Кіріспе
Марсупилами – Андре Франкин жасаған комикстегі кейіпкер және ойдан шығарылған жануарлар түрі. Оның алғашқы пайда болуы 1952 жылғы 31 қаңтардағы франко-бельгиялық «Spirou» комикс журналында болды. Содан бері ол танымал бельгиялық «Spirou & Fantasio» комикс сериясында, Франкин серияда жұмыс істеуді тоқтатқанға дейін, басты кейіпкерлердің сүйікті жануары ретінде жиі пайда болды; Франкиннің өмір сүру кезеңіндегі сериядағы кейіпкердің соңғы көрсетілімі 1970 жылы болды. 1980-жылдардың соңында «Spirou» мен «Fantasio» иеленген Марсупиламидан өзгеше, осы түрдің тағы бір кейіпкері Грег, Янн және Дугомиер жазған, ал Батем салған «Марсупилами» атты жеке табысты комикс сериясын алды. 1987 жылы бірінші «Марсупилами» альбомының жарыққа шығуы «Марсу Продакшнс» баспасының алғашқы басылымын белгіледі, ол кейіпкердің атымен аталады. Марсупилами содан бері көптеген анимациялық сериалдар, көркем фильм, «Marsupilami Sega Genesis» видео ойыны және басқа да тауарлардан тұратын мультимедиялық франшизаға айналды. 98494 нөміріндегі Марсупилами астероиді де бар. Марсупиламиның оқиғалары голланд, неміс, грек, каталон, испан, португал, ағылшын, итальян және бірнеше скандинавия тілдері сияқты бірнеше тілге аударылды. Ағылшын тіліндегі соңғы аудармаларды британдық «Cinebook» баспасы жариялады. «Марсу Продакшнс» «Марсупилами» сериясының үш миллионнан астам альбомын сатқанын мәлімдеді. 2013 жылы «Dupuis» компаниясы «Marsu Productions» компаниясын және оның кейіпкерлерін сатып алып, «Spirou & Fantasio» оқиғаларын, соның ішінде Марсупиламиды қайта өндіруге мүмкіндік берді. Марсупилами 2016 жылы жарық көрген «La Colère du Marsupilami» альбомында «Spirou & Fantasio» сериясына оралды.
Marsupilami is a comic book character and fictional animal species created by André Franquin. Its first appearance was in the 31 January 1952 issue of the Franco Belgian comics magazine Spirou. Since then it appeared regularly in the popular Belgian comics series Spirou & Fantasio, as a pet of the main characters, until Franquin stopped working on the series; the character's final appearance in the series during Franquin's lifetime was in 1970. In the late 1980s, another character of the same species, distinct from the pet Marsupilami owned by Spirou and Fantasio, got its own successful spin off series of comic albums entitled Marsupilami, written by Greg, Yann, and Dugomier, and drawn by Batem. The 1987 release of the first Marsupilami album marked the debut publication of the publishing house Marsu Productions, which was named after the character. Marsupilami has since become a multimedia franchise, with multiple animated series, a feature film, a Marsupilami Sega Genesis video game and a variety of other merchandise. The asteroid 98494 Marsupilami is
Marsupilami's adventures had been translated to several languages, like Dutch, German, Greek, Catalan, Spanish, Portuguese, English, Italian and several Scandinavian languages. The most recent English translations are published by the British publishing house Cinebook. More than three million albums of the Marsupilami series are claimed to have been sold by Marsu Productions. In 2013, Dupuis bought Marsu Productions and its characters, thereby allowing a new production of Spirou & Fantasio adventures including the Marsupilami. The Marsupilami returned to the Spirou & Fantasio series in the album La Colère du Marsupilami, released in 2016.
Атау беру
Атауы - сумкалы жануар, Пилу Пилу (Француз тіліндегі Евгений Джип есімі, Франкин бала кезінде өте жақсы көрген кейіпкер) және ami (француз тілінде "дос") сөздерінің қосындысынан жасалған. Түрдің биномдық атауы Франкиннің "Spirou et les héritiers" еңбегінде Marsupilamus fantasii деп берілген. Оның түрлік епітеті, қайтыс болған ағасы бір данасын табуды тапсырған Фантасио кейіпкерімен байланысты. Ол Спирумен Оңтүстік Америкаға жасаған экспедициясы барысында оны табысты тапты және одан кейін Еуропаға әкелді. Марсупилами, попугайлар мен кейбір қарға тұқымдас құстар сияқты, адам сөзін қайталап айта алады, ал амфибия сияқты судың астында да, құрлықта да тыныс ала алады.
