Кіріспе

Юлий Цезарь Аранци (Giulio Cesare Aranzio, Arantius) (1529/1530 – 7 сәуір, 1589) – адам анатомиясы ғылымы тарихындағы маңызды тұлға. Ол Болоньяда Оттавиано ди Якопо мен Мария Маггидің ұлы ретінде дүниеге келді. Отбасының қыркеуіне байланысты, ол өзінің ағасы Бартоломео Маггимен (1477–1552) – Болонья университетінде дәріс оқитын, сондай-ақ Юлий III-нің сарай дәрігері болған белгілі хирургпен бірге білім алды. Ол ағасын осы деңгейде бағалағандықтан, өзінің тегін қабылдап, Джулио Чезаре Аранцио Маджио деп атады. 1548 жылы он тоғыз жасында Падуа университетінде алғашқы ашылуын жасады – жоғарғы қабақтың көтеруші бұлшығын сипаттады. Кейіннен Болонья университетінде 1556 жылы медицина докторы атағын алды және жиырма жеті жасында медицина мен хирургиядан дәріс оқуға тағайындалды. 1570 жылы оның ұсынысымен хирургия мен анатомия жеке профессорлық лауазымдарға бөлінді, ал ол анатомия кафедрасын қайтыс болған 1589 жылына дейін отыз үш жыл бойы басқарды. Аранцио ұрықтың анатомиялық ерекшеліктері туралы алғашқы дұрыс мәліметтерді берді және көз бұлшықтарының бұрынғыдай, dura mater-ден емес, оптикалық тесіктің шетінен өсетінін бірінші болып көрсетті. Сондай-ақ, жүрек қуыстарының, клапандардың және ірі қан тамырларының анатомиялық байланыстарын зерттегеннен кейін Реальдо Коломбоның қанның жүректің оң жағынан сол жағына қалай өтетіні туралы пікірлерін растады. Аранцио 1564 жылы ми қарыншаларының төменгі мүйіздерін анық сипаттаған, оларды ерекшелейтін белгілерін білген және оларға қазірге дейін қолданылып келе жатқан (гиппокамп) атауын берген алғашқы анатомист; оның сипаттамасы келесі ғасыр авторларына қарағанда толық және түсінікті. Ол хориоидтық торы туралы кеңінен айтады және төртінші қарыншаның егжей-тегжейлі сипаттамасын береді, оны мишықтың цистернасы деп атап, оның жеке ашылуы екенін көрсетеді. Ол сондай-ақ жүктілік кезінде ана мен ұрықтың қаны бөлек болатынын алғашқы болып анықтады. 1556 жылдан бастап Болонья университетінде анатомия және хирургия профессоры ретінде анатомияны медицинаның маңызды саласы ретінде орнықтырды. Аранци анатомияны патологиялық процестердің сипаттамасымен біріктірді, бұл негізінен оның жеке зерттеулеріне, Галеннің еңбектеріне және оның замандас итальяндықтардың жұмысына негізделген. Аранци жүректің жартылай айлық клапандарында «Аранцио түйіндерін» тапты және жоғарғы қабақты көтеруші бұлшық (levator palpebral superior) және coracobrachialis бұлшықтарын алғашқы болып сипаттады. Оның кітаптарында (латын тілінде) гидроцефалия, мұрын полипі, зең, ісіктер, фимоз, асцит, геморрой, анальдық абсцесс және фистулалар сияқты көптеген ауруларға арналған хирургиялық әдістер қамтылған.