АҚШ Әскери-теңіз күштерінің авиаэскадрильясы тарихы

Кіріспе

АҚШ Әскери-теңіз флотының әуе шабуыл жасағы

14-ші ұрыс-жауынгерлік шабуыл жасағы (VFA 14) "Tophatters" – Lemoore Әскери-теңіз базасында орналасқан АҚШ Әскери-теңіз флотының жауынгерлік шабуыл жасағы. Олар F/A 18E Super Hornet ұшақтарымен ұшып, 1919 жылы құрылғандықтан Әскери-теңіз флотының ең көне әрекеттегі эскадрильясы болып табылады. Олардың шақыру коды – Camelot, ал құйрық белгісі – NG.

Алғашқы жылдар

Эскадрилья 1926 жылы Теңіз күштерінің алғашқы ұшақ тасымалдағыш кемесі "Лэнглиде" операцияларын бастады. Бұл эскадрилья, сол кезде 1-ші истребитель эскадрильясы деп аталған, бір күн ішінде ұшақ тасымалдағышқа қону бойынша рекорд орнатты. TS 1 ұшағымен ұшқанда, олар ұшу операциялары аяқталғанға дейін 127 қонуды тіркеді. 1929 жылы эскадрилья "Саратогаға" бекітілді, ол истребитель эскадрильясы ретінде басталып, кейін бомбалаушы эскадрильясына айналды. 1930 жылдар бойында Boeing FB 5, Boeing F2B, Boeing F4B, Curtiss F11C Goshawk, Curtiss SBC Helldiver және SB2U 1 Vindicator ұшақтарымен ұшты. 1939 жылы, "Виндикатор" ұшағымен ұшқанда, эскадрилья Атлантика флотына және "Рейнджерге" ауыстырылды.

1940 жылдар

Рейнджерде болған кезде эскадрилья 1942 жылдың қараша айында Солтүстік Африкаға одақтастардың басып кіруіне әуеден қолдау көрсетті. 8-11 қараша аралығындағы төрт күн ішінде ұшқыштар 16 жау ұшағын жойды. Дуглас SBD Dauntless пикируші бомбалаушысында ұшқан эскадрилья Норвегиядағы неміс күштеріне қарсы жалғыз американдық теңіз әскери шабуылына қатысты. 1944 жылдың қараша айында эскадрилья Тынық мұхиты флотына ауыстырылды және Банкер Хиллге тіркелген кезде Лейте науқанына қатысты. Эссекске ауысқаннан кейін эскадрилья 1945 жылдың қаңтар айында Формозадағы бекіністерді бомбалады, ақпан айында Иво Джимаға шабуылдауға қолдау көрсетті, Токиоға қарсы бірінші теңіз әскери шабуылына қатысты және 1945 жылдың наурыз айының басында Окинаваға шабуылдар жасау арқылы Тынық мұхитындағы әскери операцияларын аяқтады. Соғыс аяқталғаннан кейін VB 4 Таравамен төрт рет теңізге шықты, оның ішінде 1948 жылдың 28 қыркүйегі мен 1949 жылдың 21 ақпаны аралығындағы әлемдік саяхат болды, содан кейін эскадрилья АҚШ-тың шығыс жағалауында орналасты. 1946 жылдың 15 қарашасында VB 4 1А шабуыл эскадрильясы (VA 1A) болып қайта аталды, ал 1948 жылдың тамызында эскадрилья қайтадан 14 шабуыл эскадрильясы (VA 14) болып аталды және SB2C 5 Helldiver-ден F4U 4 Corsair-ге көшті. 1949 жылдың желтоқсан айында VA 14 14-ші истребитель эскадрильясы (VF 14) болып қайта аталды.

