Кіріспе

Италиялық анатомист Антонио Мария Вальсальва (17 қаңтар 1666 - 2 ақпан 1723), Имола қаласында туған итальяндық анатомист. Оның зерттеулері құлақтың анатомиясына арналған. Ол Эвстахий түтігі терминін енгізді және 1740 жылы, өлімінен кейін жарияланған еңбектерінде Вальсальваның аорталық синустарын сипаттады. Оның есімі құлақтың Вальсальва антриумымен және қан айналымын тексеруге қолданылатын Вальсальва маневрімен байланысты. Оның атымен аталатын анатомиялық құрылымдар – Вальсальва бұлшық еті және taeniae Valsalvae. Ол денедегі бір жақтың әлсіздігі мидағы зақымданудан туындаса, зақымдану әлсіз жақтың қарама-қарсы жағында (контралатеральды) болатынын байқады; осы жайт оның құрметіне «Вальсальва доктринасы» деп аталады.

Өмірбаян

Вальсальва Имола қаласында дүниеге келген. Оның алғашқы білімі иезуит мектебінде гуманитарлық, математика және табиғаттану ғылымдарын оқып алғанда басталды. Одан кейін Болонья университетінде медицина мен философияны оқыды, онда микроскопиялық анатомияны алғаш зерттегендердің бірі – Марчелло Мальпигиден тәлім алды. Вальсальва 1687 жылы медициналық факультетті бітірді. 1695 жылы Болоньядағы "Сант Орсола" ауруханасының хирургі болып тағайындалды. 1705 жылы Болонья университетінде анатомия профессоры болды. Кейін ол Istituto Clementino delle Scienze ed Arti (Клементина өнер және ғылым институты) президенті болып сайланды. Вальсальва Джованни Баттиста Морганниге сабақ берді, ол Вальсальваның барлық жазбаларын редакциялап, 1740 жылы оның өмірбаянын жариялады. 1709 жылы Вальсальва Елена Лизиге үйленді. Денсаулығы нашарлаған сайын ол иіс сезу қабілетін жоғалтты, бірақ 1723 жылы Болоньяда инсульттан қайтыс болған аурудың дислалия нысанындағы алғашқы белгілерін таныды. Вальсальва Болоньядағы Сан-Джованни-ин-Монте шіркеуіне жерленді. Вальсальва отбасы 1711 жылы құрылған Ғылым институтына білім беру мақсатында қолданылатын кептірілген анатомиялық үлгілер жинағын сыйлады. Бұл материалдың тозуы Болонья балауыз модельдеу мектебінің және суретшілер Эрколе Лelli мен Джованни және Анна Моранди Манзолинидің жұмысына ықпал еткен болуы мүмкін. Бұл жаңа анатомиялық коллекцияға жүрек пен өкпе модельдері кіреді және қазір Анатомия мұражайында көрсетілуде. Вальсальва шебер хирург, тамаша дәрігер, жоғары ғылыми адалдығы бар, аса мұқият анатомист және мейірімді адам ретінде сипатталды. Морганьи былай деп жазды: ". . Оның замандастарының ешкімі одан бұрын бармады, оған тең келетіндер де азаз".

Зерттеу

Вальсальва ғылым, хирургия, анатомия, физиология және психиатрия салаларын зерттеді және оқытты. Вальсальва жас кезінде иттің бүйрегін сәтті алып тастаған. Ол жараларды емдеуде каутеризацияға қарсы болды және психикалық аурулармен ауыратын науқастарға көмекші емдеуді ұсынды. Оның басты қызығушылығы – сыртқы құлақтың бұлшық еттері мен жұтқыншақ бұлшық еттерін қоса, ортаңғы және ішкі құлақ болды. Вальсальва Евстахий түтігін атады және оның және оған байланысты бұлшық еттің жұмысын сипаттады. Ол мастоидты ұяшықтар мен тімпан қуысы арасындағы байланысты көрсетті, сондай-ақ құлақтың физиологиялық және патологиялық процестерін зерттеді. 1704 жылы жарық көрген «De aure humana tractatus» еңбегінде Вальсальва маневрі мен есту түтіктерінің өткізгіштігін тексеру туралы сипаттама бар. Шебер анатомист болған Вальсальва қайтыс болған науқастарға көптеген аутопсия жасады. 17 ғасырда химиялық тесттер мен аурудың таралу механизмдері туралы білімі болмағандықтан, кейде ол дене сұйықтықтарының сипаттамасын жақсырақ анықтау үшін оларды татып көретін. "Жынысқа кірген іріңнің дәмі жағымсыз, - деп жазды ол, - тіл күні бойы қобалжумен сезімтал болады".

Жарияланған еңбектер

De aure humana tractatus (Адам құлағының трактаты, in quo integra auris fabrica, multis novis inventis & iconismis illustrata, describitur omniumque ejus partium usus indagantur: quibus interposita est musculorum uvulae, atque pharyngis nova descriptio et delineatio; Антонио Мария Вальсальваның, Людугни Батаворум қаласынан, Гисбертум Лангерак пен Йоханнем Хасбруктың (1735 ж.) еңбегі. (Италия тіліне аударған: Винченцо Мангано)

Ғарыш костюмдеріндегі Валсальва құрылғысы

Valsalva құрылғысы – ғарышкерлерге қолдарын пайдаланбастан, костюм ішінде Valsalva амалын орындау арқылы құлақтарындағы қысымды теңестіруге мүмкіндік беретін ғарыш костюмдерінде қолданылатын құрылғы. Ол беттен ылғалдылықты кетіру сияқты басқа да мақсаттар үшін де пайдаланылған.