielewski counts as his debut as an comics author in his autobiography. In January 1949, Świat Przygód was merged with Na Tropie, a scouting magazine, to form Świat Młodych (The World of Youth). At the same time, the magazine ceased publishing comics, since Poland was a Stalinist socialist country at that time and comics were viewed as an American form of art. Between 1950 and 1956, he studied at the Academy of Fine Arts in Warsaw. After ending his studies in 1956, Chmielewski was thinking about becoming a poster artist, since publishing comics was still not possible. Chmielewski created ten single page episodes of Romek i A'Tomek (Romek and A'Tomek, Romek and Tomek being pet forms of the names Roman and Tomasz), a black and white comic telling the story of two boys, the title characters, who accidentally fly into space in a rocket while visiting an "astronautics exhibition". During the flight, the boys discover a talking space monkey called Tytus used for experiments. At that time, the characters' personalities were not yet developed, and the idea of humanizing Tytus as the main topic was not yet born. The first episode debuted on the front cover of 22 October issue, although it was referred to as a "picture story" (historyjka obrazkowa) rather than a comic. The characters became popular and Chmielewski started creating subsequent episodes (no longer set in space), under the title Tytus, Romek i A'Tomek. In 1964, he also launched the Klub Tytusa (Tytus Club) in Świat Młodych, with humorous articles presented as written by the chimpanzee himself.
Титус, Ромек және А'Томек
1965 жылдың басында, Титус тоғыз жыл бойы газет комиксінің эпизодтарында пайда болғаннан кейін, Wydawnictwo Harcerskie (Scouting Publishing) директоры Януш Марушевский осы кейіпкерлермен комикс кітап жасауды ұсынды. Баспаға тек скауттық тақырыптағы туындыларды шығаруға рұқсат болғандықтан, баспагерлер Чмилевскиге «оқу арқылы ойын-сауық, ойын-сауық арқылы оқу» қағидасын ұстанатын комикс жасауды тапсырды. Комикс бастапқыда серия болып жоспарланбағанмен, 1967 жылы «Тит жүргізуші куәлігін алады» (Tytus otrzymuje prawko jazdy) комиксі 50 000 данада жарық көрді және ол да тез сатылып кетті. Бұл сәттіліктің арқасында Wydawnictwo Harcerskie тағы үш кітапқа тапсырыс берді: «Тит космонавт» (Tytus kosmonautą, 1968 жылы жарық көрді), «Тит солдат» (Tytus żołnierzem, 1969) және «Дүние жүзінің төрттен бір бөлігіне саяхат» (Podróż do ćwierć koła świata, 1970).
In early 1965, after nine years of Tytus as a newspaper comic in episodes, Wydawnictwo Harcerskie's (Scouting Publishing) director Janusz Maruszewski proposed to create a comic book with the characters. Since the publisher was only allowed to release scouting related works, The publishers ordered Chmielewski to create a comic which would give "education through entertainment and entertainment through education". Although the comics were initially not planned to be a series, Tytus otrzymuje prawko jazdy (Tytus gets a Driving License) debuted in 1967, in 50,000 copies, which were also sold out very quickly. Following the success, Wydawnictwo Harcerskie ordered another three books: Tytus kosmonautą (Tytus the Cosmonaut, released in 1968), Tytus żołnierzem (Tytus the Soldier, 1969) and Podróż do ćwierć koła świata (Journey around a Quarter of the World, 1970).
Ортақ тақырыптар
Сериалдың басты тақырыбы – Титустың "адамдануы", яғни оның интеллектын адам сияқты ету. Бұл тақырып жиі оқиғаға білім беру элементтерін енгізуге мүмкіндік береді.
The main topic of the series is the "humanization" (uczłowieczenie) of Tytus, that is, turning his intellect into that of a human being. This theme often serves as a pretence for including educational elements in the story.
Баспагерлердің ықпалы
1989 жылы Польшада коммунизм құлағанға дейін комикстердің басты тақырыптарын, тіпті кейде нақты оқиғаларын Хмилевскийдің өзі емес, оның баспагерлері таңдаған. Оған екінші кітаптың тақырыбы ерекше ұнамады, онда басты кейіпкерлер жол ережелерін үйренеді. Оның баспагерлері көбінесе білім беру мақсатында комикс жасағысы келсе, Хмилевский көңілді жағдайларға назар аударуды қалады. Ол компромисс ретінде жол қозғалысы ережелері туралы ойынды кітаптың ортасына енгізді. Ойын, техникалық сипаттамалармен бірге, комикс кітабының жиектерінде орналастырылды. Баспагерлер нәсілшілдік мәселесіне баса назар аударғысы келді. Хмилевский оған келіспей, мұндай мәселелер көңілді комикс үшін тым ауыр екенін айтты. 2006 жылы ол Польшаны қайта құру орденінің командирлік кресімен марапатталды. Өнер саласындағы еңбегі үшін Хмилевскийге 2007 жылы «Мәдениетке сіңірген еңбегі үшін» Глория Артис медалінің алтын класы табысталды. Бұл өнерлік жетістіктері үшін берілетін ең жоғары поляк ордені (алтын медаль – оның ең жоғары дәрежесі). Ол сондай-ақ «Күлкі» орденінің рыцары атанды.
Before the fall of Communism in Poland in 1989, the main topics and sometimes even specific adventures of the comics were not chosen by Chmielewski himself, but rather by his publishers. He was especially not fond of the theme of the second book, where the protagonists learn about rules of the road. While his publisher wanted a comic that would be mainly educational, Chmielewski wanted to focus on humorous situations. In a compromise solution, he created a board game about traffic laws, which was included in the middle of the book. They were included, along with technical specifications, in the margins of the comic book. the publishers wanted to stress the existence of racism. Chmielewski disagreed, saying that such issues are too serious for a humorous comic book. and the Commander's Cross of the Order of Polonia Restituta in 2006. For his artistic career, Chmielewski was awarded the Gloria Artis Medal for Merit for Culture, Gold Class (in 2007), the highest Polish order given for artistic deeds (with Gold Medal being its highest class). He was also a Knight of the Order of the Smile.