1950 жылдар

1951 және 1952 жылдары VF 14 модернизацияланған Wasp кемесімен Жерорта теңізіне екі рет жіберілді, бұл кезде олар әлі де F4U Corsair ұшақтарымен ұшып жүрді. 1953 жылы олар USS Franklin D. Roosevelt (CV 42) кемесімен, Әуе тапсырма тобымен (ATG 201) (оның құрамында VF 11, VA 12, VF 13 және VA 15 эскадрильялары болды) тағы бір Жерорта теңізі круизіне қатысты. 1954 жылы VF 14 кез келген ауа-райы жағдайында ұшып түсіре алатын эскадрилья рөлін алды, F3D 2 Skyknight ұшағына көшкен кезде, бірақ 1954 жылдың соңында Intrepid кемесінде үш ай ғана болды. F3D авианосец операцияларына қолайсыз болғандықтан, эскадрилья 1955 жылы F3H 2N Demon ұшағына ауысты. 1957 жылы VF 14 Forrestal кемесімен екі рет теңізге шықты. Кейін эскадрилья F3H 2 ұшақтарымен қайта жабдықталды. VF 14 және оның CVG 1 бас эскадрильясы Франклин Д. Рузвельт кемесіне қайта бекітілді және 1969 жылға дейін Жерорта теңізіне сегіз рет жіберілді.

1960 жылдар

1963 жылғы мамыр айында эскадрилья F-4B Phantom II ұшақтарына көшті. 1964 жылғы 23 қаңтарда олар Франклин Д. Рузвельт кемесіндегі алғашқы Phantom эскадрильясы болды. 1966 жылғы маусымда NAS Oceana-ға көшкеннен кейін эскадрилья Оңтүстік Қытай теңізіне Солтүстік Вьетнамдағы әскери нысандарға қарсы әуе шабуылдарын жүргізу және қолдау миссияларын орындау үшін жөнелтілді. Осы жауынгерлік міндеттеме кезінде эскадрилья 967 жауынгерлік ұшуға 1688 сағат ұшты және 651 624 фунт салмақтағы қару-жарақ жеткізді, сонымен қатар дәстүрлі жауынгерлік әуе күзету және эскорт міндеттерін де орындады. Франклин Д. Рузвельт Норфолк кеме құрылыс-жөндеу зауыдына жаңғыртуға түскен кезде, CVW 1 және VF 14 1969 жылы Джон Ф. Кеннедиге қайта бағытталды және 1982 жылға дейін оның құрамында тоғыз рет міндеттемелерді орындады.

1970 жылдар

1974 жылдың қаңтарында, төрт рет Жерорта теңізіне аттанғаннан кейін, эскадрилья NAS Miramar әскери-теңіз базасындағы жаңа F-14A Томкат истребителіне көшті және NAS Oceana-ға келген алғашқы екі Томкат эскадрильясы ретінде VF-32 эскадрильясымен біріктірілді. 1975 жылдың маусым айында олар USS John F. Kennedy кемесінде VF-32 эскадрильясымен бірге F-14A истребителімен Атлантика мұхитындағы алғашқы эскадрилья болды. 1978 жылдың қазан айында эскадрилья Жерорта теңізіндегі миссиясы кезінде бір ай ішінде 977 сағат ұшып, F-14 истребителінің жалпы ұшу сағаты бойынша жаңа рекорд орнатты. 1976 жылы VF-14 эскадрильясы 51 км қашықтықтағы макеттік крейсерлік зымыранға қарсы 100-ші AIM-54 Phoenix зымыранын іске қосты, оны John F. Kennedy кемесінен 105 км қашықтықта жойды. Сол миссия барысында VF-14 эскадрильясы 21 шілдеде советтік Tu-95 бомбалаушысын тоқтатты. VF-14 эскадрильясы шамамен 45 минут бойы бомбалаушыны сүйреп ұшты, осы уақытта советтік бомбалаушы John F. Kennedy кемесінің үстінен екі рет пролет етті.