Үлгілер
"Марсупилами" атауы бастапқыда Спиру мен Фантазио тұтқындаған, содан кейін асырап алған жеке бір мақұлыққа қатысты, олар оны есімдемеді, себебі ол – белгілі жалғыз мысалы еді. Spirou & Fantasio альбомы "Le nid des Marsupilamis" көбірек марсупилами кейіпкерлерін таныстырады, олардың ешқайсысы тұтқында емес; альбомның басты тақырыбы – Паломбиядағы жабайы табиғатта өмір сүретін марсупилами отбасының өмірі туралы комикстегі деректі фильм. Кейінгі "Марсупилами" сериалы, Батем салған, осы отбасы туралы, ал сериалдың атауы "Марсупилами" – отбасының әкесін, ол да есімсіз, Спиру мен Фантазионың үй жануары Марсупилами емес. Осы сериалдарда Марсупиламидің әйелі Марсупиламие (атының әйел түрі) деп аталады, ал олардың үш баласының аттары тиісінше Биби, Бибу және Бобо. "Mars the Black" альбомында тағы бір мысал, алғаш рет пайда болатын. Бұрын тұтқынға алынған марсупилами, ол орманға қайта оралып, қайтадан өмір сүруге қиналады. Марсупиламиенің қызығуын тудыра алмағаннан кейін, ол Марсупиламиге қызғанышпен қарайды және оған шабуылға жақын келеді. Кейін ол Венера есімді қара марсупилами әйелімен танысады, ол оның серігі болады. "Baby Prinz" шығармасында тағы бір мақұлық, зообақта тұратын қарт еркек бейнеленген. Барлығы Паломбияда сегіз мысал, соған қоса Спиру мен Фантазионың үй жануары. Марсупиламилердің терісі әртүрлі түстерде кездеседі – сары, қара дақтармен сары, қара, ақ, қара дақтармен ақ және сары дақтармен қара. Ең көп кездесетін түстер – қара дақтармен сары, дақсыз сары және толығымен қара, себебі осы өзгерістер "Марсупилами" комикстер сериясындағы негізгі Марсупилами отбасында көрінеді; сондай-ақ осы түстер француз анимациялық сериалында осы отбасымен бірге жиі кездеседі.
Марсупилами
1960 жылдардың соңында Франкин Spirou & Fantasio сериясын салудан бас тартуға шешім қабылдады, ол Жан-Клод Фурньеге берілді. Франкин Марсупилами кейіпкері алғашқы Фурнье әңгімесінен кейін, яғни Франкин өзі салған "Алтын жасаушы" ("Le faiseur d'or") комиксінен соң серияда пайда болуын тоқтатуға рұқсат бермеді. Спирудың Марсупиламисі содан кейін комикстерде көрінбеді және 2016 жылға дейін Spirou & Fantasio сериясында болмады. 1987 жылы Франкин жаңа баспа үйі Marsu Productions-пен бірлесіп Марсупиламиге арналған жаңа серияны бастады. Бұл серияда "Марсупиламилердің ұясы" ("Le nid des Marsupilamis") комиксінде пайда болған Марсупилами отбасы бейнеленді. Алғашқы төрт томды Франкин мен Батем бірлесіп салған. Бесінші томнан бастап Батем серияның жалғыз суретшісі болды. Алғашқы екі томдағы әңгімелерді Грег жазды. Кейін Грег серияда жұмыс істеуді тоқтатты, ал келесі жеті томды Ян жазды. Содан бері серияға тағы да басқа авторлар үлес қосты; ең соңғы авторы – Колман, ол соңғы он екі томның авторы ретінде көрсетілген. Серияның алғашқы жарық көрген альбомы – "Марсупиламидің құйрығы" ("La Queue du Marsupilami"). 2002 жылы Марсупилами туралы қысқа әңгімелер жинағынан тұратын #0 альбомы жарық көрді, оның суреттерін Франкин 1987 жылға дейін салған. 