Кіріспе

Онг Бак: Муай тай жауынгері (องค์บาก, ), сонымен қатар Онг Бак: Тай жауынгері немесе жай ғана Онг Бак деп аталады, 2003 жылы Прачья Пинкеев режиссерлік еткен тайлық жекпе-жек өнері фильмі. Бұл фильмде Панна Риттикрай экшн-хореографиясын жасаған. Басты рөлде Тони Жа, ал Печтай Вонгкамлау және Пумавере Йодкамол да ойнаған. «Онг Бак» Тони Жаның халықаралық аренада танымалдылығын артқан туындысы болды, актер жаңа буынның маңызды жекпе-жек өнері жұлдызы деп мойындалды. Содан кейін Жа «Том Юм Гунг» (АҚШ-та «Қорғаншы», ал Ұлыбританияда «Жауынгер патша») фильмінде түсті және «Онг Бак» фильмінің «Онг Бак 2» және «Онг Бак 3» атты екі преквелін режиссерлік етіп, басты рөлдерді сомдады.

Сюжет

Таиландтың солтүстік-шығысындағы Бан Нонг Праду ауылында Онг Бак есімді ежелгі Будда мүсіні орналасқан. Бангкоктан келген ұрылар мүсінді қорлап, басын алып кеткеннен кейін ауыл халқы үмітсіздікке жетеді. Муай-тай өнерінде шебер ауыл тұрғыны Тинг, Онг Бактың басын қайтарып алу үшін Бангкокқа баруға бел буады. Тингтің жалғыз серпіні – бұрын Нонг Прадуда амулет сатып алуға тырысқан есірткі сатушы Дон еді. Ауылдан жиналған ақшасымен Бангкокқа келген Тинг, өзінің туысы Хумлаемен кездеседі. Хумлае шашын сарыға бояп, өзін «Джордж» деп таныстырады. Хумлае мен оның досы Муай Лек көшедегі мотоцикл жарыстары арқылы ақша табады және яба сатушыларды алдап күн көреді. Тингке көмектесуге құлықсыз Хумлае, оның ақшасын ұрлап, Хаосан жолындағы бардағы жер асты жекпе-жегіне тікелей салады. Тинг Хумлаені тауып, ақшасын қайтарып алады. Ол чемпионды жеңіп, көпшілікті таң қалдырады, осы арқылы дөңгелек креслода отырып, сөйлеу үшін электроларинге қажеттілік тудыратын сұр қылмыс әміршісі Комтуанның назарын аударады. Дон Онг Бактың басын Комтуанға сату үшін ұрлағаны белгілі болады. Комтуан бастың құндылығын көрмей, оны жоюға бұйырады. Келесі күні Хумлае мен Муай Лек, есірткі сатушы Пенг пен оның бандасынан заңсыз құмар ойындарының залында өткен бакара ойынындағы алаялықтан кейін қаланың түкпір-түкпіріне қуылды. Тинг көптеген қарақшыларды жеңіп, Хумлае мен Муай Лекке Донды табуға көмектесу үшін қашуға көмектеседі. Олар барға қайта оралып, Тинг үш қарсыласын тікелей жеңіп, көпшіліктің құрметіне ие болады. Үштік Донның жасырын орнын тауып, ұзақ «тук-тук» қуалауды бастайды. Қуалау Чао-Фрая өзеніндегі портта аяқталады, онда Тинг Комтуанның су астындағы ұрланған Будда мүсіндерінің қоймасын ашады. Жергілікті полиция мүсіндерді қалпына келтіргеннен кейін, Комтуан Муай Лекті ұрлап әкелу үшін қарақшыларын жібереді және Хумлаеге Тингті Тай-Бирма шекарасына жақын жердегі өзінің күзетшісі Самингпен күресуге сұрауын айтады. Тинг Самингке қарсы жекпе-жектің нәтижесін өзгертуге мәжбүр болады, ал Хумлае жекпе-жектен бас тартады. Жеңілістен кейін Комтуан Муай Лекті босатуға және басты қайтаруға берген уәдесін бұзады, содан кейін үштікті өлтіруге бұйырады. Тинг пен Хумлае қарақшыларды жеңіп, тау үңгіріне барады, онда Комтуанның адамдары алып Будда мүсінін кесіп жатыр. Тинг қалған қарақшыларды және Самингті жеңеді, бірақ Комтуан оны атып жаралайды. Комтуан Онг Бактың басын балғамен жоюға тырысады, бірақ Хумлае денесімен қорғап, балғаның күшін өз мойнына алады. Үлкен Будда мүсінінің басы кенеттен құлап, Комтуанды өлтіріп, Хумлаеге ауыр жарақаттар келтіреді. Өлім алдындағы демінде Хумлае Тингке Онг Бактың басын тапсырып, Муай Лекке қарауды өтінеді. Бан Нонг Прадуда Онг Бактың басы қалпына келтірілді. Хумланың күлін діни қызметкер алып барады, ол ауылға пілдің арқасында салтанатты шерумен келеді, ал ауыл тұрғындары, Тинг және Муай Лек Онг Бактың басын қайтаруды тойлайды.