1980 жылдар

1980 жылдың тамызында эскадрилья Джон Ф. Кеннеди кемесімен Жерорта теңізіне жөнелтілді. Осы кезде VF 14 екінші жыл қатарынан Күміс якорь сыйлығы мен жауынгерлік дайындық үшін «E» сыйлығын жеңіп алды. Сыйлықтарға үлес қоскан нәрселер: 100% тиімділік көрсеткен 3 зымыран ату жаттығуы, Шығыс жағалауындағы алғашқы TCS (Тактикалық бақылау станциясы) орнатылымдары және 8 жыл ішінде 26 500 сағат апатсыз ұшу. 1982 жылдың маусым айында VF 14 «Independence» кемесімен 6-шы әуе күштеріне қайта орналастырылды, ал шілде айында «Флоттық ұрыс әуе дайындық бағдарламасы» (FFARP) бойынша көрсеткен өнері үшін «Ең үздік ұрыс эскадрильясы» деп танылды. 1983 жылдың қазан және қараша айларының басында эскадрилья америкалықтардың Гренадаға басып кіруіне көмектесті. Содан кейін VF 14 Ливан жағалауындағы төтенше жағдайларға қатысу үшін Жерорта теңізіне шығысқа қарай бағытталды. 1983 жылдың желтоқсан айының басында «Топхаттер» Бейруттағы көпұлттық күштердің бөлімдеріне әуеден қолдау көрсету үшін қайтадан шақырылды. 1985 жылдың 1 сәуірінде эскадрилья Джон Ф. Кеннедиге оралды, жылдың қалған бөлігін АҚШ және Канаданың әртүрлі аймандарына жасалған он бір сапарды қамтитын жаттығу кестесіне арнады. VF 14 тағы да Джон Ф. Кеннеди бортында болғанмен, енді 3-ші әуе күштеріне бекітілді. 1986 жылдың 18 сәуірінде эскадрилья тағы да Жерорта теңізіне аттанды және Ливандық кешірім дағдарысының салдарынан міндеттеме мерзімі ұзартылды. АҚШ-қа оралғаннан кейін эскадрилья 1987 жылғы FFARP сыйлығын жеңіп алып, тағы да «Ең үздік ұрыс эскадрильясы» деп жарияланды. 1989 жылы VF 14 өтетін зымыран ату тізімі үшін «Grand Slam» сыйлығымен марапатталды. 1990 жылы эскадрилья жаттығулар жасап, Портленд, Мейпорт, Нью-Йорк және Бостон қалаларына сапарлар жасады. Пуэрто-Рикодағы жаттығулар кезінде эскадрилья француз «Foch» әуе кемесінен француз Super Étendard және F 8 Crusaders ұшақтарына қарсы операция жүргізді.

