Кіріспе

Грекияның премьер-министрі (1888–1968)

Георгий Папандреу (Γεώργιος Παπανδρέου Geórgios Papandréou; 13 ақпан 1888 – 1 қараша 1968) – грек саясаткері, Папандреу саяси династиясын құрған адам. Ол Грекияның премьер-министрі қызметін үш рет атқарды (1944–1945, 1963, 1964–1965). Сонымен қатар, 1950 жылдан 1952 жылға дейін Николаос Пластирас және Софоклис Венизелос үкіметтерінде премьер-министрдің орынбасары болды. Ол 1923 жылдан бастап бес он жылдықтан астам саяси мансабында көп рет министр болып қызмет етті.

Ерте өмір

Папандреу Солтүстік Пелопоннес аймағындағы Ахаядағы Каленциде дүниеге келген. Білім министрі ретінде ол грек мектеп жүйесін реформалады және грек-түрік соғысынан қашқан босқындардың балалары үшін көптеген мектептер салды. Пангалос диктатурасы кезінде ол тағы да түрмеге қамалды. 1935 жылы Грекияның Демократиялық Социалистік партиясын құрды. Сол жылы генерал Георгиос Кондилис монархияны қайта орнату үшін роялистік төңкеріс жасады және ол ішкі жер аударылды. Грекия монархиясына өмір бойы қарсы болған ол 1938 жылы грек монархиялық диктаторы Иоаннис Метаксас тарапынан қайтадан жер аударылды. Екінші дүниежүзілік соғыста Грекияны Оскін елдері басып алғаннан кейін, ол итальян билігімен тұтқындалды. Кейін ол Таяу Шығысқа қашып, Мысыр Корольдігінде орналасқан, басым көбінесе Венизелистік үкіметтегі қуғын-сүргінге қосылды. Британдық қолдаумен король Георгий II оны премьер-министр етіп тағайындады, оның басшылығымен Ливан конференциясы (1944 жылдың мамырында) және кейін Казерта келісімі (1944 жылдың қыркүйегінде) Грециядағы дағдарысты тоқтату және ЕАМ мен ЕАМ емес күштер арасындағы қақтығыстарды аяқтау, сондай-ақ ұлттық бірлік үкіметін құру мақсатымен өтті.

Грекияны азат ету және Декемвриан оқиғалары

Грекияны ось державалары эвакуациялағаннан кейін ол Афинаға (1944 жылдың қазанында) Грекияның эмиграциядағы үкіметінің премьер-министрі ретінде Грекия армиясының бір бөлігімен және одақтас британдықтармен бірге кірді. Сол айда ол эмиграциядағы үкіметтің орнын басып алған Грекияның премьер-министрі болды. Ол ЕАМ және ЕАМ-ға қатыспаған күштер арасындағы өте шиеленіскен жағдайды қалыпқа келтіруге тырысты, негізінен Казерта келісімінен кейін барлық одақтас күштерге жауапты болған генерал-лейтенант сэр Рональд Скобимен ынтымақтасты. 1945 жылы Декемврия оқиғаларынан кейін отставкаға шыққанмен, ол жоғары лауазымдарда қызметін жалғастырды. 1946–1952 жылдары еңбек, жабдықтау, білім беру, қаржы және қоғамдық тәртіп министрі қызметтерін атқарды. 1950–1952 жылдары ол сондай-ақ премьер-министрдің орынбасары болды. 1952–1961 жылдар Папандреу үшін өте қиын кезең болды. Грекия Корольдігіндегі либералды саяси күштер ішкі даулардың салдарынан әлсіреп, консерваторлардан сайлауда жеңіліске ұшырады. Папандреу Софоклис Венизелосты осы мәселелер үшін үнемі айыптап, оның басшылығын көңілсіз және шабыттандырмайтын деп есептеді.

Орталық одақтың негізін қалаушы және кейіннен сараймен қарсыласу

1961 жылы Папандреу ескі либералды венизелистер, социал-демократтар және наразы консерваторлардың конфедерациясы – Орталық одақ партиясын құрып, грек либерализмін қайта жаңғыртты. 1961 жылғы «зобылық пен алаяқтық» сайлауынан кейін Папандреу оңшыл ERE және оңшыл «паракратосқа» (терең мемлекет) қарсы «Аяусыз күрес» жариялады. Ақырында, оның партиясы 1963 жылдың қараша айында және 1964 жылғы сайлауда жеңіске жетті, екіншісі айқын көпшілік дауыспен. Премьер-министр ретіндегі оның прогрессивті саясаты консервативті айналымдарда көп қарсылық тудырды, сондай-ақ оның ұлы Андреас Папандреудің белгілі рөлі де, оның саясаты орталықтан солға қарай ықпалды деп есептелді. Андреас көптеген маңызды мәселелер бойынша әкесімен келіспеді және прогрессивті саясатты ілгерілету үшін «Демократиялық лигалар» (Димократикой Синдесмой) саяси ұйымдарының желісін құрды. Ол сонымен қатар Орталық одақтың жастар ұйымы EDIN-ді бақылауына алды. Папандреу Кипр Республикасының құрылуына әкелген Цюрих және Лондон келісімдеріне қарсы болды. Грек және түрік қауымдастықтары арасындағы қақтығыстардан кейін оның үкіметі грек армиясының дивизиясын аралға жіберді. Король Константин II Папандреу үкіметіне ашық қарсы болды және армияда үнемі оңшыл экстремистердің қастандықтары болды, бұл үкіметтің тұрақсыздығына себеп болды. Ақырында, король Орталық одақта жарылыс жасады және 1965 жылдың шілдесінде «Апостасия» немесе «Иулиана» деп белгіленген дағдарыста Қорғаныс министрлігін бақылау мәселесі бойынша туған даудан кейін үкіметті таратып жіберді. 1967 жылдың сәуір айында Джордж Пападопулос басқарған полковниктердің әскери төңкерісінен кейін Папандреу тұтқындалды. Папандреу 1968 жылдың қараша айында үй қамауында қайтыс болды. Оның қосылуы диктатураға қарсы үлкен демонстрацияға айналды. Ол Афинаның бірінші зиратында ұлы Андреаспен бірге жерленген.

Мұра

Папандреу грек саяси аренасындағы ең көрнекті сөйлеушілердің бірі және демократия үшін жалындаған күрескер ретінде танылды. Әскери диктатура кезінде және оның қайтысынан кейін ол көбінесе "ο Γέρος της Δημοκρατίας" (o Géros tis Dimokratías, Демократияның қарт азаматы) деп сүйіспеншілікпен аталды. Оның немересі Джордж А. Папандреу саясатқа қадам басқаннан бері, грек жазушыларының көпшілігі әкесіне Γεώργιος (Geórgios) есімін, ал немересіне Γιώργος (Giórgos) есімін қолданады.

Медальдар мен марапаттар

1965 жылы Белград университеті оған құрметті доктор ғылымы дәрежесін берді.