Өндіріс

Онг Бак халықаралық көрермендерді муай тайдың дәстүрлі түрімен (немесе Муай Боран, ежелгі муай тай стилі) таныстырды, бұл кикбоксинг стилі, ол қолдармен, аяқтармен, тізелермен, шынтақтармен және жамбастармен күшті соққылар жасаумен ерекшеленеді. Жекпе-жектердің хореографы – Тони Жаның ұстазы және B классындағы әрекет фильмдерінің тәжірибелі режиссері Пана Риттикрай болды. Бала кезінен муай таймен айналысқан Жаа, муай тайды көпшілікке таныту үшін фильм түсіргісі келді. Ол мен Пана фильмге қызығушылық тудыру үшін демо-ролик жасауға қаражат жинауға тырысты. Олардың алғашқы ролигі мерзімі өткен пленкада түсірілгендіктен, олар қайтадан ақша жинап, бастауға мәжбүр болді. Қуып жететін сахнадағы даладағы дүкеннің есігінде "Сәлем, Шпейльберг, бірге түсірейік" деген жазу бар. Бұл режиссердің Стивен Спилбергпен бірге жұмыс істеу арманынан хабар береді. Тук-тукпен қуып жететін сахнада экранның сол жағындағы тіреуде: "Сәлем, Люк Бессон, сізді күтеміз" деп жазылған. Француз продюсер-режиссері Люк Бессонның EuropaCorp компаниясы фильмнің халықаралық тарату құқықтарын сатып алды.

Басқа нұсқалары

"Онг Бак" Таиландта сәтті болғаннан кейін, Азиядан тыс жерлерде сату құқығын Люк Бессонның EuropaCorp компаниясы сатып алды және фильмді қайта өңдеді. Муай Лек әпкесі Некке қатысты көптеген қосымша сюжеттер алынып тасталды, ал Тинг пен Саминг арасындағы соңғы төбелес қысқартылды. EuropaCorp сондай-ақ кейбір музыкалық қосымшаларды басқаларымен алмастырды және соңғы титрлерге хип-хоп әндерін қосты. Көпшілік пікірге қарамастан, фильмнің негізгі музыкалық қосымшасы тайландтық және EuropaCorp нұсқаларында бірдей. Осы нұсқа АҚШ және Батыс әлемінің көп бөлігінде қолжетімді. Ұлыбританиядағы шығарылым үшін саундтрек Ричард Уэллс жасаған оркестрлік саундтрекпен қайта жазылды, бірақ фильм Нек сюжетімен қысқартылмады. Гонконгтағы кинотеатрларда көрсетілген фильмнен аяғына жақын "сүйек сындыру" эпизоды алынып тасталған, онда Джорджтың қолы сындырылады, ал Тинг өз кезегінде жаман жігіттің аяғын сындырады. Гонконгтағы DVD нұсқаларында бұл эпизод қайта қосылған. Тайланд, АҚШ, Австралия және Ұлыбританиядағы DVD нұсқаларында ұсынылған балама аяқтамада Хумлае аман қалады. Ол жараланған, салбыраған, қолы сынған күйде, ата-анасының көмегімен тұрып тұрады. Прачья Пинкеев берген сұхбатында, пікірталас болғанымен, олардың ауыл үшін мағыналы құрбандық жасауы дұрыс екеніне келіскендерін айтты.

