Кіріспе

Moseley Railway Trust – бұл Ұлыбританияның ірі өнеркәсіптік тар теміржол локомотивтері мен басқа да жабдықтар жинағы. Бұл қызмет бастапқыда оңтүстік Манчестерде орналасқан, бірақ кейін Стаффордширдегі Ньюкасл-андер-Лайм қаласының жанындағы Апедел қоғамдық ауылдық паркіне көшірілді. Апедел алқабының жеңіл темір жолы мен маңызды мұражай Апедел мұра орталығының жанында салынуда. Апедел алқабының жеңіл темір жолының 1-кезеңі 2010 жылдың тамызында жұртшылыққа ашылды. Жергілікті кеңес жаңа мұражай ғимаратының жобасын мақұлдады және құрылыстың 2011 жылы басталуы жоспарланған. МРТ/Апедел мұра орталығы аумағының периметрі бойынша өнеркәсіптік демонстрациялық теміржол салу жоспарлануда, ол No 7 Drift деп аталатын шахта тікесімен байланысады. Бұл шахта тікесінен 1998 жылға дейін сайттың бұрынғы иесі болған Aurora Mining Company көмір өндірген.

Шолу

1998 жылдың жазынан 2008 жылдың жазына дейін трасттың коллекциясы бастапқыда Уэйли Бридждегі, кейін Дербиширдегі Буксворттағы жерде сақталды. Ол Манчестер маңындағы Чидлдегі орнын босатуға мәжбүр болды, онда ол өзінің бұрынғы өндірістік локомотивтерін пайдалана отырып, Мозли трамвай темір жолын іске қосып жұмыс істеді. 2006 жылдың 6 сәуірінде Апеделде жұмыс басталса да, траст 2006 жылдың 13 сәуірінде серіктесі Апедел мұра орталығымен бірге осы жерді ресми түрде иеленді. Траст бұрынғы кен ғимараттарын коллекцияға негіз ретінде пайдалану үшін бейімдеуге кірісті. 2008 жылы коллекцияны сақтау үшін жаңа локомотив қоймасы салынды, бірақ коллекция өсе берді, бұл орын қазіргі коллекцияны орналастыруға жеткіліксіз болды және осы жердің айналасындағы бұрынғы контейнерлерде қосымша сақтауды қамтамасыз ету қажет болды. Жолаушылар темір жолының негізгі желісі 2010 жылдың шілдесінде аяқталып, келесі айда ашылды. Сильвердейл станциясының ғимараты 2011 жылы пайдалануға берілді, қазір кітаптар мен сувенирлер дүкені орналасқан, сонымен қатар темір жол туралы ақпараттық пункт пен билет сату қызметін ұсынады. 2011 жылдан бастап жаңа мұражай ғимаратының іргетасы салына бастады, бұл трастқа 1960 жылдардың соңындағы трасттың алғашқы жылдарынан бері Ұлыбританияның әртүрлі салаларынан жиналған өнеркәсіптік тар салмақты жабдықтар коллекциясын көрсетуге мүмкіндік береді. 2013 жылдың жазынан бастап, Апедел мұра орталығымен бірлесіп иелік ететін жердің бөлігі болып табылатын іргелес алаңның айналасында демонстрациялық темір жол құрылысы басталды және ол 2014 жылғы Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуын еске алу іс-шарасында пайдалануға берілді. «Траншеяларға жол» аталған 2014 жылғы іс-шарада траст Бірінші дүниежүзілік соғыстағы траншея жүйесінің қысқа бөлігін салдырды, бұл қайта жандандырушыларға жеңіл темір жолдың майдан шебінің қажеттіліктерімен өзара әрекеттесуін көрсетуге мүмкіндік берді. Апедел жолы арқылы Апедел аңғарына қарай темір жолды кеңейту жұмыстары жалғасуда. 2018 жылдың мәліметтері бойынша, бұл басқа мүдделі топтармен жүргізілген келісімдерден кейін жақсы үлгерімге жетті, бірақ құрылыс басталғанға дейін шешілуі керек кейбір жолдардың құқықтық мәселелеріне байланысты тоқтап тұр.

