Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Поликарпос Джоркацис (Πολύκαρπος Γιωρκάτζης; 5 шілде 1932 – 15 наурыз 1970) – кипрлік грек саясаткері. Кипр Республикасының алғашқы Ішкі істер министрі болды. Кипр тәуелсіз мемлекет деп жарияланғанға дейінгі кезеңде уақытша Еңбек министрі қызметін де атқарды. Саяси аренаға түсер алдында EOKA үшін күресті. Оның саяси карьерасы Макаридің жақтаушысынан басталып, архиепископтың негізгі саяси қарсыласының біріне дейін жетті. 1970 жылы қаныпешене қаза тауып, өлтірілді.
Polykarpos Giorkatzis (Πολύκαρπος Γιωρκάτζης ; 5 July 1932 – 15 March 1970) was a Greek Cypriot politician. He served as the first Minister of the Interior of the Republic of Cyprus. He also served as provisional minister of Labour in the period leading to Cyprus being proclaimed an independent state. Before entering the political stage he fought for EOKA. His political career evolved from a staunch supporter of Makarios to becoming one of the archbishop's principal political rivals. He was assassinated in 1970.
EOKA жылдары
Жиырма жасында Гиоркацис Кипрдегі британдық үстемдікке қарсы күрескен грек-кипрлік ұйым EOKA қатарына қосылып, Лаертес деген жасырын есімді алды. Ол Никосиядағы EOKA операцияларының аймақтық командирі болды. Оның бірнеше рет сәтті қашулары, соның ішінде 1956 жылғы 31 тамызда Никосия ауруханасынан және 1958 жылғы 2 мамырда Никосия орталық түрмесінен қашулары үшін "Гудини" деп атады. Күрес аяқталғаннан кейін ол колониялық қауіпсіздік күштерінің тұтқынында болғанда қинақ көргенін айтты.
Giorkatzis joined the ranks of EOKA, the Greek Cypriot organization fighting against British rule in Cyprus, in his twenties and assumed the nom de guerre Laertes. He became regional commander of EOKA operations in Nicosia. He was nicknamed "Houdini" in reference to his several successful escapes including from the Nicosia hospital on 31 August 1956 and from Nicosia Central Prisons on 2 May 1958. After the end of the struggle he claimed to have been tortured whilst held captive by the colonial security forces.
Еңбек министрі
Гиоркацис Кипр Республикасы тәуелсіздік алғанға дейін құрылған өтпелі үкіметте Еңбек министрі болып тағайындалды. Бірақ, Еңбек министрлігін ішкі істер министрі лауазымын атқаратын Тассос Пападопулос тиімді түрде басқарды. Британдық тараптың қысымы салдарынан Макариос бұрынғы ЕОКА мүшесі болған Гиоркацисті, ішкі қауіпсіздік, полиция және барлау қызметіне жауапты Ішкі істер министрлігінен шеттетуге мәжбүр болды.
Giorkatzis was appointed Minister of Labour in the transitional government set up immediately before the Republic of Cyprus became independent. The Ministry of Labour, however, was effectively run by Tassos Papadopoulos, who held the official title of Minister of the Interior. British pressure had forced Makarios to distance Giorkatzis, a former active EOKA member from the Ministry of Interior which was in charge of internal security, police and intelligence.
Ішкі істер министрі
1960 жылы өткен алғашқы сайлаудан кейін архиепископ Макарий III екі адамның министрлік портфелдерін ресми түрде алмастырды. Макарийдің бірінші Министрлер кеңесіндегі бұрынғы ЕОКА министрлеріне тәндей, Джоркацис сол кезде 29 жаста болды. Ол жоғары білімі де жоқ еді. Ішкі істер министрі ретінде Джоркацис полицияны жеке әскері ретінде пайдаланғаны үшін тез танымал болды. Ол сонымен қатар, кең ауқымды ақпарат желісін құрды деген де әңгімелер тарады. Джоркацис 1963 жылдың желтоқсанында басталған қауымдық қақтығыстарда түрік кипрлік ТМТ ұйымымен қарымталасқан, бастапқыда "Ұйым" деп аталған, грек кипрлік "Энозис" жақтастарының құпия қозғалысын басқарды. Джоркацистің "Ұйым" ішіндегі кодолық аты "Акритас" болды, бұл легендарлық Византия батыры Дигенистің тағы бір аты, ол EOKA жетекшісі Георгиос Гривастың псевдонимімен тікелей байланысты. Джоркацис Кипрдегі грек және түрік қауымдары арасындағы қақтығыс жағдайында қолданылатын "Акритас" жоспарының (әрекет жоспары) авторы деп саналады. Бұл құжат баспасөзге тарағаннан кейін танымал болды және оған қол қойылған кодолық атауынан атын алды. Глафкос Клеридеспен бірге ол Кипрдің алғашқы оңшыл-орталық партиясын құрды, оның қатарына көптеген ЕОКА мүшелерін тартты.