0. "Марсупиламиді ұстау" ("Capturez un Marsupilami", 6/2002) (Қысқа әңгімелер жинағы). Суреттері мен әңгімесі Франкинге тиесілі. 1. "Марсупиламидің құйрығы" ("La Queue du Marsupilami", 10/1987). Суретшілері: Батем мен Франкин, әңгімесі: Грег. 2. "Әлемнің соңындағы сәби" ("Le Bébé du bout du monde", 6/1988). Суретшілері: Батем мен Франкин, әңгімесі: Грег. 3. "Қара Марс" ("Mars le Noir", 3/1989). Суретшілері: Батем мен Франкин, әңгімесі: Янн. 4. "Уртикандо тауының тозаңы" ("Le Pollen du Monte Urticando", 11/1989). Суретшілері: Батем мен Франкин, әңгімесі: Янн. 5. "Сәби Принц" ("Baby Prinz", 10/1990). Суретшісі: Батем, әңгімесі: Янн. 6. "Фордландия" ("Fordlandia", 11/1991). Суретшісі: Батем, әңгімесі: Янн. 7. "Боавистаның алтыны" ("L'Or de Boavista", 10/1992). Суретшісі: Батем, әңгімесі: Янн. 8. "Боависта ғибадатханасы" ("Le Temple de Boavista", 10/1993). Суретшісі: Батем, әңгімесі: Янн. 9. "Жырықтың көбелегі" ("Le Papillon des cimes", 10/1994). Суретшісі: Батем, әңгімесі: Янн. 10. "Паломбиядағы дау-дамақ" ("Rififi en Palombie", 4/1996). Суретшісі: Батем, әңгімесі: Ксавье Фош және Эрик Адам. 11. "Хуба Банана" ("Houba Banana", 7/1997). Суретшісі: Батем, әңгімесі: Ксавье Фош және Эрик Адам. 12. "Джоливудтағы контрабанда" ("Trafic à Jollywood", 7/1998). Суреттері мен әңгімесі: Батем. 13. "Ягуардың сән көрсетілімі" ("Le Défilé du jaguar", 9/1999). Суретшісі: Батем, әңгімесі: Каминка мен Марей. 14. "Алтын бала" ("Un fils en or", 6/2000). Суретшісі: Батем, әңгімесі: Бурккардес және Сайв. 15. "Бұл не үшін цирк?" ("C'est quoi ce cirque ! ?", 9/2001). Суретшісі: Батем, әңгімесі: Дугомир. 16. "Барлығы рингке!" ("Tous en Piste", 6/2003). Суретшісі: Батем, әңгімесі: Дугомир. 17. "Шахуталардың орхидеясы" ("L'orchidée des Chahutas", 6/2004). Суретшісі: Батем, әңгімесі: Дугомир. 18. "Робинсон академиясы" ("Robinson Academy", 6/2005). Суретшісі: Батем, әңгімесі: Дугомир. 19. "Ақ сиқыр" ("Magie Blanche", 11/2006). Суретшісі: Батем, әңгімесі: Колман. 20. "Viva Palombia" (6/2007). Суретшісі: Батем, әңгімесі: Колман. 21. "Қызыл монстр" ("Red monster", 4/2008). Суретшісі: Батем, әңгімесі: Колман. 22. "Чикито Парадизо" ("Chiquito Paradiso", 4/2009). Суретшісі: Батем, әңгімесі: Колман. 23. "Жасыл қаскыр" ("Croc Vert", 5/2010). Суретшісі: Батем, әңгімесі: Колман. 24. "Атилла операциясы" ("Opération Attila", 20 мамыр 2011). Суретшісі: Батем, әңгімесі: Колман. 25. "Марсупилами іздерімен" ("Sur la piste du Marsupilami", 4/2012). Суретшісі: Батем, әңгімесі: Колман, Чабат және Донер. 26. "Санта Каламидад" ("Santa Calamidad", 11/2012). Суретшісі: Батем, әңгімесі: Колман. 28. "Биба" ("Biba", 11/2014). Суретшісі: Батем, әңгімесі: Колман. 32. "Бингоға қош келдіңіздер!" ("Bienvenido a Bingo ! ", 5/2019). Суретшісі: Батем, әңгімесі: Колман. 33. "Супермарсу" ("Supermarsu", 6/2021). Суретшісі: Батем, әңгімесі: Колман.