1990 жылдар

1990 жылдың 10 тамызында, Кувейтке Ирактың басып кіргенінен сегіз күн өткен соң, эскадрильяға Қызыл теңізге жедел түрде жөнелуге және “Джон Ф. Кеннеди” кемесімен “Шөл қалқаны” операциясына қатысуға бұйырылды. Соғысқа дейінгі айларда эскадрилья Иракқа қатысты эмбаргоны күшейтуге көмектесті, жауынгерлік әуе күзетуін (CAP) ұйымдастырып, үнемі дайындық күйінде болды. 1991 жылдың 17 қаңтарында эскадрилья тағы да ұрысқа шықты, Біріккен Ұлттар Ұйымының күштеріне қосылып Иракқа қарсы әуе шабуылына қатысты. VF 14 және VF 32 эскадрильялары CVW 3 тобының шабуылдық және қолдау ұшақтарына CAP және эскорт міндеттерін орындады. Бастапқыда Батыс және Орталық Иракта “Desert Storm” операциясы жүргізілді, содан кейін Ирактың шығысында, Иранмен шектес аймақта, Қызыл теңізден және Парсы шығанағынан басқа “Томкат” эскадрильяларымен бірлесіп, бұрын-соңды болмаған 7-8 сағатқа созылған CAP миссияларын орындады. Жауынгерлік операциялар аяқталғаннан кейін “Джон Ф. Кеннеди” кемесі Египет жағалауында тоқталып, қысқа мерзімге демалыс алды, содан кейін сегіз ай теңізде болғаннан кейін NAS Oceana-ға оралды. 1991 жылдың желтоқсан айында VF 14 эскадрильясы “Томкаттың” жаңа, жердегі нысаналарды шабуылдау мүмкіндігін пайдалану үшін дайындық бастаған алғашқы эскадрильялардың бірі болды. Төмен биіктікте ұшу жаттығуларынан және бірнеше шабуылға қатысты курстардан өткеннен кейін эскадрилья өзінің жаңа дағдыларын Фаллон, Невададағы Әуе күштерінің жаттығу орталығында сынақтан өткізді. 1992 жылдың қазан айында эскадрилья тағы да шығысқа, Жерорта теңізіне аттанды. Гибралтардың жартасынан өткеннен кейін VF 14 эскадрильясы Адриатика теңізінде әуеде басымдықты сақтап, БҰҰ саясатын қолдау мақсатында барлау миссияларын жүргізді. Бұл кезеңде эскадрилья Египет, Марокко және Түркиямен бірнеше ортақ жаттығуларға қатысты, сонымен қатар бұрынғы Югославия жағалауындағы және Ирактағы “Комфорт” операциясын қолдады. 1995 жылы эскадрилья “Томкат” әуеден жерге зымырандар бағдарламасын сынақтан өткізуге тағайындалды. Эскадрилья әуедегі түйіскенде оқ ату дағдылары бойынша жоғары нәтижелер көрсеткені үшін “Жеңіс туы” сыйлығымен марапатталды. 1995 жылдың соңында Әскери-теңіз күштері “Томкат” эскадрильяларының санын әуе кемелерін тасымалдаушы топтарда екіден бірге дейін азайта бастаған кезде VF 14 эскадрильясы CVW 3 тобынан бөлінді және TARPS мүмкіндігіне ие эскадрильялар сақталды. TARPS мүмкіндігіне ие емес эскадрилья ретінде VF 14 бастапқыда таратылуға жоспарланған және уақытша NAS Oceana-дағы Fighter Wing One тобына бекітілді. Келесі жылы көптеген “Томкат” эскадрильялары үшін белгісіздік орнады, бірақ Теңіз күштерінің ең көне эскадрильясының тарихын сақтап қалу мақсатындағы халықтық науқан эскадрильяны таратудан құтқарып, оны VF 84 эскадрильясынан айырылып жатқан 8-ші әуе тасымалдаушы тобына қосты. 1996 жылдың қаңтар айында эскадрилья тағы да “Джон Ф. Кеннеди” кемесіне қосылды. Наурыз айында эскадрилья “Джон Стеннис” кемесіне орналасты. Маусым айында эскадрилья “Джон Ф. Кеннеди” кемесімен 40 күндік саяхатқа Ирландия мен Англияға барды. Содан кейін VF 14 Жерорта теңізі және басқа да аймақтарды аралады. 1998 жылдың наурыз айында VF 14 эскадрильясының тұрақты орны “Теодор Рузвельт” кемесіне ауыстырылды. 1999 жылы эскадрилья НАТО-ның “Союздік күш” және “Оңтүстік күзет” операцияларына қатысты. VF 14 эскадрильясы “Союздік күш” операциясын қолдау үшін әртүрлі нысаналарға 395,000 фунттан астам оқ-дәрі тастады және басқа ұшақтардан атылған 190 түрлі қаруды, соның ішінде лазерлік басқарылатын бомбалар мен лазерлік басқарылатын AGM 65 Maverick зымырандарын нысаналарға бағыттады, AGM 65 Maverick зымырандарын бағыттаған кезде 100% сәттілік көрсеткішіне қол жеткізді.

On 10 August 1990, eight days after the Iraqi Invasion of Kuwait, the squadron was ordered to emergency deploy to the Red Sea aboard John F. Kennedy to take part in Operation Desert Shield. During the months leading up to the war, the squadron assisted in enforcing the Iraqi embargo flying combat air patrol (CAP) and standing alert duty continuously. On the morning of 17 January 1991, the squadron once again flew into combat when they joined United Nations forces in the air assault on Iraq. VF 14 and VF 32 flew CAP and fighter escort missions for CVW 3 strike and support aircraft throughout Desert Storm operating in Western and Central Iraq initially and then conducting long range barrier CAP missions in eastern Iraq near the Iranian border with other Tomcat squadrons from the Red Sea and the Persian Gulf that lasted an unprecedented 7–8 hours. After combat operations ended, John F. Kennedy remained briefly in the Red Sea stopping off the coast of Egypt for a portcall before returning to NAS Oceana after eight months at sea. In December 1991, VF 14 became one of the first squadrons to begin training for the Tomcat's new air to ground mission. After low altitude flight training and several strike related schools, the squadron put their new skills to the test during Air Wing work ups in Fallon, Nevada. In October 1992, the squadron again headed east for a Mediterranean deployment. Once past the Rock of Gibraltar, VF 14 began flying air superiority and reconnaissance missions in the Adriatic Sea in support of UN policies in the former Yugoslavia. During this deployment, the squadron also participated in several exercises with Egypt, Morocco and Turkey, while continuing to support operations off the coast of the former Yugoslavia and Operation Provide Comfort in Iraq. In 1995, the squadron was the test bed for the Tomcat air to ground rockets program. The squadron was awarded the Fighter Fling Banner Blaster award for their superior performance in the air to air gunnery arena. In late 1995, the squadron was detached from CVW 3 when the Navy began reducing the number of Tomcat squadrons to carrier air wings from two to one and retaining the TARPS capable squadrons. As a non TARPS squadron, VF 14 was originally slated for disestablishment and temporarily assigned to Fighter Wing One at NAS Oceana. The following year saw much uncertainty for many Tomcat squadrons, but a grassroots campaign to continue the lineage of the Navy's oldest squadron was successful in saving the squadron from extinction and the squadron was assigned to Carrier Air Wing 8, which was losing VF 84, with sister squadron VF 41. In January 1996, the squadron once again rejoined John F. Kennedy. In March, the squadron deployed on John C. Stennis. In June the squadron took a 40 day cruise aboard John F. Kennedy to Ireland and England. Next, VF 14 visited the Mediterranean and other areas. During March 1998, VF 14 changed its home to Theodore Roosevelt. In 1999, the squadron participated in NATO's Operation Allied Force and in Operation Southern Watch. VF 14 dropped more than 395,000 pounds of ordnance on various targets in support of Operation Allied Force, and guided 190 different weapons fired from other aircraft onto targets, including laser guided bombs and laser guided AGM 65 Maverick missiles, scoring a 100% success rate while guiding AGM 65 Maverick missiles

