Кіріспе

Мэн аралындағы тары темір жол

Грудл Глен темір жолы (Manx: Raad Yiarn Glion Ghroudal) – Мэн аралындағы Ончан қаласының жанында, Ончан және Лонан шекарасында орналасқан 2 футтық тары темір жол. Оны ынталы еріктілердің шағын тобы меншіктендіріп, басқарады және мамырдан қыркүйекке дейін жазғы демалыс күндері, шілде және тамыз айларындағы кештерде, сондай-ақ жыл сайынғы бірнеше арнайы іс-шараларда жұмыс істейді.

Маусымдық

1896 жылы алғаш ашылғанда, желі маусым бойы күн сайын, өте қарқынды жұмыс істеді. Бірінші жылы сұранысқа байланысты төртінші вагонға тапсырыс берілді, ал сегіз жылдан кейін тағы бір локомотив пен төрт вагон қосылды. Бүгінде темір жол жыл сайын белгіленген кесте бойынша жұмыс істейді, пойыздар мамыр мен қыркүйек аралығында әр жексенбіде жүреді, алғашқы пойыз сағат 11:00-де, соңғысы сағат 16:30-да кетеді. Шілде және тамыз айларында сәрсенбі күндері, ал тамыз айында сейсенбі күндері сағат 19:00 мен 21:00 аралығында қосымша кешкі рейстер жұмыс істейді. Барлық жарнамаланған жұмыс күндері мүмкіндігі шектес, тұрақты бу локомотивтерінің бірі пайдаланылады. Желі алғаш рет қайта ашылғанда мерекелік және демалыс күндері де қызмет көрсетілді, бірақ соңғы жылдары бұл практика тоқтатылды. 1993 жылғы «Темір жол жылы» және одан кейінгі мерейтойларға қатысу аясында желі бір аптаға дейін күн сайын жұмыс істеді, соңғы рет 1998 жылы «Steam 125» шарасында, онда басқа локомотивтер де қатысты. Темір жолдың қазіргі стандартты кестесі мен арнайы рейстер туралы толық ақпарат оның веб-сайтында қолжетімді.

Рождество

Жаңадан қалпына келтірілген теміржолда алғашқы қызметтер 1983 жылы Санта пойыздары болды, және олар осы күннен бастап желінің жылдық ең маңызды оқиғасы болып табылады; бастапқыда олар Рождествоға дейінгі апта соңында бір күн жұмыс істесе, қазір екі апта соңына дейін созылады, бұл теміржол үшін жылдың ең қарбалас кезеңі, және олар танымал Шарлотка пісірілгендерімен аяқталады, бұл әрбір 26 желтоқсанда (Boxing Day) жергілікті тұрғындардың көптеп келіп, қайта жолға шығып, маусымдық сусындар мен шарлотка пісірілгендерін тамашалайтын тұрақты шара. Лен Коан станциясы осы қызметтер үшін мерекелік гротқа айналады, ал еріктілер осы мерекелік қызметтерге дайындық үшін көптеген сағаттар жұмсайды. Ани келгенге дейін, теміржолдың екі дизель локомотивінің бірі күніне "Блитцен" деп аталды, бастапқыда "Рудольф" деген дәстүрлі атау қолданылған, бірақ 1997 жылы түскен өтініштер бойынша ол өзгертілді. Қазір бұл қызметтер жыл сайын Sea Lion және Annie локомотивтерімен жүзеге асырылады. Осы маусымдық қызметтердің үлкен табысының арқасында теміржол 2010 жылы алғаш рет онлайн брондау жүйесін енгізді, және қазір мерекелік кезеңде оларды төрт күн бойы жүзеге асырады.

Құтқарылу мейрамы

Темір жол қайта жаңартылғаннан бері, желі әрдайым Пасха демалысында ашылып келеді, бірақ қоян пойыздары 1997 жылы ғана басталды. Олар темір жолмен тығыз байланыста болған Мэн аралының қамқорлық орталығының сұранысы бойынша енгізілді, ал пойыз қызметі ақысыз ұсынылды. Бірақ, бұл жобаның сәттілігінен кейін, келесі жылы темір жол өзінің арнайы іс-шарасын – Пасха қоян пойыздарын іске қосты, ол бірден үлкен сәттілікке ие болды. Желінің толық бөлігі пайдаланылды (әдетте Рождествода қолданылатын глен бөлімі емес). Темір жол әдетте екі пойызбен жұмыс істейді, пойыздар соқпақта кездеседі, Пасха қояны соңғы стансада шоколад жұмыртқаларын таратады, ал билет бағасына тегін шай, кофе және апельсин суы, сондай-ақ Пасха жұмыртқасын іздеуге қатысу құны кіреді. Пасха күндері (жексенбі және дүйсенбі) істейтін бұл қызметтер, Санта пойыздарынан кейін желідегі ең көп сұранысқа ие қызметтердің бірі болып табылады.

