Жозеф Боден де Буамортье: Француз барокко композиторының өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Жозеф Боден де Бойсмортье (23 желтоқсан 1689 – 28 қазан 1755) – француз барокко дәуірінің аспаптық музыка, кантаталар, опера-балеттер және вокалдық музыка композиторы. Бойсмортье – ешқандай меценаттары болмаған алғашқы композиторлардың бірі: 1724 жылы музыканы басып шығаруға патшалық лицензия алғаннан кейін, ол өзінің музыкасын көпшілікке сату арқылы көп ақша тапты.

Өмірбаян

Бойсмортье отбасы композитордың туған жері Тьонвильден (Лотарингия) Мец қаласына көшіп барды, онда ол мотеттер композиторы Джозеф Валет де Монтиньиден музыкалық білім алды. Бойсмортье отбасы Монтиньиді ертіп, 1713 жылы Перпиньянға көшіп барды, онда Бойсмортье Корольдік темекі бақылауында жұмыс тапты. Бойсмортье бай алтыншының қызы және өзінің мұғалімі Монтиньидің туысы Мари Валетке үйленді. 1724 жылы Бойсмортье әйелімен бірге Парижге көшіп барды, онда ол өнімді композиторлық мансабын бастады, көптеген аспаптар мен дауыстар үшін шығармалар жазды. Ол тым жоғары өнімді болды: оның алғашқы туындылары 1724 жылы Парижде жарық көрді, ал 1747 жылға қарай ол әртүрлі вокалдық және инструменталды үйлесімдерде 100-ден астам шығарма жариялады. Оның музыкасы, әсіресе дауыстық музыкасы, өте танымал болды және оны меценаттардың көмегінсіз бай етті. Бойсмортье итальяндық концерттік форманы бес флейтаға арналған алты концертінде (op. 15, 1727) қолданған алғашқы француз композиторы болды. Ол сондай-ақ кез келген аспапқа арналған алғашқы француздық сололық концертті – виолончель, виола немесе фаготқа арналған концертті (1729) жазды. Оның музыкасының көп бөлігі флейтаға арналған, сонымен қатар ол флейта оқыту әдісін де жазды (қазір жоғалды). Бойсмортье мен Рамо екеуі де Людовик XV дәуіріндегі Рококо кезеңінде өмір сүрді және француздық дәстүрді сақтап, әдемі және күрделі музыка жазды, ол кеңінен бағаланды. Композитор ретінде танымал болғанымен, Боден де Бойсмортье өмірінде шамадан тыс тойтарылмауымен және ойларының шашырауымен де әйгілі болды, бұл оны өзінің туындыларын орындаудан жиі алды. Оның флейта мен клавесинге арналған алты сонатасы (op. 91), алғаш рет 1742 жылы Парижде басылған, атақты француз флейташысы және композиторы Мишель Блавеге (1700-1768) құрметпен бағышталған. Бүгінде олар оның ең танымал шығармаларының бірі болып табылады, өйткені олар Бойсмортьенің ең шығармашылық және нәзік жағын көрсетеді. Бойсмортьенің әлі күнге дейін жиі орындалатын танымал туындысы – «Deuxième sérénade ou symphonie». Ол Ройсси-ан-Бриде қайтыс болды, онда оның өтініші бойынша Сен-Жермен шіркеуіне жерленді. Драматург және романист Сюзанна Боден де Бойсмортье – оның қызы болды. Композитор Джозеф Боден де Бойсмортье туралы толық биографиялық еңбек, Стефан Перроның еңбегі, 2001 жылы Францияда жарық көрді.

The Boismortier family moved from the composer's birthplace in Thionville (in Lorraine) to the town of Metz where he received his musical education from Joseph Valette de Montigny, a well known composer of motets. The Boismortier family then followed Montigny and moved to Perpignan in 1713 where Boismortier found employment in the Royal Tobacco Control. Boismortier married Marie Valette, the daughter of a rich goldsmith and a relative of his teacher Montigny. In 1724 Boismortier and his wife moved to Paris where he began a prodigious composition career, writing for many instruments and voices. He was prolific: his first works appeared in Paris in 1724, and by 1747 he had published more than 100 works in various vocal and instrumental combinations. His music, particularly for the voice, was extremely popular and made him wealthy without the aid of patrons. Boismortier was the first French composer to use the Italian concerto form, in his six concertos for five flutes op. 15. (1727). He also wrote the first French solo concerto for any instrument, a concerto for cello, viol, or bassoon (1729). Much of his music is for the flute, for which he also wrote an instruction method (now lost). Boismortier and Rameau both lived during the Rococo era of Louis XV and upheld the French tradition, composing music of beauty and sophistication that was widely appreciated. Although known as a composer, Bodin de Boismortier was also famed during his lifetime for his excessively inattentive and wandering mind that often kept him from conducting his own works. His six sonatas for flute and harpsichord op. 91, first published in Paris in 1742, were printed with an homage to the celebrated French flautist and composer, Michel Blavet (1700 1768). Today, they are probably his most popular pieces, for they indeed show Boismortier at his most creative and graceful. A notable piece of Boismortier's that is still often performed is the Deuxieme serenade ou simphonie. He died in Roissy en Brie, where, at his request, he was buried in the Eglise Saint Germain. The playwright and novelist Suzanne Bodin de Boismortier was his daughter. A full length biography on the composer, Joseph Bodin de Boismortier, by Stephan Perreau, was published in France in 2001.

Цитата

Музыка теоретигі Жан Бенджамин де ла Бор 1780 жылы өзінің "Ескі және заманауи музыка туралы эссе" деген еңбегінде Бойсмортье туралы былай деп жазды: «Бақытты Бойсмортье, оның құнарлы қаламы ай сайын, еш қиындықсыз, толық бір том музыка жаза алады». Мұндай пікірлерге жауап ретінде Бойсмортье қарапайым ғана «Мен ақша табамын» дейтін көрінеді.