Басқа
Марсупилами 1964 жылғы «Астерикс пен Үлкен ұрыс» комиксінде атаулы жарыс күтіліп тұрғанда ашылған көптеген шаралардың бірі ретінде пайда болады. Марсупиламиді ұсынатын дүкенді Менагерикс басқарады, ол оның суретін шатырының жарнамасы ретінде пайдаланады. 1991 жылы жарық көрген «Марсупилами энциклопедиясы» – марсупиламидің табиғи тарихы туралы энциклопедия, комикс емес. Текст Кэмбиер мен Верхосттың, суреттері Батем мен Франкинге тиесілі. «Гастон мен Марсупилами» альбомы 1978 жылы Dupuis баспасынан шықты. Бұл альбомда бұрын Spirou журналында жарияланған Гастон Лагаффе мен Марсупилами туралы барлық әңгімелер жинақталған. Осы комикстердің барлығы кейін «Capturez un Marsupilami» альбомында жарияланды. 2006 жылдың желтоқсан айында Hachette баспасынан шыққан Bibliothèque Rose Collection сериясында Марсупилами басты кейіпкер ретінде бейнеленген суретті кітаптар жарық көрді. Сценарийлер анимациялық «Mon ami Marsupilami» сериалынан алынған. 1993-1994 жылдары американдық Disney Adventures журналында телесериалға байланысты қысқа мерзімді комикс сериясы жарық көрді. Кейбір әңгімелер неміс тіліндегі «Limit» журналында қайта басылды. Франко-бельгиялық комикстерде Марсупиламиға қатысты бірнеше эпизодтар мен құрмет көрсетулер жасалды; ең алғашқыларының бірі – Джижедің «Blondin et Cirage» сериясында, бұл Франкин «Spirou & Fantasio» комиксімен айналысқан кезде Spirou журналында жарияланған тағы бір серия. «Les soucoupes volantes» (1956) жинағында Блондин мен Сираж кейіпкерлері Оңтүстік Америкалық Марсупиламус фэнтази түрінен сәл өзгеше, Африкалық Марсупилами, Марсупиламус африканус түрін табады. Африкалық марсупилами түрінің құйрығы жоқ және дене бітімі мықтырақ.
Ағылшын тіліндегі комикстерді шығару
Spirou & Fantasio ағылшын тіліндегі аудармасының алғашқы мысалы 1960 жылы жарияланды, сол кезде Франкиннің Le nid des Marsupilamis әңгімесі апталық британдық Knockout журналында «Dickie and Birdbath Watch the Woggle» деген атпен басылды. Бұл ерте аудармада Спиру «Дики», Фантасио «Бирдбат», Секкотин «Кузен Констанс», Марсупилами «Водгл», ал әйел Марсупилами «Виггл» деп аталды. Spirou & Fantasio-ның Марсупиламимен бірге шыққан 15-ші альбомы 1995 жылы Fantasy Flight Publishing компаниясымен ағылшын тіліне аударылды. 16-шы альбомды шығару жоспары нашар сатылымға байланысты аударма процесінің ортасында тоқтатылды. 2007 жылы Эгмонттың еншілес компаниясы Euro Books 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11 және 14-ші Spirou & Fantasio альбомдарын үнді нарығы үшін ағылшын тіліне аударды. Осы аудармаларда Марсупилами «Beastie» деп аталды. Британдық Cinebook баспасы Spirou & Fantasio ағылшын тіліндегі аудармаларын, соның ішінде Франкиннің Марсупилами бейнеленген кейбір альбомдарын жариялады. Олар аударған Франкиннің алғашқы альбомы 2013 жылы шыққан «The Marsupilami Thieves» болды. 2017 жылы Cinebook Marsupilami жекелеген сериясының ағылшын тіліндегі аудармаларын шығара бастады.