Following the first elections in 1960, Archbishop Makarios III, officially swapped the ministries between the two men. Typically for the ex EOKA ministers in Makarios' first Council of Ministers, Giorkatzis was very young at the time, aged 29. He also had no higher education. As Minister of the Interior, Giorkatzis quickly became notorious for using the police as his personal army. It is rumoured that he also set up a vast information network. He was also the leader of the underground Greek Cypriot pro Enosis movement, initially known simply as the Organisation, which later clashed with the Turkish Cypriot TMT in the intercommunal strife which began in December 1963. Giorkatzis' code name in the Organisation was "Akritas", another name for the legendary Byzantine hero Digenis, an obvious link to the pseudonym of EOKA leader Georgios Grivas. Giorkatzis is alleged to have authored the so called Akritas plan (plan of action in case of clashes between the Greek and Turkish communities in Cyprus). The document became famous after it was leaked to the press, and acquired its popular name from the codename signed under it. With Glafkos Clerides he established the first centre right party of Cyprus, attracting many of the EOKA members in its ranks.
Грекияның премьер-министрін өлтірумен байланысты
1968 жылы Джоркатзис Грекиядағы әскери хунтаның билікке келуіне қарсы шыққан грек саяси белсендісі (кейіннен саясаткер) Алекос Панагулиске 1968 жылғы 13 тамызда диктатор Георгиос Пападопулосты өлтіру әрекетінде көмектесуді ұсынды. Панагулис әрекеті сәтсіз аяқталғаннан кейін көп ұзамай тұтқындалды. Джоркатзис идеологиялық себептермен әрекет еткені емес, Панагулисті үлкен жоспардың бір бөлігі ретінде пайдалануға тырысқан болуы ықтимал, себебі Кипр президенті және архиепископ Макариос пен Грекиядағы әскери хунта арасындағы келіспеушіліктер күшейіп жатты. Белгілі болғандай, Джоркатзис бір уақытта дипломатиялық жүктің мүмкіндіктерін пайдаланып, Грекияға жарылғыш заттар мен қару-жарақ жіберуге тырысқан. Оған қандай қиындықтар болса да, Панагулис ештеңе айтпады. Бірақ Джоркатзиспен байланыс хунтаға белгілі болды, және Кипр Республикасының президенті архиепископ Макариос хунтаның талабымен Джоркатзистің отставкасын сұрауға мәжбүр болды. Диктатор Георгиос Пападопулос, өлтіру әрекетінің нысаны, бір жыл бұрын Джоркатзистің тұңғыш баласы Константиностың крещениесінде оның куәсі болған, бұл Пападопулосты ерекше ашуландырды.
In 1968, Giorkatzis offered assistance to Alekos Panagoulis, a Greek political activist (and later politician), who opposed the rise of the military junta in Greece, in his attempted assassination of dictator Georgios Papadopoulos on 13 August 1968. Panagoulis was arrested shortly after the failure of the attempt. It is not likely Giorkatzis was acting out of ideology. It is much more probable that he attempted to use Panagoulis as part of some greater plan, since there were growing signs of disagreement between the government of Cyprus under President and Archbishop Makarios and the military junta in Greece. What is known is that Giorkatzis simultaneously attempted to ship explosives and weapons to Greece using diplomatic bag prerogatives. Despite the torture he was subjected to, Panagoulis revealed nothing. However, the Giorkatzis connection became known to the junta and Archbishop Makarios, President of the Republic of Cyprus, was forced by the junta to ask for Giorkatzis' resignation. The dictator Georgios Papadopoulos, the target of the attempt, had been godfather at the baptism of Giorkatzis' first child, Constantinos, just a year earlier, which particularly incensed Papadopoulos.
