Кіріспе

Тайлық-американдық музыкалық композитор және ғылыми фантастика, қорқыныш жанрындағы автор (1952 жылы туған)

С. П. Сомтов (нағыз аты Сомтов Папиниан Сухариткулдың өзгеше жазылуы; สมเถา สุจริตกุล; ; 1952 жылдың 30 желтоқсанында туған) – тайлық-американдық музыкалық композитор, сонымен қатар ғылыми фантастика, фэнтези және қорқыныш жанрында ағылшын тілінде Сомтов Сухариткул және С. П. Сомтов аттарымен жазатын автор. Ол тай және американдық азаматтығына ие. Тодд Филдтің "Тар" фильміне музыкалық кеңесші ретінде қызмет еткен.

Жастық шақ

Патшалық Чакри әулетінің ұрпағы (оның әкесінің қарындасы патша Ваджиравудтың туысы және серігі болған), Сомто Бангкокта дүниеге келді. 1953 жылы алты айлық шағында ата-анасымен Англияға көшті. Ағылшын тілі оның ана тілі болды. Сомто Итон колледжінде және Кембридждегі Сент-Катарина колледжінде білім алды. Ол 1960 жылдардың басында бес жылға Таиландқа оралды, сол кезде тай тілін жетік меңгерді. 11 жасында "Шексіздіктің туыстығы" атты өлең жазды, ол ағылшын тілінде Bangkok Post газетінде жарияланды. Ширли Маклейн оны көріп, қаза болған ақынның жазғанын ойлап, "Таудан құлап кетпеңіз" атты автобиографиясына қосты. Өлеңде "Мен адам емеспін" деген жол бар, себебі Сомто әлі ересек емес еді. Осының салдарынан Маклейн авторды әйел деп ойлаған болуы мүмкін. Ол ғылыми фантастика журналдарына да жазды. Ол бұл есіммен бірнеше әңгіме мен роман жазды, содан кейін С. П. Сомтов деген псевдонимге көшті.

Үрейлі

Ол "Вампирлар жол қиылысы" және осымен байланысты романдар мен әңгімелер сериясын жазды. 1998-2000 жылдары ол Қорқыныш жазушылар қауымдастығының президенті болды. Оның басқа қорқынышты кітаптарының ішінде қасқыр туралы батыстық роман "Ай биі", зомбилер туралы американдық Азамат соғысы романы "Қараңғы періштелер", сондай-ақ "Айды таңбалау: Л.А. ертегілері" және "Тоңазытылған әйелдер павильоны" жинақтары бар. 1997 жылы ол "Вампирдің әдемі қызы" атты жасөсперімдерге арналған вампир романын жазды. Ол сонымен қатар культтік қорқыныш фильмі "Күлкілі өлі" сценарийін жазып, режиссерлік етті, ал 1995 жылы Роджер Корманның продюсерлігімен "Брам Стокердің егеуқырлардың жерлеуі" фильмінің сценарийін бірлесіп жазды.

Басқа әдеби шығармалар

Сомтоудың 1960 жылдары Таиландта өтетін, жартылай автобиографиялық романы "Жасмин түндері" оның ең белгілі көркем туындысы болды. Тарихи фантастикалық "Сынған жылқы" Гектордың ұлы Астянахс Трояның құлауынан аман қалғандығы және есейіп, "Илиада" кейіпкерлерінің көптегенімен кездесетінін айтады.

Симфониялық шығармалар

Сонымен қатар, ол бес симфония және "Каки" балетін жазған. Басқа музыкалық шығармаларының ішінде 9/11 оқиғасының құрбандарына Таиланд үкіметінің тапсырысымен жасалған, Уолт Уитман, Эмили Дикинсон және Т. С. Элиоттың поэзиясынан шабыттанған "Реквием: 9/11 құрбандарын еске алу" бар.

Сахналық жұмыстар

2000 жылы ол тайланд композиторының алғашқы оркестрлік батыс операсы – «Мадананы» жазды. Опера ағылшын тілінде болды. Тай тақырыбындағы екінші операсы «Мае Наак» 2003 жылы, ал үшінші операсы «Айодхья» 2006 жылы алғаш рет сахналанды. Оның «Сыбырлы ханзада» операсы 2010 жылдың 15 қазанында Хьюстондағы Opera Vista театрында премьера болды. Бесінші операсы «Дан но Ура» 2014 жылдың тамызында Бангкокта көрсетілді. 2012 жылы оның «Рея мюзикл» музыкалық туындысы, бұрын танымал тайлық телесериалға айналған әкесінің сериалдық романы негізінде, Бангкоктегі «Аксра» театрында премьерасы болып, жиырма қойылым көрсетілді. Балет пен операны біріктіретін «Суриоттай» гибридтік туындысы 2013 жылдың 23 тамызында премьераланды. 2015 жылдың желтоқсанында шығатын «Pob: The Musical» атты екінші мюзикл дайындалып жатыр. 2010 жылдары ол тағы екі операда жұмыс істеді, біреуі – «Көктем ел» атты фантастикалық әңгімесінің бейімделуі, екіншісі – Холокосттан аман қалған Хелена Цитронованың өміріне арналған опера. Оның фантастикалық әңгімесінің бейімделуі «Қар Аждаһасы» 2015 жылдың 13 наурызында Висконсин штатының Милуоки қаласындағы Skylight Music театрында Висва Суббараман жетекшілігімен премьераланды. Сомтоу – «Сиам операсының» көркемдік директоры. 2006 жылы Сомтов Сухариткул Оңтүстік-Шығыс Азиядағы алғашқы Вагнер операсы – «Дас Рейнгольдты» 2010 жылға дейін бүкіл «Сақина» циклін Оңтүстік-Шығыс Азияға әкелу жобасының бөлігі ретінде дирижерлік етті. Жоба бірнеше рет кешіктіріліп, әлі жалғастырылмаған. Ол «Тайис», «Отелло» және «Лукрецияның зорлануы» сияқты көптеген репертуарлық опералардың Таиландтағы премьерасын өткізді. Ол Таиландта Малердің барлық симфонияларын дирижерлік етуді бастады, ал цикл 2015 жылы №2 симфониясымен аяқталды.

