Кіріспе

Пироксин: магнийлі темір силикаты, MgSiO3 және FeSiO3 соңғы мүшелері. Е типті хондриттер.

Энстатит – минерал; пироксин силикаты минералдар сериясының магнийлі соңғы мүшесі, энстатит (MgSiO3) – ферросилит (FeSiO3). Қатты ерітінділер сериясының магнийге бай мүшелері, жанартау және метаморфты жыныстарда кездесетін тау жыныстарын құрайтын жиі кездесетін минералдар болып табылады. Аралық құрамы тарихи түрде гиперстен деп белгілі болған, бірақ бұл атау ресми түрде қолданудан шығарылып, ортопироксенмен алмастырылды. Петрографиялық немесе химиялық талдау нәтижесінде құрамы энстатит (En) және ферросилит (Fs) арақатынасымен (мысалы, En80Fs20) көрсетіледі.

Полиморфтар мен сорттар

Табиғи кристалдардың көпшілігі орторомбтық (кеңістік тобы Pbca), бірақ үш полиморф белгілі. Жоғары температурадағы, төмен қысымдағы полиморфтар протоэнстатит және протоферросилит (сонымен қатар орторомбтық, кеңістік тобы Pbcn), ал төмен температурадағы формалар – клиноэнстатит және клиноферросилит моноклинды (кеңістік тобы P21/c). Аз мөлшерде темір қосылған энстатит металдық жылтырлыққа ие болып, қола түсіне жуық түс алады. Бұл материал бронзит деп аталады, бірақ оны өзгерген энстатит деп атау дұрыс. Бронзит пен гиперстен энстатиттен бұрын белгілі болған, оны алғаш рет 1855 жылы Г. А. Кеннготт сипаттаған. Энстатиттің ашық жасыл түрі хромды энстатит деп аталады және ол әшекей тасы ретінде кесіледі. Жасыл түс хромның іздерінен туындайды, сондықтан сорттың атауы осылай қойылған. Сонымен қатар, қара, жылтырағыш гиперстен және қоңыр бронзит жартылай әшекей тастар ретінде де қолданылады.

Сәйкестендіру

Энстатит және басқа орторромбалық пироксендер, моноклиндық сериядағылардан оптикалық сипаттамаларымен – түзу өшу, әлдеқайда әлсіз қос сыну және күшті плеохроизм арқылы ерекшеленеді. Күн жүйесіндегі негізгі мысалдар – Венгрия астероидтері. Жас қоңыр ергежейлі жұлдыз 2M2224 0158 атмосферасында темір бұлт қабатының үстінде кварц пен энстатит бұлттарының қабаты бар деп саналады.