Кіріспе

Американдық актер (1896–1973)

Джозеф Патрик Кэррол Найш (21 қаңтар 1896 – 24 қаңтар 1973) – американдық актер. Ол Голливудтың алтын дәуірінде 200-ден астам фильмде ойнаған. Ол диалекттер бойынша маман болды және көптеген ұлт өкілдерінің кейіпкерлік рөлдерін сомдауға шақырылды, оның ішінде Оңтүстік Еуропа (әсіресе итальяндықтар), Шығыс Еуропа, Латын Америкасы, Түпкілікті американдықтар, Таяу Шығыс, Оңтүстік Азия, Шығыс Азия, Тынық мұхиты аралдары және тіпті афроамерикандықтар. Бұл оған "Голливудтың бір адамдық БҰҰ-сы" деген лақап атын әкелді. Актердің 1945 жылғы өмірбаян-резюмесінде оның Нью-Йорк қаласындағы Сент-Сесилия академиясында білім алғаны және экрандағы мансапын бастамас бұрын Парижде және Нью-Йоркте сахнада ойнағаны көрсетілген.

Мансап

Ол «Құрмет бағасы не?» деген үнсіз фильмде маңызды емес рөл ойнады (1926), бірақ Нейш өзінің кино мансабы 1930 жылға дейін, жаңа дыбысты фильмдерге сахналық актерлер шақырыла бастағанға дейін басталмағанын айтты. Ол 200-ден астам фильмде ойнаған, өнімді қосалқы актер болды. Ол екі рет «Оскар» сыйлығына «Ең үздік қосалқы актер» номинациясына ұсынылды, алғашқысы – «Сахара» (1943) фильміндегі Джузеппе рөлі үшін, онда ол былай деп сөйлейді: «Муссолини Гитлердей ақылды емес, ол итальяндықтарын қарақшы, алаяқ, кісі өлтірушілерге айналдыра алады, бірақ Гитлер сияқты оларды солай сезіндіре алмайды. Ол Гитлер сияқты олардың санасынан дұрыстың дұрыс екенін, ал жаманның жаман екенін жойып тастай алмайды, немесе олардың басына өз он қағидасын орнату үшін шұңқыр қазып, оны орната алмайды. Қараңыз, көршіңізден ұрлаңыз, көршіңізді алдаңыз, көршіңізді өлтіріңіз! Бірақ менің көзім соқыр ма, мен елімді концлагерьге айналдырған, халқымды құлға айналдырған маньякқа бас иіп, табынуым керек пе? Мені ұрған қолымды сүйіп, мені тепкен баяғымен жалап көруім керек пе? Жоқ! Екіншісі – «Бенниге медаль» (1945) фильміндегі басты кейіпкердің испандық әкесі рөлі үшін болды. 1957–1958 жылдары Нейш «Чарли Чанның жаңа оқиғалары» телесериалында басты рөлді ойнады. 2023 жылы әріптесі Джеймс Хонг Нейштің «терең нәсілшілдік көзқарастары» болғанын және нәсілшілдікке байланысты Хонг бір ғана репликаны қатыстырмағандықтан оны сериалдан шығарғанын айтты. Нейш 1960 жылдар бойы көбінесе теледидарда эпизодтық рөлдерде жұмыс істеді; оның соңғы кинотуындысы 1964 жылға дейін жатады. 1971 жылы 75 жастағы актер продюсер және қорқыныш фильмдерінің жанкүйері Самуэль М. Шерманның шақыруымен зейнеттен шығып, жақында қайтыс болған Пол Лукастың орнына жаңа триллерде – «Дракула Франкенштейнге қарсы» (1971) фильмінде ойнады. Нейш түпнұсқа доктор Франкенштейннің ұрпағын сомдады, ол атасының туындысын қайта жаңғырту мақсатымен жас әйелдерді өлтіріп, тәжірибе жүргізеді. Оның сөйлемейтін көмекшісін Лон Чейни кіші ойнады. «Дракула Франкенштейнге қарсы» – Нейш пен Чейнинің соңғы фильмі.