Трасттың тарихы

Мұғалім Колин Сакстонның басшылығымен 1967 жыл шамасында құрылған Мозли Холл грамматикалық мектебінің мектептен кейінгі клубы, «Мозли трамвайы» деп аталды. Клуб бастапқыда мерекелік шараларда атпен жүретін вагонды пайдаланды. Алғашқы материалдар жергілікті кірпіш зауытынан алынған. 1970 жылдары мектеп Чидл-Хулм, Стокпорттың Чидл-роудтағы жаңа ғимаратына көшкенде, теміржол да бірге көшірілді. Жаңа орналасқан жерде бастапқы теміржолдың ені өзгертілді және коллекцияға жергілікті өнеркәсіптен әкелінген бірнеше ішкі жану локомотивтері қосылды. 1970 жылдары Ұлыбританияда грамматикалық мектептер жойылды, мектеп жаңа жүйе бойынша толық білім беретін мектепке айналды, бірақ теміржол сақталып, дамыды. 1990 жылдарға қарай шамамен жарты мильге дейін рельс төселді және 15-ке жуық локомотив болды. Осы кезеңде халық құрамының өзгеруіне байланысты мектеп жабылып, Ridge Danyers Tertiary College колледжіне айналдырылды. Осы уақытқа дейін теміржол клубы тәуелсіз болды. Клубты басқару мәселелеріне байланысты бұрынғы мұғалім Колин Сакстон өзінің жабдықтарын алып, оны Корнуолл маңындағы Редрут қаласында «Мозли трамвайы» деген атпен қайта құрды. Ал клубқа колледж жалдау шартын ұсынды, олар оны қабылдады. Бірақ бұл колледждің теміржолды жерден шығару үшін жасаған әрекеті болды, себебі «тұрақты тұрғындарды» жалдаушыларға айналдыру арқылы жалдау шартына тоқтату туралы бап енгізілді. 1996 жылдың соңында көшірілу туралы хабарлама келді, барлық мүлікті шығаруға 1998 жылдың жазына дейін уақыт берілді. Осылайша жаңа орынды іздеу басталды. Бұған сәйкес, бұрынғы «Мозли трамвайы» комитеті болашақта трасттың қандай болуын қарастыра бастады. Атап айтқанда, корпорацияланбаған клуб ретінде топ жалдау шартына қол қоя алмады, сондықтан алғашқы міндеттердің бірі компания құру болды – Moseley Industrial Narrow Gauge Railway Museum Trust Ltd, бұл комитет топтың мақсаттарын толық бейнелейтін стандартты атау болды. Бұл ұзақ атау 1998 жылдың 12 сәуірінде тіркелді, бірақ ыңғайлылық үшін бастапқыда Moseley Railway Trust (MRT) деп қысқартылды, кейін 2009 жылдың мамырында заңды атауға айналды. Ресми хабарлама берілгеннен бастап жаңа орын анықталғанға дейін жеті жыл ішінде Апеделде 300-ге жуық мүмкін орын ізделіп, тексерілді, талқыланды және кейін тоқтатылды. 1998 жылдың шілде айының мерзімі жақындаған кезде, сақтау орнына назар аударылды. Уэйли Бридждегі бұрынғы диірмен, Meverill Springs Works, New Lane-ден тыс жерде сақтауға қолайлы деп танылды және сол жазда коллекция сол жерге көшірілді. 2000 жылдың жазында коллекцияны көрсету үшін ашық есік күні өткізілді, ол өте танымал болды. Алайда, үш жылдай тұрғаннан кейін, жер тұрғын үйлер салу үшін сатылды және жаңадан құрылған Moseley Railway Trust тағы бір сақтау орнын іздеуге мәжбүр болды. Келесісі бір шақырымдай жерде, Баксуорт қаласында, тағы да ескі диірменнен табылды, бірақ бұл орын салыстырмалы түрде тік болғандықтан, идеалды емес еді. Бұл кезеңде тұрақты орын іздеу жалғасты, 2002 жылдың соңында Sandbach, Cheshire-дегі жерлер туралы хат Sandbach-тағы Foden жүк машиналары зауытына жіберілді. Бұл хат Ньюкаслдан жақын Честертон қаласындағы Апедел мұралық орталығына жетті, олар Лумер жолынан тыс жердегі теміржолдың тартымдылығын серіктестікке іздеді. Қысқа уақыттан кейін келісімге қол жеткізілді, іздеу аяқталды. Алайда, жаңа орын пайдалануға дайын болуына тағы үш жыл уақыт кетті. 2003 жылдың ақпан айында Стаффордшир округі кеңесінің (SCC) Питер Морриспен сұхбат ұйымдастырылды, нәтижесінде SCC Апедел жолынан және оған іргелес Апедел ауылдық паркіне өтетін бір мильдік теміржолды дамыту үшін MRT-мен жұмыс істеуге келісті. Бастапқыда Апедел мұралық орталығымен іргелес 8,5 акр жерді жергілікті кеңес сатып алуы тиіс еді, бірақ қиындықтар туындады, бұл MRT және AHC-нің бірлесіп жерді сатып алуына әкелді. Айналым 2006 жылдың 13 сәуірінде аяқталды.

