Кіріспе

Ирландиялық актер және драматург

Джон О'Кифф (24 маусым 1747 – 4 ақпан 1833) – ирландиялық актер және драматург. Ол көптеген фарстар, көңілді драмалық шығармалар және пастиччо опералары үшін либреттолар жазды, олардың көптегені үлкен сәттілікке ие болды. Олардың ішінде "Тони Лампкин қалада" (1778), "Лагерьдегі махаббат" (1786), "Омай" (1785) – Таити саяхатшысы Омайдың саяхаттары туралы хабарлама, және "Жабайы бидайық" (1791) бар.

Ерте өмір

О'Кифф 1747 жылы Дублиннің Эбби-стрит көшесінде католик ата-анасының отбасында дүниеге келді және иезуиттермен тәрбиеленді. Оның әкесі Кингс графтығынан, ал анасы (құрметті аты О'Коннор) Вексфорд графтығынан шыққан. Сурет салуға қабілетін көрсеткеннен кейін ол Дублиндегі академияда өнерді оқыды, бірақ театрға деген қызығушылығы күшейді. Лондон қаласында екі жыл өткізген соң, ол Дэвид Гаррикке табынушы болды және актер және драматург болуға бел буды. О'Кифф өзінің алғашқы пьесасын – «Батыр қызды» жиырма жасында жазды, ол Дублиндегі Смок-Аллея театрында қойылды. 1774 жылдың қыркүйек айының соңында Корк қаласында О'Кифф Мэри Хифиге, протестант актриса және Дублин Корольдік театрының директоры Тоттенхэм Хифидің қызына үйленді. О'Киффтің шотланд актері Джордж Грэммен байланыста болғанын білгеннен кейін, олардың некесі бұзылды. О'Кифф балаларымен бірге Ирландияны тастап кетті, ал Мэриге ұлы мен қызы – Джон Тоттенхэм О'Кифф және Аделаида О'Киффпен кездесуге рұқсат берілмеді. Аделаида О'Киффтің әкесі туралы естеліктерінде айтылғандай, Мэри Хифи Грэмге күйеуінен ажырасқанша үйленді. Ол католик Джон О'Киффпен жасаған некесін жеткілікті деп санамады.

Жетістік

1777 жылы О’Кифф Лондонға көшіп барды. Келесі жылы ол «Тони Лампкин қалада» пьесасын жазды, ол Оливер Голдсмиттің «Жайға жұмсақ» пьесасының жалғасы болды және оны Хеймаркет театрының директорына жіберді. Пьеса сәтті қойылды, содан кейін О’Кифф Хеймаркет театры үшін үнемі жазып тұрды. 1782 жылы О’Кифф екі баласын Францияға жіберді, анасының оларға қол жеткізуіне жол бермеу үшін. Ұлы жақсы оқыды, ал қызы монастырь мектебінде қиындыққа тап болды. О’Кифф жастығында Лиффи өзеніне құлағаннан бері көзіне қатысты мәселелерге тап болды. 1770-ші жылдардың ортасынан бастап О’Кифф көру қабілетін жоғалта бастады, ал 1781 жылдан бастап пьесаларын диктанттауға мәжбүр болды. Осыған қарамастан, ол өнімді жазушы болды және 18 ғасырдың соңғы тоқсанында Лондонда ең көп қойылған драматург болды. О’Кифф Самуэль Арнольд пен Шилдтің музыкалық шығармаларына көптеген ирланд халық әндерін қосты, мысалы, «Мен сұр орденнің монахымын» және «Қатайғыш» әлі де танымал. Осы әндердің көптегені комикалық операларда алғаш рет пайда болды. 1788 жылдан бастап оның жалғыз қызы Аделаида оның хатшысы болды және өліміне дейін оны күткен адамға айналды. Аделаида О’Кифф танымал романист және маңызды балалар ақыны болды, ол 1819 жылы «Жағалауға саяхат» атты алғашқы өлеңмен жазылған балалар романының авторы атанды. 1800 жылы Ковент-Гарденде оның құрметіне қайырымдылық шарасы өткізілді. 1826 жылы О’Кифф өзінің өмірлік тәжірибесі мен сол кездегі көрнекті өнер қайраткерлерімен болған қарым-қатынастарын қамтитын естеліктерін жазды. Естеліктерді оның қызы Аделаидаға диктанттады, ол олардың жариялануын бақылады. Сол жылы оған Георг IV зейнетақы тағайындады. Алайда, естеліктеріндегі көптеген ақпарат дұрыс емес. Оның қайтыс болғаннан кейінгі жылы Аделаида О’Кифф әкесінің естеліктерін аяқтады; «Естелік» оның өлеңдерінің жинағына алғысөз болды, «О’Киффтің қызына қалдырған мұрасы, марқұм Джон О’Киффтің поэзиялық шығармалары, драматур».

Мұра

XIX ғасырда эссеші Уильям Хазлитт О'Киффті "ағылшын Мольері" деп сипаттап, "жарық, бейсалмақ күлкі мен әзіл-қалжымның жағымды шамадан тыс көрсетуінде оған тең келуші жоқ" деп байқаған. Оның "Жабайы сұлы" пьесасы 1976, 1995 және 2012 жылдары Корольдік Шекспир компаниясы, Корольдік ұлттық театры және Бристольдің ескі вик театры тарапынан қайта қойылды.