Дисней анимациясы
Диснейдің Марсупилами нұсқасы алғаш рет 1992 жылы Raw Toonage телебағдарламасында көрсетілді, содан кейін 1993 жылы CBS телеарнасында және синдикацияда жеке шоуына айналды. Марсупиламидің көмекші кейіпкерлерінің ішінде горилла Морис, піл Стюарт, ягуар Эдуардо, арыстан Леонардо және браконьер Норман бар. Франкуиннің түпнұсқа Марсупилами әңгімелерінде Марсупиламиның табиғи ортасында горилла немесе піл болған емес, себебі бұл түрлер Африкаға тән, ал комикстегі Марсупилами түрі Оңтүстік Америкадан шыққан деп есептелген. Тағы бір өзгеріс – Марсупилами сөйлей алады; ал комикстегі оның әріптесі тек попугай сияқты дыбыстарды ғана қайталай алады. Бұл нұсқада Марсупиламиға Стив Макколл дауыс береді. "Шнукумс және Мет" осы шоудағы қосымша бөлім болды. Сериалда он үш эпизод болды және сериал бір маусымдық болды. Шоудың қайталама көрсетілімдері 1994 жылдың қазанынан 1995 жылдың маусымына дейін Disney Channel арнасында, содан кейін Toon Disney арнасында көрсетілді. Аниматорлар Тони Банкрофт және Майкл Суррей кейіпкерлер дизайнының соңғы тізімінде көрсетілген.
1-ші маусым Марсупилами (2000)
Екінші анимациялық сериал 2000 жылдың наурыз айында Францияда өндірілді және француз телеарнасы Canal J-де 26 бөлімнен көрсетілді. Cactus Animation, Marathon Production және Marsu Productions компанияларының өндірісіндегі бұл сериал түпнұсқа комикстегі кейіпкерге одан да жақын болды. Бірінші маусымда комедиялық элементтер көбірек орын алды. Марсупилами өзі немесе отбасымен (әйелі Марсупилами және үш баласы – Биби, Бибу және Бобо) оқиғаларға қатысты. Мысалы, бір бөлімінде ол цирк жануарларын құтқарып, оларды қалаға қайтарды және циркті жабылудан сақтап қалды. Тағы бір эпизодта ол өз балаларының біреуін құтқару үшін қайтадан қалаға баруға мәжбүр болды, оны олардың үнемі қарсыласы, аңшы Брюг М. Бэкэлайв тұтқынға алған.
2-маусымы Менің досым Марсупилами (2003)
15-ші эпизодта Марсупилами және оның отбасы, жанында тұратын Ньюманс отбасымен ең жақын дос болады. Аманда Марсупиламиді зерттеуші, ал оның күйеуі Дэвид – үйде жұмыс істейтін компьютер техникасы. Олардың Лео және кішкентай Зои есімді екі баласы бар. Лео мен Марсупилами ең жақын дос болып, жаңа достарымен де, Backalive сияқты ескі жауларымен де көптеген оқиғаларға қатысады.
34 маусым Marsupilami Hoobah Hoobah Hop! (20092010)
2009 жылы басталған үшінші серияда Гектор Форстер есімді жасөспірім ұл мен оның тәтесі Дайан Форстер бір жыл бойы джунглиде тұрып, оның флорасы мен фаунасын зерттейді. Олар Марсупилами отбасымен ең жақын дос болады. Олардың басты жауы – мегаломаниялық өнеркәсіпші және джунглиді жек көретін Фелисия Деворт, ол Паломбия джунглиін тегістеп, оның орнына Деворт Сити мегаполисін салуды жоспарлап отыр, сондай-ақ оның екі қолдаушысы және Блупринт. Бұрынғы жауы, аңшы Брин М. Бэкаливе де пайда болады.
5-ші маусым Біздің көршілеріміз - Марсупиламис (2012)
Төртінші марафон сериясында Марсупилами отбасы ветеринар Бернард Вандерштадтпен және оның төрт баласы Сара, Айрис, Исидор және Зоямен бірге өмір сүрді. Олардың анасы Каролина олармен жиі телефон арқылы байланысады, бірақ соңғы үш эпизодта пайда болады. Бакальфий тағы да пайда болды. Марафонның "Марсупилами" сериясы 37 елде көрсетілді. Кемінде бір маусымды алған елдердің арасында Германия (Super RTL), Алжир (Programme National), Бельгия (RTL TVI), Канада (Télé Quebec және Teletoon), Эстония (ETV), Болгария (Super7), Ұлыбритания (Channel 4), Испания (Antena 3, Disney Channel, Toon Disney және TV3), Финляндия (MTV3), Кипр (CyBC), Грекия (Alter Channel), Ирландия (RTÉ), Италия (Italia 1), Португалия (Prisvideo), Швейцария (TSR), Ресей (THT Network), Венгрия (Minimax), Словения (RTV), Сербия (Happy TV және Minimax), Черногория (Happy TV және Minimax), Босния және Герцеговина (Minimax), Солтүстік Македония (Minimax), Марокко (2M TV), Түркия (Yumurcak TV), Шри Ланка (Rupavahini), Мексика (Canal 22), Бразилия (Rede Globo және SBT), Венесуэла (RCTV), Индонезия (Rajawali Televisi және RCTI), Малайзия (TV3 және TV9), Африка Pansat (CFI), Латын Америка (ZAZ), Жақын Шығыс және Орта Шығыс (TV5 және E Junior), Вьетнам (HTV7), Таиланд (United Broadcasting Corporation), Оңтүстік Корея (EBS), Исландия (Sjónvarpið) және Оңтүстік Африка (SABC).