Орындаушы ансамбльдер

1970 жылдары Сучариткул Дну Хунтракул және Брюс Гастонмен бірге «Temple of Dawn Consort» ансамблін құрды. Бұл ансамбль тай және батыс музыка стильдері мен аспаптарын үйлестіріп, осы үш композитордың музыкасын орындауға арналған болатын. 1979 жылы Америка Құрама Штаттарына кеткеннен кейін, топ басқа да музыкалық ұжымдарға айналды, олардың ең танымалсы – Гастонның «Fong Naam» тобы. Таиландқа оралғаннан кейін Сомто «Бангкок операсынан» басқа «Сиам филармониялық оркестрін» және жастар симфониялық оркестрі «Сиам симфониясын» құрды. Ол сондай-ақ «Бангкок Орфей хорын» құрды, ол Таиландтың барлық аймақтарына гастрольдеп, оның көптеген шығармаларын орындайды.

Теледидар анимациясы

Сомтоу «Динозаврлар», «COPS» және «Чип пен Дейл: Құтқарушы рейнджерлер» анимациялық телесериалдарының бірнеше бөлімдерін жазған.

Саясат және 2006 жылғы SEA Awards баяндамасы

Нобель сыйлығының лауреаты Воле Сойинка 2006 жылғы Таиландтың Таксин Шинаватаның сайланған үкіметін құлатуға қарсы болған 2006 жылғы төңкеріске наразылық білдіру үшін 2006 жылғы SEA Write Awards салтанатында негізгі баяндамашы ретінде бас тартқан кезде, Таксиннің сыншысы Сомтов Сойинканы негізгі баяндамашы ретінде ауыстырды. Өз сөзінде Сомтоу Сойенканың марапаттауды бойкотқа шығарғанын айтып, 50 жыл ішінде өзін ешқашан соншалықты еркін сезінбегенін мәлімдеді. Сомтоу содан бері төңкерістен кейінгі саяси даулардың барлық тараптарын сынға алды. Сомтоу Таксиннің популистік үкіметін сынға алған болса да, 2019 жылы: "Таксинге қарсылық білдіргендердің әділ ашуы, олар кедейлер тым ақымақ болғандықтан дауыс бермейді деп айта бастағанда, шектен шығып кетті" деп мәлімдеді. Сомтоу демократиялық партияның премьер-министрі Абхизит Веджаживаның сөйлеген сөзін "осылай теңгерімді, ақылға қонымды, ақылды және жақсы ойланған" деп мақтады. Ол 1982 жылы «Жұлдыздық кеме және Хайку» романы үшін Locus Award (Ең үздік алғашқы роман); 1996 жылы «Күкірт және тұз» романы үшін International Horror Guild Award (Ұзақ көркем әдебиет); 2002 жылы «Құс аулаушы» повесі үшін World Fantasy Award (Ең үздік повесть) сыйлығын алды, сондай-ақ тағы төрт рет номинацияланған; HOMer сыйлығы; American Horror Award; және тағы бірнеше сыйлықтарға ие болды. Ол екі рет Hugo сыйлығына және бес рет Bram Stoker сыйлығына ұсынылды. 2008 жылы ол Тайланд Мәдениет министрлігінің жаңадан құрылған Silpathorn Kittikhun сыйлығының алғашқы иегерлерінің бірі болды, бұл сыйлық оның әдеби және театрлық еңбектері мен Тайландта және халықаралық аренадағы беделі үшін табысталды. Бұл сыйлық «дәстүрлі Ұлттық суретші сыйлығының» баламасы ретінде қарастырылады. 2011 жылдың желтоқсан айында тайлық газет The Nation оны халықаралық деңгейде танымал 40 тайдың бірі деп таңдады. Театр саласында Сомтоу 2013 жылы Рихард Вагнердің музыкасын аймақта насихаттауға арналған он жылдық еңбегі үшін Халықаралық Вагнер қоғамының 2013 жылғы «Алтын W» сыйлығымен марапатталды. 2022 жылы ол Пол Сперриердің «Маэстро: Террор симфониясы» фильміндегі рөлі үшін Касабланка кино фабрикасы сыйлығының бірінші маусымында «Үздік актер» сыйлығын жеңіп алды.