Кіріспе
Саутбанк орталығы – Англияның Лондон қаласында, Темза өзенінің оңтүстік жағалауында (Гангерфорд және Ватерлоо көпірлері арасында) орналасқан көркемдік орындар кешені. Оған үш негізгі орын (Ұлттық поэзия кітапханасы бар Корольдік фестиваль залы, Королева Елизавета залы және Пурселл бөлмесі) кіреді, сондай-ақ Хейвард галереясы да бар. Бұл Еуропаның ең ірі өнер орталығы. 2019 жылы орталыққа 4,36 миллион адам келді. Саутбанк орталығында жыл сайын екі мыңнан астам ақылы музыка, би және әдебиеттік қойылымдар, сондай-ақ екі мыңнан астам тегін іс-шаралар мен білім беру бағдарламасы ұйымдастырылады. Бұған қоса, Хейвард галереясында жыл сайын үштен алтыға дейін маңызды көркем көрмелер өтеді, ал ұлттық гастрольдік көрмелер Ұлыбритания бойынша 100-ден астам орынға жетеді.
Southbank Centre is a complex of artistic venues in London, England, on the South Bank of the River Thames (between Hungerford Bridge and Waterloo Bridge). It comprises three main performance venues (the Royal Festival Hall including the National Poetry Library, the Queen Elizabeth Hall and the Purcell Room), together with the Hayward Gallery, and is Europe’s largest centre for the arts. It attracted 4.36 million visitors during 2019. Over two thousand paid performances of music, dance and literature are staged at Southbank Centre each year, as well as over two thousand free events and an education programme, in and around the performing arts venues. In addition, three to six major art exhibitions are presented at the Hayward Gallery yearly, and national touring exhibitions reach over 100 venues across the UK.
Орналасқан жері
Саутбэнк орталығының бұрынғы ауданы 21 акр (85,000 м2) көлемде, Каунти-Холлдан Уотерлоо көпіріне дейін созылған, ал оның алдында Королева саябағы орналасқан. 2012 жылы Jubilee Gardens басқаруы Jubilee Gardens қорына берілді, ал 2013 жылы Хунгерфорд көпірінен тыс қалған жердегі тұрақ Shell Centre-дің қайта құрылысы аясында бақтарды кеңейту үшін сатылды. Бұл орын Ұлттық театр мен BFI Southbank-тің қасында орналасқан, бірақ олардың құрамына кірмейді. Ең жақын метро станциялары – Уотерлоо және Эмбанкмент.
Қызметкерлер
Мисан Харриман 2022 жылы Саутбэнк орталығының басқарушылар кеңесінің төрағасы болды, бұл қызметті 2016 жылдан бері атқарып келген Сьюзан Гилкристтің орнын басты. Элейн Беделл 2017 жылы бас атқарушы директор болып тағайындалды; ал 2009 жылдан 2016 жылға дейін бұл лауазымды Saatchi & Saatchi International компаниясының бұрынғы төрағасы және Орталық ақпарат басқармасының бас директоры Алан Бишоп атқарды. 2005 жылдың қыркүйегінде Джуд Келли орталықтың көркемдік директоры болып келді. Келли "Әлем әйелдері" фестиваліна көңіл бөлгендіктен қызметтен кеткеннен кейін, бұрын Буш театрының көркемдік директоры болған Мадани Юнис 2019 жылдың қаңтарынан бастап жаңадан құрылған шығармашылық директор лауазымына тағайындалды. Ол музыка директоры Джиллиан Мурмен және Хейвард галереясының директоры Ральф Ругоффпен бірлесіп жұмыс істеді. Юнис 2019 жылдың қазан айында қызметінен кетті. Көркемдік директор лауазымы Манчестер халықаралық фестивалінің бұрынғы шығармашылық директоры Марк Болл тағайындалғанға дейін бос тұрды, ол 2022 жылдың қаңтарында Саутбэнктегі өзінің қызметін бастады.
1950 жылдар
Саутбэнк орталығының тарихы 1951 жылы өткен Ұлыбритания фестивалімен басталады. Бұл шараны ұйымдастыруға жауапты Лейборист партиясының министрі Герберт Моррисон "ұлтты жаңартуға арналған дәрі" деп сипаттаған Ұлыбритания фестивалі ғылым, технология, өнер және өнеркәсіптік дизайн салаларындағы ең жақсы үлгілерді көрсету арқылы Ұлыбританияның Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі қалпына келуін көрсетуді мақсат еткен. Фестиваль 1951 жылдың мамыр айынан қыркүйек айына дейін жалғасты, ал келесі жылдың маусым айына қарай 1951 жылғы жалпы сайлауда Уинстон Черчилль мен Консервативтік партияның жеңісінен кейін көп бөлігі таратылды. Корольдік фестиваль залы – Ұлыбритания фестивалінен сақталған жалғыз ғимарат.
1960 жылдар
1962-1965 жылдары Корольдік фестиваль залы өзенге және Ватерлоо станциясына қарай кеңейтіліп, жаңартылды. Лондон округтік кеңесі (кейіннен Ұлы Лондон кеңесі) 1955 жылы Оңтүстік жағалаудың шығыс бөлігінде екінші концерт залы мен өнер галереясын салуға шешім қабылдады. Бұл жер бұрын қорғасын зауыты мен оқ мұнарасы орналасқан жер еді (сондай-ақ Ұлттық театрды салу үшін қарастырылған болатын). Осы ғимараттардың ашылуына тағы 12 жыл кетті. Олар бірге "Оңтүстік жағалау концерт залдары" деп аталды. 1968 жылы "Хейвард" галереясы Көркемөнер кеңесінің тікелей басқаруымен ашылды. Жаңа ғимараттардың басты кіреберістері бірінші қабатта орналасты, және олар Корольдік фестиваль залы мен Shell Centre-мен байланысты кең бетонды жол жүйесімен біріктірілген. Жаяу жүргіншілер мен көлік қозғалысын тік бөлу жаяу жүргіншілердің кешенде бағданалуындағы қиындықтар мен жолдың астындағы қараңғы және сирек пайдаланылатын кеңістіктерге байланысты көпке ұнаған жоқ.
