Кіріспе
Энди Теннанттың 1999 жылғы фильмі «Анна және король» – Энди Теннанттың режиссерлік еткен 1999 жылғы американдық тарихи-биографиялық драма. Стив Мэрсон мен Питер Крикес сценарийді 1944 жылы жарық көрген «Анна мен Сиам королі» романының негізінде жазған, ол Анна Леоновенстің күнделіктеріне сүйенген ойдан шығарылған әңгіме. Басты рөлде – Джоди Фостер, ол 19 ғасырдың соңында Сиамда ағылшын тілінен сабақ беретін Анна Леоновенс рөлін сомдайды. Ол король Монгкуттың (Чоу Юн-фат) көптеген балалары мен әйелдеріне білім береді. Фильм көбінесе Малайзияда, әсіресе Пенанг, Ипох және Лангкави аймақтарында түсірілді. «Анна және король» 1999 жылдың 17 желтоқсанында 20th Century Fox компаниясымен АҚШ-та көрсетілді. Таиланд үкіметі фильмді тарихи шындыққа сай емес деп танып, король отбасына құрметсіздік деп есептегендіктен, елде көрсетуге тыйым салды, бұл оқиға қызу дау тудырды. Фильм сыншылардан ара-жібірлі пікірлер алды. Көптеген сыншылар фильмнің жоғары өндірістік деңгейін, костюмдерін және музыкалық қосымшасын жоғары бағаласа, сценарийі мен ұзақтығын, сондай-ақ Джоди Фостердің оның интеллектуалдық қабілетінен төмен деп саналған рөлді таңдауын сынға түсті. Фильмнің бюджеті 92 миллион доллар болса, әлем бойынша 114 миллион доллар табыс әкелді. Фильм 72-ші «Оскар» сыйлықтарында екі номинацияға ие болды: «Ең жақсы көркемдік безендіру» және «Ең жақсы костюм дизайны».
Anna and the King is a 1999 American biographical period drama film directed by Andy Tennant. Steve Meerson and Peter Krikes loosely based their screenplay on the 1944 novel Anna and the King of Siam, which gives a fictionalized account of the diaries of Anna Leonowens. It stars Jodie Foster as Leonowens, an English school teacher in Siam during the late 19th century, who becomes the teacher of King Mongkut's (Chow Yun fat) many children and wives. It was mostly shot in Malaysia, particularly in the Penang, Ipoh and Langkawi regions. Anna and the King was released in the United States on December 17, 1999 by 20th Century Fox. The film was subject to controversy when the Thai government deemed it historically inaccurate and insulting to the royal family and banned its distribution in the country. It received mixed reviews from critics who praised the production values, costume design, and musical score but criticised its screenplay and length, as well as Foster's choice to play a role many deemed to be beneath her intelligence. The film grossed $114 million worldwide, against its $92 million budget. It received two nominations at the 72nd Academy Awards: Best Art Direction and Best Costume Design.
Сюжет
Анна Леоновенс, британдық жесір, ұлы Луимен бірге Сиамға келіп, король Монгкуттың мұрагері, ханзада Чулалонгкорнаға ағылшын тілін үйрету үшін шақырылады. Ол - өз заманының ерік-жігері мықты, ақылды, батыл және қайырымды әйелі, бұл корольге ұнайды. Монгкут Сиамды жаңғыртуды қалайды, себебі оның ойынша, бұл елдің отаршылдыққа қарсы тұруына және Сиамның өзіндік ерекшелігін сақтап қалуына көмектеседі. Осы себепті ол Аннадан 23 әйелінен туған ондаған баласын оқытуды сұрайды. Бастапқыда Монгкут пен Анна мәдени айырмашылықтар мен бірдей күшті мінездерінің салдарынан келіспейді. Бірақ ол жақын арада оның оқыту әдістерінің, әсіресе ханзадалар мен ханшайымдарды қарапайым оқушылар сияқты қарауының пайдалы екенін көреді. Аннаның құлдықты жоюға қатысты көзқарастары Чулалонгкорнның осы мәселеге деген көзқарасына да әсер етеді. Монгкут пен Анна Шығыс және Батыс махаббатының айырмашылықтарын талқылайды, бірақ король бір әйелмен ғана бақытты бола алатын адам туралы пікірге келіспейді. Британ елшілеріне жақсы әсер ету үшін Монгкут сәнді қабылдау ұйымдастырып, оны ұйымдастыруды Аннаға тапсырады. Қабылдау кезінде король Шығыс Үндістан компаниясының өкілі сер Майкрофт Кинкейдпен әдемі және әзіл-қалжыңмен әңгімелеседі. Еуропалықтар Сиамды ырымшыл және артта қалған ел деп санайды. Анна бұл пікірге қарсы сөйлеп, олардың қате екенін дәлелдейді. Монгкут қабылдау кезінде Аннамен билейді. Сиамды британдықтардың қаржыландырған төңкерісінен қоршап алған, бірмалық сарбаздарды пайдаланатын қауіп төнеді. Монгкут ағасы ханзада Чаофаны мен әскери кеңесшісі генерал Алақты тергеуге жібереді. Бірақ Алак ханзадаға опасыздық жасайды және өз сарбаздарын улайды, бұл оның төңкеріс көшбасшысы екенін көрсетеді. Корольге ағасы мен генералының қаза болғаны туралы хабар келеді. Анна патшаның балаларымен, әсіресе ханшайым Фа Инмен жақын болады, ол патша бағындағы