Жоқшы экспресс

Темір жолдың Sea Lion Rocks аялдамасында жаңа станса ғимаратына қаражат жинау науқанының аясында 2000 жылдан 2002 жылға дейінгі үш жыл бойы шілде немесе тамыздағы мектеп жазғы демалысында апта соңында арнайы іс-шаралар күндері ұйымдастырылды. Sea Lion Rocks аялдамасы күніне Артур тақырыбында безендірілді, екі ерікті (поезд күзетшілерінің ролінде) балабақша киімінде болды, бұл балаларды қатты қуантты, ал Merlin басқаратын бату трамплині мен балаларды қарсы алу үшін келген Король Артур да болды. Алайда, балалардың ең көп қызығушылығын қоздырған нәрсе – айып тұрғызылатын орын болды. Бұл пойыздар жергілікті тұрғындардың арасында өте танымал болды, сонымен қатар сауда орындары, лотереялар және жеңіл тағамдар ұсынылды. Кейінгі жылдары еріктілердің жетіспеуі салдарынан бұл жаңашыл отбасылық күн темір жол күнтізбесінен алынып тасталды, бірақ 2010-2013 жылдары қайта жаңғырылып, арнайы іс-шаралар күнтізбесі кеңейгендіктен 2014 жылғы кестеден шығарылды.

Басқа іс-шаралар

Жаңа бағыт аясында, жергілікті келушілердің санын арттыру және жолдың жұмысын жүргізу үшін жаңа еріктілерді тарту мақсатында 2010 жылғы маусымда кең ауқымды арнайы іс-шаралар бағдарламасы енгізілді. Жыл сайынғы Пасхалық қоян пойыздары мен Сантаның арнайы саяхаттарымен қатар, шілдеде «Жоңғар экспресі» ойын-сауық күні қайта оралып, мамырда жаңа «Дизель және электр күні», маусымда Әкелер күні пойыздары және тамызда Аюқшалар пикнигі өтті. Аюқшалар пикнигі үкіметтік теміржолдар ұйымдастырған іс-шараның бәсекесіне байланысты қайта өткізілмеді, себебі ол экономикалық тұрғыдан тиімді болмады. 2010 жылғы тағы бір жаңа бастама – теміржолдың веб-сайты арқылы брондауға болатын «Жүргізуші тәжірибесі» сессияларын енгізу болды. Локомотив «Анни» аяқ тақтасында 2 сағаттық тәжірибелік сессия ұсынылды. Жүргізуші тәжірибесіне көрсетілген қызығушылық деңгейіне қарамастан, бұл өте қымбатқа түсті және сессиялар 2013 жылы қайталанбады. 2011 жылғы жаңа арнайы іс-шара – Мэн аралының өнер кеңесінің қолдауымен өткен жазғы «Cliff Top» концерттері болды. «Sea Lion Rocks» жағажайында Мэн тобы мен музыканттарының ашық ауадағы тегін концерттері өтті, бұл іс-шара үлкен жетістік деп танылды және содан бері жыл сайын қайталанып келеді. 2013 жылғы маусымда арнайы іс-шаралар күнтізбесі одан әрі дамытылды, мысалы, Мэн S. P. C. A. ұйымымен бірлескен «Wag 'n' Train», теңіз жағасындағы шіркеу қызметтері және Әйелдер институтымен «Тастардағы көйлектер» сияқты жаңа іс-шаралар жоспарланған.