2000 жылдар

2001 жылдың сәуірінде VF 14 экипажы «Энтерпрайз» кемесімен соңғы F-14 рейсіне шықты, «Оңтүстік күзет» және «Тұрақты бостандық» операцияларын қолдады. Кеме Оңтүстік Африқаға бағыт алғанда, 11 қыркүйектегі шабуылдан кейін Солтүстік Парсы шығанағына баруға бұйрық берілді. USS Enterprise/CVW 8 «Тұрақты бостандық» операциясы кезінде түнгі авиатасымалдаушы ретінде таңдалды және 8 қазанға дейін әрекетке кірмеді. VF 14 CVW 8-дің алғашқы шабуылы кезінде Кабул маңындағы радарлық ескерту орнатылысына шабуыл жасады. Бұл шабуылға F/A-18 ұшақтарының, VF 14-тен F-14 ұшақтарының және VAQ 141-ден EA-6B ұшағының қатысуы жоспарланған, бірақ «Hornet» ұшақтары үшін отын жеткіліксіз болғандықтан, тек F-14 және EA-6B ғана алға ұшты. Қараша айында АҚШ-қа оралғаннан кейін VF 14 173 324 фунт салмақтағы қару-жарақ (174 лазерлік басқарылатын бомба) тастады, сондай-ақ 28 AGM-65 және 23 лазерлік басқарылатын бомбаны нысанаға алды. 2009 жылы CVW 11 және Nimitz Strike Group Оңтүстік Калифорния жағалауында бірнеше оқу-жаттығулар өткізді, оның ішінде бірлескен бөлімдерді даярлау және 2009-2010 жылдарға жоспарланған іс-шараларға дайындық үшін бірлескен топты даярлау. 28 шілдеде CVW 11 және Nimitz Strike Group жеті айлық іс-сапарға шығатыны хабарланды.

2010 жылдар

VFA 14 және VFA 41 әуе тобын және авиатасымалдаушыларын CVW 9 және John C. Stennis-ке алмастырды. 2011 жылдың 27 шілдесінде CVW 9 USS John C. Stennis авиатасымалдаушысымен Ирак және Ауғанстандағы операцияларды, пираттыққа қарсы күресті және теңіз қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында теңізге шықты.

2020 жылдар

VFA 14 Оңтүстік Қытай теңізінде Carl Vinson ұшақ тасушы тобымен бірге екі тасушы кемелік операцияларға қатысты, сондай-ақ 2022 жылдың маусым айында өткен Valiant Shield бірлескен жаттығуына, ақпан айында Noble Fusion және наурыз айында Jungle Warfare екіжақты жаттығуларына, Жапонияның Өзін-Өзі Қорғау Күштерімен бірлесіп қатысты. Жақында, VFA 14 шілде айында өткен Rim of the Pacific (RIMPAC) 2022 жаттығуында 26 қатысушы елмен бірге оқытылды.