Басқа атаулар

Таиландта, Германияда және Францияда ол жай ғана Онг Бак деп аталды. Бұл атау Premier Asia-ның Ұлыбританиядағы шығарылымында да сақталды. Сингапур, Австралия және басқа да елдерде, сондай-ақ кинофестивальдарда фильм «Онг Бак: Муай тай жауынгері» деп шығарылды. АҚШ, Канада және басқа да аймақтарда фильм «Онг Бак: Тай жауынгері» деп шығарылды. Гонконгтағы ағылшын тіліндегі атауы «Тайлық жұдырығы» болды. Жапонияда фильм «Mahha!!!!!!!!» (マッハ!!!!!!!!) деген атпен шықты, бұл жапон тілінде «Мах» деген сөзді білдіреді. Италияда фильмнің атауы «Ong Bak: Nato per Combattere» болды, яғни «Онг Бак: Ұрыс үшін туылған». Үндістанда фильм Брюс Лиге сілтеме жасай отырып «Enter the New Dragon» («Жаңа айдаһарға кіру») деп аталды. Мексикада фильм «Ong Bak: El Nuevo Dragón» («Онг Бак: Жаңа айдаһар») деп аталды, бұл да Брюс Лиге сілтеме. Вьетнамда фильм «Онг Бак: Будда мүсінін іздеу» (Ong Bak: Truy tìm tượng Phật) деп аталды. Бразилияда фильм «Онг Бак: қасиетті жауынгер» («Ong Bak: Guerreiro Sagrado») деп аталды.

Үй медиасы

Ong Bak: The Thai Warrior АҚШ-та 2005 жылғы 30 тамызда Magnolia Pictures компаниясы арқылы DVD форматында, ал 2010 жылғы 2 ақпанда 20th Century Fox компаниясы арқылы Blu-ray Disc форматында жарық көрді.

Кассалық жинақ

"Оң Бак" 2003 жылғы Бангкок халықаралық кинофестивалінің жабылу фильмі ретінде көрсетілді, содан кейін 2003 жылдың ақпан айында Таиланд кинотеатрларында кеңінен көрсетілді. 2005 жылдың 11 ақпанында фильм Солтүстік Америкада 387 кинотеатрда "Оң Бак: Тай жауынгері" деген атпен шықты. Алғашқы көрсетілім аптасында ол 1,334,869 АҚШ доллары (әр экранға 3,449 доллар) таба алды, ал жалпы АҚШ бойынша түсім 4,563,167 АҚШ долларын құрады.

Сыни жауап

Ong bak өзінің экшн-сахналарымен, әсіресе қуғын-сүргін сахналарының қарқындылығымен, қолға-қол соғысымен және акробатикалық трюктарымен мақтанды, олар сюжеті мен кейіпкерлерінен гөрі басымдыққа ие. Экшн-хореографиясы сапасымен, жаратылысшылдығымен және компьютерлік эффектілер мен сым арқылы жасалған трюктардың болмауымен ерекшеленді. Rotten Tomatoes сайтындағы 109 рецензияға сүйенген фильмнің рейтингі 85% құрайды, сыншылардың пікірі бойынша: "Онг Бак: Тай жауынгері" аса керемет фильм болмаса да, Тони Джааның жаңа жұлдыз ретінде пайда болуын мақтап айтуда, оның атлетикалық өнері Брюс Ли, Джеки Чан және Джет Ли сияқтылармен салыстырылуда". Metacritic-те 28 сыншының пікіріне негізделген бағасы 69% болып табылады, бұл "жалпы жағымды пікірлерді" көрсетеді. Жауынгерлік спорт пен соққы техникасын талдаушы Джек Слак Ong Bak фильмін "мүмкін, осы буынның ең үздік жекпе-жек өнері фильмі" деп атады.

Алдын ала фильмдер

"Оң Бак" әлемдік деңгейде үлкен сәттілікке ие болғаннан кейін, Жааның есімі көптеген жобалармен байланысты болды. Ол Petchtai Wongkamlao түсірген "The Bodyguard" фильмінде (Panna Rittikrai екеуі бірлесіп режиссерлік еткен) шағын рөлде ойнады, содан кейін 2005 жылы көптен күткен "Tom Yum Goong" фильмінде басты рөлде көрінді. "Оң Бак 2" – түпнұсқа фильмге арналған преквел, 2008 жылдың желтоқсан айында шықты, онда Жаа алғаш рет режиссер ретінде танысты. Екінші фильм аяқталған жерден бастап, "Оң Бак 3" одан әрі жалғасты.