Локомотивтер

Түпнұсқа Sea Lion локомотиві қалыпты жұмыс істеуде. Теміржолда сонымен қатар екі көшірме локомотив бар: Браун Беар және Энни, үш дизельдік локомотив және аккумуляторлық электр локомотиві. Бұрын тағы да локомотивтер болған, ең танымалдары – Sea Lion-ның інісі Polar Bear, екі түпнұсқа аккумуляторлық электр локомотиві және бірнеше келуші локомотивтер. Қайта жаңартудан кейін бірнеше келуші локомотивтер желіде жұмыс істеді, соның ішінде 1991 жылы Kerr Stuart Peter Pan, 1995 жылы Leighton Buzzard тар темір жолынан келген Rishra және Chaloner, Снейфелл тау темір жолының 100 жылдығына орай өткен Халықаралық темір жол фестивалі аясында, 1998 жылы Quarry Hunslet локомотиві Jonathan. Chaloner және желідегі тағы бір түпнұсқа локомотив, Polar Bear 1993 жылы Темір жол жылына орай қайта келді. Polar Bear 1996 жылы теміржолдың 100 жылдығына және 2005 жылы өзінің 100 жылдық мерейтойына оралды. 1996 жылы сатылғаннан кейін, Джек 1999 жылы бір рет қайта келді.

Көлік

Темір жол бастапқыда үш партияға бөлініп, төрт дөңгелекті сегіз вагонды алды; темір жолдың ашылуына орай 1896 жылы үш вагон жеткізілді, одан кейін жолаушылар сұранысын қанағаттандыру үшін бір вагон қосылды, ал 1905 жылы екінші локомотивпен бірге тағы төрт вагон келді. Бұл вагонның бірнеше бөлігі жабылудан кейін сақталды, нәтижесінде көптеген вагондар темір жолда да, аралдан тыс жерде де толыққанды қалпына келтірілді. Қайта қалпына келтірілген темір жол қазір 1985 және 1994 жылдар аралығында темір жол еріктілерімен Доддингтоннан алынған екі қолданылған шасси және 1993 жылы салынған жаңа болат шассиде салынған үш боги вагонымен жұмыс істейді. Сондай-ақ, темір жолда арнайы рейстер үшін пайдаланылатын төрт дөңгелекті "тост-стіл" вагондарының төрт данасы бар. 2014 жылы темір жолдың 1980/90-шы жылдары салынған үш негізгі боги вагонының тозу мерзімі бітіп, экономикалық тұрғыдан жөндеуге келмейтіні хабарланды, сондықтан лотереядан қаражат түскен соң үш жаңа боги вагоны жаңа шассилерде салынды және мүгедектерге арналған мүмкіндіктер енгізілді. Бұл вагондар 2014 жылғы Рождествоға қарай пайдалануға берілді.

Жолаушылар емес қор

Бастапқы желіде жүк вагондары болған жоқ. Бастапқы төрт дөңгелекті "тост-трак" вагондарының кем дегенде біреуінің корпусы алынып тасталды және желінің кейінгі соңғы станциясының астындағы Headland Cafe үшін тауар тасымалдауға пайдаланылды. Қайта жаңарту жұмыстары басталғанда, RAF Fauld-тен алты "бомба" вагоны жол төсеуге көмектесу үшін сатып алынды, бірақ олардың тек бесеуі қолданылды. Барлығы 2011 жылға дейін жаңартудан кейін орында қалды, содан кейін жөндеуге келмейтін болып танылды және металл тескісіне жіберілді, дөңгелек жиынтығы сақталды. 2012 жылы екі дөңгелек жиынтығы "FAT 1" деген атпен жаңадан құрастырылған төрт дөңгелекті ашық вагонға енгізілді, ол Brown Bear құрылысының негізі ретінде пайдаланылды. 2014 жылы күштік вагондар пайдалануға берілгеннен кейін, ескі күштік вагон 3-тің шассисі жұмыс пойыздарында пайдалану үшін ашық вагонға айналдырылды.

Қазіргі заманғы қор

Техникалық қызмет көрсету жұмыстары үшін төрт дөңгелекті және богилі бар жалпақ вагондар жиынтығы, қолданылған үлкен төрт дөңгелекті тежегіш вагон және құлату вагоны сатып алынды. Уақыты өтіп кеткен әртүрлі төрт дөңгелекті вагондарды алмастыру үшін 2011 жылы тұрақты жол бригадаларының пайдалануына арналған жаңа богилі бар жұмыс вагоны жеткізілді. Онда ашық вагон және жабық тұруға арналған бөлім бар. 1998 жылғы Steam 125 мерекесінің құрметіне теміржол Австрияда доктор Карл Пишль жасаған қолмен құрастырылған рельс велосипедін қабылдады.