Сайтты дамыту

Сату аяқталғанға дейін сатушы сайтқа ерте кіруге рұқсат берді және 6 сәуірде бұрын көмір қаптау зауыты орналасқан толқынды темір шатырды (Қызыл шатыр деп аталады) қайта құру жұмыстары басталды. Бұл жұмыстың біршама шұғыл екендігі айтылды, өйткені Cadeby теміржол тобынан 2006 жылдың мамыр айының соңына дейін көшіруді сұралды – бұл тапсырма уақытында орындалды. 2006 жылдың сәуірінен бастап бұрынғы шахта ғимараттарын бейімдеу кезеңі өтті, және бір шақырымдық темір жолды салуға, ғимараттарды жаңа мақсатқа айналдыруға және локомотивтерді сақтау ғимаратын (Аврора Норт ғимараты) салуға рұқсат берілді. Бұл ғимараттың ұзындығы 140 фут, ені 25 фут (42,6 м х 7,6 м). Рұқсат сонымен қатар Silverdale станциясы ауданында су мұнарасының контурлық келісімін, сондай-ақ 29м х 12м (120 фут х 40 фут) мұражайды жүгіру желісіне іргелес және Silverdale станциясы ғимаратының солтүстігінде орналасқан. Сонымен қатар, жерді кесіп өтетін жаяу жүргінші жолының бағытын өзгерту туралы өтініш берілді, бірақ бұл процесс төрт жыл бойы жалғасты. 2007 жылдың басында бұрынғы кен орындарының ғимараттары жұмыс істеді, су және электр қуаты орнатылды, цех ғимараты жаңа мақсатқа бейімделу үшін кейбір қайта құру жұмыстарына ұшырады, ал темір жол құрылысына қатысты ойлар пайда болды. Silverdale станциясының алдында жер жұмыстары жүргізілді (әлі күнге дейін тек еден тақтасы) және екі рельсті айналма үшін жарамды балласт секциясы шамамен 150 м дайындалды. Наурыз айының басында темір жолдың бірінші бөлігі – темір жолдың батыс жағындағы мұражай орталығында босату нүктелері мен бас жақтаулары салынды. Келесі апталарда бұл Қызыл шатырға дейін кеңейтілді, онда ақыры байланыс жасалды және алғашқы локомотив Қызыл шатырдан Мереке орталығына дейін жүруге мүмкіндік алды. Негізгі желі Қызыл шатырдан төмен және Қызыл шатырдың солтүстігіндегі аулаға жалғастырылды, ал 2008 жылы мердігерлер Aurora North ғимаратының іргетасын қалады, ал бұл жұмыс 2008 жылдың маусымына дейін аяқталды. Оның аяқталуымен, Buxworth-тегі қойманы босатудың жолы ашылды – бұл трастты айына 500 фунт стерлингке жұмсалды. 2008 жылдың тамызында Бексуорт босатылды, ал коллекциядағы барлық локомотивтер қазір Апеделде болды, бұл жолаушылар жүріп өту мүмкіндігі болмаса да, алғашқы Гала өткізуге мүмкіндік берді. Құрылыс жұмыстары жалғасты (Аврора Нордпен қатар желіде бос орын қалдырылып, әлі де бұрылмаған жаяу жүргінші жолына жол ашылды), Апедел Роуд станциясындағы бүкпе аяқталды, сондай-ақ Country Park жағында бүкіл желі бойымен қоршау жасалды. 2010 жылдың шілдесіне қарай жаяу жүргінші жолды ауыстырып салу аяқталды, ал жүгіру желісі тамыздың басында аяқталып, сынақтан өтті. Осылайша, 2010 жылғы 14 тамызда бөлім басшылары келесі аптада жолаушылар тасымалын бастауға келісті. Бұл оқиғаға қызығушылық танытқан адамдармен әңгімелесіп, жаңа жаяу жүргінші жолмен бірге теміржол бойындағы алғашқы пойыз кешкі сағат 4-те жүріп кетті. Қызметтер 2010 жылы 21 тамызда ресми түрде басталды, станцияның аяқталуына дейін Silverdale станциясының солтүстігінде уақытша платформаны пайдаланды. Жолды жаяу жүргінші жолды ауыстырып салуды аяқтағаннан кейін толық аяқталды және төлем жасаушы жолаушыларды тасымалдаған алғашқы жолаушылар пойызы 2010 жылғы 14 тамызда түстен кейін жүрді. 