1980 жылдар
1986 жылы Ұлы Лондон кеңесі таратылғаннан кейін концерт залдарының жұмысын басқару үшін Оңтүстік жағалау кеңесі құрылды. Келесі жылы Оңтүстік жағалау кеңесі Хайвард галереясының әкімшілік басқаруын Өнер кеңесінен қабылдады. Өнер орындары, Jubilee Gardens саябағымен бірге, Оңтүстік жағалау орталығы болып бірікті, ол Англияның өнер кеңесіне тәуелсіз өнер мекемесі ретінде жауапты болды (өтпелі шаралар аяқталғаннан кейін).
1990 жылдар
1999–2000 жылдары жердегі қозғалысты жақсарту мақсатында RFH-тың шығыс жағындағы, Белведер жолынан Шелл орталығына қарай созылған жаяу жолы алынып тасталды. Ватерлоо алаңы (1960 жылдардың аяғында салынған ғимараттар) бірнеше рет қайта жаңарту немесе қайта құру жоспарларының тақырыбы болды, әсіресе 1990 жылдардың ортасында Ричард Роджерс жасаған жоба, ол аталған үш ғимараттың үстінен үлкен шыны төбе орнатуды көздеген. Жоба Ұлттық лотереядан қажеттің артық қаржы талап еткендігі және жоғары құны болуы мүмкін болғандықтан іске аспады.
2010 жылдар
2013 жылдың басында Саутбанк орталығы Англияның Өнер кеңесі қаржыландыратын, "Фестиваль қанаты" деп аталған Хейвард галереясы мен Королева Елизавета залының өзгерту жоспарларын жариялады, бұл көп ұзамай қызу пікірталас тудырды. Ұсыныс Хайвард галереясы мен Перселл бөлмесі ғимараттарын байланыстыратын, жоғары орналасқан L пішіндес жаңа ғимаратта өнер кеңістіктерін ұсынуды көздеді, сондай-ақ Королева Елизавета залының аудиториясының артында Ватерлоо көпіріне параллель созылатын қанатты қамтыды. Жобаға әйнек павильон, жаңа өнер кеңістіктері, әдебиет орталығы, кафелер мен сауда орындары кіруі тиіс болды. Ұсынылған өзгертулер британдық скейтбордингтің туған жері деп есептелетін, жаңа өнер кеңістіктерін қаржыландыру мақсатындағы сауда орындарымен алмастырылуы керек еді. 2014 жылдың мамыр айына қарай, ұсынысқа қарсы күрескен "Оңтүстік банк гүлдене берсін" атты топ 120 000-нан астам мүше жинады. Скейтбордшылармен қатар Ұлттық театр да наразылық білдірді. 2014 жылдың басында Лондон мэрі Борис Джонсон Королева Елизавета залының астындағы скейтбординг аймағын Хангерфорд көпірінің астына көшіруді қолдамайтынын мәлімдегеннен кейін жоба тоқтатылды. Астыңғы қабатты дамыту "Фестиваль қанаты" жаңа ғимаратының маңызды коммерциялық және қаржылық бөлігі болды, және коммерциялық даму немесе қажетті сомадағы басқа қаржы табу мүмкін болмағандықтан жоба ұсынылған түрінде жүзеге асырыла алмады.
2018 жылғы жөндеу
Англияның өнер кеңесі 2014 жылдың мамыр айында Королева Елизавета залы, Пурселл бөлмесі және Хейвард галереясындағы жөндеу және консервация жұмыстарының екі жылдық бағдарламасына 16 миллион фунт стерлинг көлемінде грант берді, ал жобаға 2015 жылдың мамыр айында жоспарлауға рұқсат берілді. Саутбанк орталығы "Жарық кірсін" деп аталатын консервация және шектеулі өзгерту схемасы үшін Мұра лотереялық қорынан да қаржы алды және қажетті соңғы 3 миллион фунт стерлингті жеке тұлғалардан жинауды жоспарлады. Осы консервацияға бағытталған жаңа тәсілге орталықтың 1960-шы жылдардағы ғимараттарының брутализм қозғалысына қосқан үлесін жақсырақ таныстыру үшін Ұлттық сеніммен (National Trust) серіктестік құру да кірді. Ғимараттар жұмыстар толық аяқталғаннан кейін 2018 жылы қайта ашылды.
2020 жылғы пандемияға қарсы іс-қимыл
COVID-19 пандемиясының салдарынан тікелей қойылымдар мен көрмелер тоқтатылып, орталықтың 600 қызметкерінің көп бөлігі уақытша жұмыстан босатылды, ал 2020 жылдың шілдесінде 400-ге дейін қызметкер жұмыстан шығарылуы мүмкін болды. Хейвард галереясы тамыз айында қайта ашылды, бірақ Корольдік фестиваль залы мен Королева Елизавета залы 2021 жылдың сәуір айына дейін жабық күйінде қалуы күтілді.