Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Француз композиторы және органшы (1870–1939)
French composer and organist (1870–1939)
Шарль Арнольд Турнемир (22 қаңтар 1870 – 3 немесе 4 қараша 1939) – француз композиторы және органшысы, көбінесе Грегориан әнінің музыкасына негізделген импровизацияларымен ерекшеленеді. Оның шығармаларына сегіз симфония (олардың бірі хорлық), төрт опера, он екі камералық туынды және он сегіз фортепиано солосы кіреді. Ол негізінен орган музыкасымен танымал, ең белгілісі – "L'Orgue mystique" деп аталатын туындылар жинағы.
Charles Arnould Tournemire (22 January 1870 – 3 or 4 November 1939) was a French composer and organist, notable partly for his improvisations, which were often rooted in the music of Gregorian chant. His compositions include eight symphonies (one of them choral), four operas, twelve chamber works and eighteen piano solos. He is mainly remembered for his organ music, the best known being a set of pieces called L'Orgue mystique.
Өмірбаян
Бордода туған Турнемир жасөспірім шағында Парижге көшіп барды, және ол жерде Сезар Франктің ең жас үш шәкіртінің бірі болды (қалған екеуі – Анри Бюсер және бельгиялық Гийом Лекеу, соңғысы Турнемирден екі күн бұрын дүниеге келген). 1898 жылдан (Габриэль Пьерне отставкаға кеткеннен кейін) 1939 жылға дейін Турнемир Франктің бұрынғы шіркеуінде, Париждегі Сент-Клотильда базиликасында органшы қызметін атқарды. Ол сонымен қатар Париж консерваториясында камералық музыкадан профессор болды. 1931 жылы Франктің өмірбаянын жариялады. Биография жарық көргенге бір жыл бұрын Турнемир бес орган импровизациясын жазды, оларды кейіннен Морис Дюруфле фонограф жазбаларынан нотаға түсірді. 1930 жылы Турнемир жасаған 78 айналымды он диск ішінде бесеуінде Франктің шығармалары бар. Бұл дисктер жинағы 1931 жылы «Grand Prix du Disque» сыйлығына ие болды және LP және CD форматтарында қайта басылды. Турнемирдің есімі қазір есінде болса, көбінесе оның ең ірі шығармасы – «L'Orgue mystique» композициясымен байланысты айтылады. Бұл 51 топтан тұрады, әр тобында бес пьеса бар (Қасиетті сенбі күнін қоспағанда, онда тек үш пьеса бар), барлығы 1927 және 1932 жылдар аралығында жазылған. Бұл жинақ Рим-католик шіркеуінің литургиялық жыл санатын қамтиды, әр топ сол күнгі Григориан әндеріне негізделген. Шарль Мари Видордың симфонияларынан айырмашылығы, олар көбінесе діни емес концерттерде орындалады (осы симфониялардың жеке бөлімдерінің литургиялық тамыры болған жағдайда да), «L'Orgue mystique» шіркеуде орындау үшін арналған. Турнемир 1939 жылы Францияның Аркашон қаласында қайтыс болды. Оның өлімінің нақты себебі белгісіз. Белгілісі – ол 31 қазан күні үйінен серуенге шығып, қайта оралмады. Оның денесі 4 қарашада Аркашондағы батпақты жерден табылды, ол кеткен жерінен біршама қашықтықта. Ол 3 немесе 4 қарашада қайтыс болды деп болжанады. 2022 жылдың желтоқсанында оның төрт операсының бірі қайта қойылды, Ульм театры Феликс Бендердің жетекшілігімен Жозеф Бедьенің «Тристан және Изольда» романы негізінде «Тристан туралы аңызды» сахналады.
Born in Bordeaux, Tournemire moved in adolescence to Paris, and there became one of César Franck's three youngest students (the other two were Henri Büsser and a Belgian, Guillaume Lekeu, the latter having been born only two days before Tournemire). From 1898 (on the resignation of Gabriel Pierné) to 1939, Tournemire served as the organiste titulaire at Franck's old church, the Basilique Ste Clotilde, Paris. He was also professor of chamber music at the Paris Conservatoire. In 1931, he published a biography of Franck. A year before the biography appeared, Tournemire recorded five organ improvisations, which were later transcribed by Maurice Duruflé from phonograph recordings. Of ten 78 rpm discs which Tournemire made in 1930, playing the Aristide Cavaillé Coll organ of Sainte Clotilde, five contain compositions by Franck. This set of discs was awarded the Grand Prix du Disque in 1931 and has been reissued on both LP and CD. Insofar as Tournemire's name is now remembered, it is usually spoken of in connection with his largest composition, L'Orgue mystique, a group of 51 sets of five pieces each (except for Holy Saturday, which contains only three pieces), all written between 1927 and 1932. This collection covers the cycle of the Roman Catholic liturgical year, each set being based on the Gregorian chants for the day. Unlike the symphonies of Charles Marie Widor, which are usually heard in secular recitals (even when individual movements of these symphonies had liturgical origins), L'Orgue mystique was designed for church use. Tournemire died in Arcachon, France, in 1939. The precise cause of his death is uncertain. All that is known is he left his house on October 31 for a walk and never returned. His body was found in a bog in Arcachon, a fair distance from where he left, on November 4 and he was presumed to have died on November 3 or 4. A rare revival of one of his four operas took place in December 2022, when Theater Ulm staged La Légende de Tristan (based on Le Roman de Tristan et Iseut by Joseph Bédier) conducted by Felix Bender.