2010 жылдың 21 тамызында ресми ашылу және алғашқы ресми жолаушылар пойыздары басталды, содан кейін қазан айының соңына дейін әр сенбі сайын тұрақты қызмет көрсетілді. Санта пойыздары алғаш рет сол желтоқсанда жүрді, ал темір жол 2011 жылдан бастап сәуірдің басы мен қазанның соңы аралығында әр маусымда жұмыс істейді. 2014 жылы "Траншеяларға жолдар" мерекесі үшін оқиға алаңының айналасына далалық темір жол салынды және 1-ші дүниежүзілік соғыс траншеясының көшірмесін қызмет ету үшін тік сатылы тармақты қамтыды. Бұл камеолар орнатуға мүмкіндік берді, сонда актерлер траншеяны пайдалану процесін, дүкендер мен жабдықтарды теміржолмен жеткізуді және жарақаттанғандарды эвакуациялауды көрсетуге мүмкіндік берді. Келесі жылдары, танаптық темір жол қосымша вагонды сақтау үшін кеңейтілді, ал ұзақ мерзімді мақсат - траншеялық темір жол тармағына қосылу үшін бүкпе жасау. 2016 және 2018 жылдары тағы екі ірі "Траншеяларға жол" іс-шарасы өткізілді, және барлық үш іс-шара да әртүрлілігі мен Бірінші дүниежүзілік соғыстың жабдықтары мен материалдарын ұсынуы үшін сыншылардың ризашылығына ие болды, әр іс-шараға көптеген Бірінші дүниежүзілік соғысты қайта жаңғыртушылар қатысты. 2020 жылы COVID-19 пандемиясының шектеулеріне қарамастан, екі ірі жоба жүзеге асырылды. Қосымша жабық локомотивтерді сақтау қажеттігін ескере отырып, 1-ші дүниежүзілік соғыс траншеясының көрмесіне жақын екінші локомотивтерді сақтау шатыры орнатылды. Бұл жаңа ғимарат, Аврора Оңтүстік деп аталды, төрт рельстік жолға ие, әр бастан екі кіретін жолы бар – бұл ғимараттың орналасуына байланысты шектеулер салдарынан болды, өйткені ғимараттың оңтүстігіне жақын шахталық тоннель болды. Newcastle under Lyme Civic Society қорынан қаржыландырудың 25% берілді, ал қалған қаржы траст тарапынан тартылды. Ғимараттың солтүстік кіреберісіндегі екі рельстік жол көп өлшемді, 2 фут (610 мм), 2 фут 6 дюйм (762 мм) және 3 фут (914 мм) локомотивтеріне кіруге мүмкіндік береді – траст осы өлшемдердің әрқайсысынан локомотивтерге ие. Ғимараттың құрылысы 2020 жылдың қараша айында басталды және 2021 жылдың қаңтарында аяқталды. Құрылыс жұмыстарына жергілікті болатты құрылыс мердігері шақырылды. Инфрақұрылымның қалған бөлігімен солтүстік басын қосу жұмыстары жалғастырылуда, ал оңтүстік басы 2021 жылдың басында қосылды. 2020 жылғы екінші ірі жоба – Silverdale станциясында, жолаушылар желісінің оңтүстік басындағы бу локомотивтерін сумен қамтамасыз ету құрылысын орнату болды, және бұл Newcastle under Lyme Civic Society қорынан алынған грантпен толығымен қаржыландырылды. Құрылыс 2020 жылдың басында, нығайтылған бетонды негізді орнатумен басталды, содан кейін қараша айында 4000 литрлік (880 британдық галлоны) су багін орнату үшін кірпіш мұнарасы салынды. Су багі траст жасаған жоба бойынша жергілікті металл өңдеушімен жасалды және 2020 жылдың тамызында аяқталды. Ол 2021 жылдың тамызында кірпіш мұнарасына орнатылды. Грантпен бірге келген су крандары жобаланды және 2022-23 жылдары қысқы маусымда орнатылуы керек.