Құрлық
Бір аптадан кейін Джоркацис Миа Милия ауылының сыртындағы ашық жерде жасырын кездесуге барды. Ол жақын серігінен онымен бірге жүруін сұрады, бірақ оны кездесу орнынан біршама қашыққа түсіріп, жалғыз өзі көлікпен жолға түсті. Джоркацистің машинасы кездесу орнына жеткенде, екінші көліктің ішіндегілер автоматты қарудан оқ ашты. Содан кейін олардың бірі Джоркацистің машинасына жақындап, оған соңғы соққысын берді. Олар көлікпен кетіп, Джоркацисті сол жерде өлтіріп қалдырды. Тергеуді жүргізген полиция офицері Фанис Деметриу тез арада дәлелдер тапты, ол дәлелдер Макариостың құзырындағы екі грек офицеріне нұсқау берді, олар бұрыннан "Гермес" жоспарына қатысқандары анықталған еді. Бұл туралы басшылығына хабарлағаннан кейін Деметриу істен алынды. Аталған екі грек офицері бірнеше аптадан кейін ғана сұраққа тартылды, ол кезде олар кісі өлтірілген түні қайда болғандары туралы бірдей мәлімдеме жасады. Олар екеуі де одан кейін аралдан кетіп, енді қайтып оралған жоқ. Джоркацистің жесірі Фотини күйеуінің қайтысынан екі жыл өткен соң сол кездегі Еңбек министрі Тассос Пападопулосқа тұрмысқа шықты. Пападопулос пен Джоркацис жақын дос болған, ал Пападопулос Джоркацистің үйлену тойында куә болған. Джоркацис Республика Президентін өлтіру операциясын жоспарлап, орындаған және соттар оның осы істегі рөлін мойындағанмен, оның есімімен жыл сайынғы шіркеу қызметіне грек кипрлік саяси элитасының көрнекті өкілдері қатысады және кем дегенде бір көше оның атымен аталады. Оның өмірінің ең маңызды жақтарын көрсетіп тұратын мұражай оның туған жері Палайхориде жұмыс істейді, ол 2002 жылы сол кездегі президент Глафкос Клеридес тарапынан ресми түрде ашылды.
A week later, Giorkatzis drove to a secret night rendezvous in an open area outside the village of Mia Milia. He asked a close associate to accompany him, but dropped him off some distance from the meeting point and drove on alone. As Giorkatzis' car approached another car parked at the meeting point, the occupants of the other car opened fire with automatic weapons. One of them then walked up to Giorkatzis' car and delivered a coup de grâce. They then drove off leaving Giorkatzis dead at the scene. Fanis Demetriou, the police officer in charge of the investigation, quickly found evidence pointing towards the same two Greek officers in Makarios' entourage who had been found to be involved in the Hermes plot. After he reported this to his superiors, Demetriou was ordered off the case. The two particular Greek officers were eventually only questioned several weeks later, at which time they gave identical accounts of their whereabouts on the night of the murder. They both left the island shortly thereafter and never returned. Giorkatzis' widow Fotini married Tassos Papadopoulos, then Minister of Labour, two years after her husband's death. Papadopoulos and Giorkatzis had been close friends, and Papadopoulos had been best man at Giorkatzis' wedding. Though Giorkatzis planned and executed an operation to assassinate the President of the Republic, and though his role in this has been acknowledged by the courts, the yearly church service in his memory is attended by prominent figures among the Greek Cypriot political leadership and at least one street has been named after him. A museum honoring the most distinguished aspects of his life is active in his birthplace in Palaichori, formally opened in 2002 by the then President Glafkos Clerides.
Дәйексөздер
Қазір кез келген нәрсе болуы мүмкін. Макариос үшін адамдар лимон сияқты: оларды құрғақ қысып шығарған соң, ол оларды тастап кетеді. 1970 жылғы 8 наурызда Макариосқа жасалған сәтсіз қастандықтан кейін айтылған. Георкацис Бейрутке қашуға тырысқанда ұшақтан түсірілді.
"Anything can happen now. To Makarios, people are like lemons: when they are squeezed dry, he throws them away." Quoted soon after the failed assassination attempt on Makarios on 8 March 1970. Giorkatzis was removed from a plane whilst trying to flee to Beirut.