маймылдарды жақсы көреді. Фа Ин холерамен ауырғанда, Аннаны оның бөлмесіне қоштасу үшін шақырады. Анна Фа Ин патша Монгкуттың қолында қайтыс болғанда келді, екеуі бірге қайғырады. Кейін Монгкут маймылдардың бірінің оның көзілдірігін "қарызға" алғанын біледі, өйткені оның қызы да солай істеген. Ол реинкарнацияның қайғысын жеңілдетеді деп сенді, және Фа Ин өзінің сүйікті жануарларының бірі ретінде қайта тууы мүмкін. Анна сондай-ақ корольдің жаңа кәнизағы, ханшайым Түптимді оқытуды бастайды, ол сотқа келгенге дейін басқа бір еркекке, Хун Фра Балатқа ғашық болған. Монгкут оған мейірімді, бірақ Түптим оның шынайы махаббатын сағынады. Балат буддалық монах болғаннан кейін, Түптим өзін монах ретінде жасырады, оның монастыріна қосылып, оған жақын болу үшін. Оны іздеп тауып, сотқа береді, онда Балаттың қатыгездікпен азапталғаны анықталады. Түптим судьяларды қатыгездіктері үшін айыптап, соққыға ұшырайды. Анна бұл көрініске төзе алмай, зорлық-зомбылықты тоқтатуға тырысып, ашуланып сөйлейді және корольға барумен қорқытады, бірақ оны күшпен соттан шығарып жібереді. Оның ашуы Монгкуттың мейірімділік танытуына кедері келтіреді, өйткені ол оған қарыздар болып көрінсе болмайды, бірақ оның ішінде ұялады. Түптим мен Балаттың бастары жұрт алдында кесіледі. Анна Сиамды тастап кетуді шешеді, өйткені көптеген адамдар жақындап келе жатқан Мьянма әскерінен қашып барады. Сэр Майкрофт Сиам премьер-министріне барып, Сиамдағы мүддесін қорғау үшін төңкеріс әрекетінің артында кім тұрғанын анықтауға аздап ақша төлегенін айтады. Монгкут әскері көтерілісшілерге қарсы тұру үшін сарайдан тым алыс, сондықтан ол ақ пил байқалғанын және соттың оны көруге баруы керектігін айтады. Бұл оған балалары мен әйелдерімен бірге сарайдан қашып кетуге мүмкіндік береді және әскерлеріне оларға жетуге уақыт береді. Премьер-министр Аннаны Монгкутқа көмектесуге көндіреді, өйткені оның жанында болуы ақ пил туралы аңызды растайды. Монгкут отбасын өмірінің бір бөлігін өткізген монастырға апаруды жоспарлап отыр. Жолдың ортасында олар Алақтың әскерін алыстан көріп, одан қаша алмайтынын түсінеді. Монгкут пен оның сарбаздары Алак пен оның әскері жақындаған кезде каньонның түбінен жоғары ағаш көпірге жарылғыш заттарды орналастырды. Монгкут "армиясына" артқа шегінуді бұйырады да, екі жауынгермен көпірге қарай жүреді. Алак өз әскерінің басында Монгкутпен көпірде кездеседі. Анна, Луи мен Монгкуттың әйелдері мен балалары орманның ішінде жасырынған жерінен керемет алдау жасайды. Луи мүйізін пайдаланып, шабуылдың дабылын еске түсіреді, ал қалғандары зиянсыз фейерверктермен "шабуылдайды". Мьянмалықтар король британдық әскерін әкелгенін ойлап, үрейленіп, шегінеді. Алақтың әскерін қайта жинауға тырысуы сәтсіз аяқталады. Алак жалғыз қалады, бірақ Монгкут оны өлтірмейді, оның ұятпен өмір сүруі керек дейді. Монгкут Сиамға қайтуға бұрылғанда, Алак оның тапаншасын алып, артына нысана алады, бірақ Монгкуттың күзетшісінің бірі жарылғыш заттарды жарылысқа жібереді, көпірді және Алақты қиратып жібереді. Сот Бангкокқа оралады, онда Анна көз жасымен Сиамды мәңгілікке тастап кетуге дайындалады. Монгкут онымен соңғы биді билейді, енді бір әйелмен ғана қанағаттана алатынын түсінгенін таң қалдырады. Дауыссыз комментатор Чулалонгкорн әкесінің өлімінен кейін король болғанын, құлдықты жойғанын және әкесінің "көзқарасымен" діни бостандықты орнатқанын айтады.
Қабылдау
"Анна мен король" фильміне сын-ескертпелер әртүрлі болды. Rotten Tomatoes сайтында 101 рецензия негізінде 51% рейтинг көрсетілген, ал орташа бағасы 5.87/10 құрады. Сайттағы консенсус: "Керемет түсірілім "Анна мен король" фильмін көңілсіз әрі тым ұзақ етуден сақтай алмайды". Metacritic 32 рецензияға сүйене отырып, фильмге 56 ұпай берді, бұл "аралас немесе орташа сын-ескертпелер" екенін көрсетеді. 92 миллион долларлық бюджетпен фильм әлем бойынша 114 миллион доллар табыс әкелді.
Дау
Сценарийді қарап шыққаннан кейін, оларды қанағаттандыруға бағытталған өзгерістер енгізілгеніне қарамастан, Тай үкіметі фильм жасаушыларға Таиландта түсіруге рұқсат бермеді. Тайланд билігі король Монкутты құрметсіз және тарихи нақты емес бейнелеген кадрларға байланысты фильмді Таиландта көрсетуге рұқсат бермеді. Тони Даббс Тайландтың "The Nation" газетінде жарияланған мақаласында бұл тыйымды сынап, күшті ескертулерді қолдануды ұсынды және мәселені осы фильмтен асырып, былай деді: "Шындығында, "Батыр жүрек" және "JFK" сияқты тарихи фактілерді еркін өңдеген барлық фильмдердің соңында осы туралы мәлімдеме жасауы керек деп санаймын".