Темір жол мұражайы

Жаңа мұражай ғимаратының – Тар жолды теміржол орталығының – қазығы іргетасы 2011 жылы салынды, бірақ жобаны ілгерілету үшін қаржыландыру күтілуде. Ғимараттың ұзындығы 120 фут, ені 39 фут (36,5 метр ұзындығы x 12 метр ені) LNWR тауар сарайының үлгісі бойынша салынды, ал оның прототипі темір жолдың шығыс жағындағы Стаффорд станциясының оңтүстігінде орналасқан бұрынғы тауар сарай ғимаратынан алынған. Ақырында, теміржол жабылған кезде ғимарат вагондар сарайы ретінде пайдаланылады және фотосуреттер мен коллекциядағы қалпына келтірілген көлік құралдары арқылы тар теміржолдар мен олардың мақсатын түсіндіретін көрмелерге ие болады. Құрылысы аяқталған соң, ғимаратта іс-шаралар күндері келушілердің көптігіне төтеп беруге көмектесетін дәретхана да болады.

Темір жолды кеңейту

МРТ темір жолды бірнеше кезеңмен салуды жоспарлап отыр. Бірінші кезең, Silverdale стансасынан Apedale Road-қа дейін, 2010 жылы аяқталды және жолаушылар қызметіне 2010 жылдың 21 тамызында ашылды. Apedale Road-дағы станция платформасы келесі жылы аяқталды. Құрылыстың екінші кезеңі Apedale Road-тан бұрынғы Burley Colliery кенішіне жақын жерге дейін созылады және ол Burley Shales станциясы деп аталады. Бұл Apedale Road арқылы деңгейлес өткелді, содан кейін жаңа желі өздігінен қоршалған учаскеде шамамен 2 км-ге салынады, бұл жалпы желі ұзындығын шамамен 2 км құрайды. Құқықтық рәсімдер аяқталғаннан кейін желі құрылысы шамамен 18 айға созылады деп күтілуде. Жолақты кеңейтудің үшінші кезеңі Burley Shales жерінен бұрынғы Miry Quarry карьерінде орналасқан Miry Pools аймағына жақын жерге дейін болады және тағы бір 1.5 км темір жол қосады, бұл жалпы жол қашықтығын 3.5 км-ден астам етеді.