Белвизия анимациясы
2019 жылы бельгиялық Belvision студиясы жаңа анимациялық сериалды дамытып жатқаны жарияланды. Жаңа сериал Марсу, Пила және Ми атты үш марсупиламидің өміріне арналған. Ол 2025 жылы эфирге шығуы күтілуде.
Фильмдер
Хуба! Марсупилами іздерінде – 2012 жылы Ален Шабаттың режиссерлігімен түсірілген, жанды да, анимациялық, комедиялық оқиғалы фильм. Шабат өзі фильмде Жамель Деббузе, Фредерик Тесто, Джеральдин Накаше, Ламберт Уилсон, Патрик Тимсит, Лия Кебеде, Айса Майга және Ұлы Халимен бірге ойнайды. Марсупилами мен оның отбасы басты рөлде болғанымен, фильмде комикстер мен телешоулардағы актерлердің ескі құрамынан гөрі жаңа кейіпкерлер көрінеді. Фильмнің негізгі бағыты – француз тілшісі Дэн Жеральдо (Шабат) және Паломбиялық ветеринар Паблито Камарон (Деббузе), оның есімі әзіл-қалжыңмен «Кішкентай Пабло Шабақ» деп аударылады, олар Пайя патшайымы (Кебеде) басқаратын жергілікті халықты іздеуге шығады. Екеуі Марсупилами, жастық шәрбатын тапқан зұлым ботаник (Тестот) және осы ботаник Паломбия президентін (Уилсон) құлату үшін біріккен майор (Тимсит) мен президенттің Селин Дионға деген құмарлығын қамтитын күрделі оқиғаға тартылады.
Атак-даңқ
Марсупиламидің балауыз мүсіні жасалып, танымал тұлғалардың шынайы мүсіндерімен бірге, екі танымал франко-бельгиялық комикс кейіпкері – Тинтин мен Астерикс көрсетілген Musée Grévin мұражайында қойылды. Бірнеше компаниялар көптеген тауарлық өнімдерді жасады: киім (Avance Diffusion), аяқ киім (Léomil), сағаттар, әшекейлер, ыдыс-аяқ (Tropico), мүсіндер (Pixi және Plastoy), жұмсақ ойыншықтар (Nounours), шұлықтар (Agofroy), мектеп сөмкелері (Hasbro), мектеп тауарлары (Oberthur), мақта мата (MCT), жинақтар (Jumbo) және іш киім (United Labels). Марсупилами 2003 жылы француз поштасы шығарған маркада бейнеленген (№ 3569). Ресми веб-сайт www.marsupilami.com сайтында 25 000-нан астам тіркелген пайдаланушы бар. Марсупилами «Астерикс пен Ұлы Жекпе-жекте» аттракцион ретінде бейнеленген. Астерикс суретшісі және кейде жазушы Альберт Удерзо «Астерикс пен Обеликс мерейтойы: Алтын кітаптың» 11-бетінде Марсупиламиге құрмет көрсетеді. Марсупилами мүсіні Шарлеруа айналымының ортасында орналасқан, ал тағы біреуі Францияның ең ірі комикс фестивалі өтетін Ангулем қаласының теміржол вокзалында көрілді. 2000 жылы француз астрономы Жан-Клод Мерлин ашқан 98494 Марсупилами астероиды комикс кейіпкерінің құрметіне аталды.