Кіріспе
Ескі герман күнтізбелері
The early Germanic calendars were the regional calendars used among the early Germanic peoples before they adopted the Julian calendar in the Early Middle Ages. The calendars were an element of early Germanic culture. The Germanic peoples had names for the months that varied by region and dialect, but they were later replaced with local adaptations of the Julian month names. Records of Old English and Old High German month names date to the 8th and 9th centuries, respectively. Old Norse month names are attested from the 13th century. As with most pre modern calendars, the reckoning used in early Germanic culture was likely lunisolar. As an example, the Runic calendar developed in medieval Sweden was lunisolar, fixing the beginning of the year at the first full moon after winter solstice.
Ерте герман күнтізбелері ерте орта ғасырларда Юлиан күнтізбесін қабылдамас бұрын ерте герман халықтары арасында қолданылған аймақтық күнтізбелер болды. Бұл күнтізбелер ерте герман мәдениетінің бір бөлігі еді. Герман халықтарында айлардың атаулары аймаққа және диалектіге қарай өзгерген, бірақ кейіннен Юлиан айларының атауларының жергілікті нұсқаларымен алмастырылды. Ескі ағылшын және ескі жоғарғы неміс тілдеріндегі ай атауларының жазбалары тиісінше 8 және 9 ғасырларға дейін сақталып қалған. Ескі скандинав тіліндегі ай атаулары 13 ғасырдан бастап белгілі. Көптеген ежелгі күнтізбелер сияқты, ерте герман мәдениетіндегі есептеу жүйесі де, әдетте, ай-күн күнтізбесіне негізделген. Мысалы, орта ғасырлық Швецияда жасалған рун күнтізбесі ай-күн күнтізбесі болып, жылдың басы қысқы күн тоғысынан кейінгі алғашқы толу айымен белгіленген.
The early Germanic calendars were the regional calendars used among the early Germanic peoples before they adopted the Julian calendar in the Early Middle Ages. The calendars were an element of early Germanic culture. The Germanic peoples had names for the months that varied by region and dialect, but they were later replaced with local adaptations of the Julian month names. Records of Old English and Old High German month names date to the 8th and 9th centuries, respectively. Old Norse month names are attested from the 13th century. As with most pre modern calendars, the reckoning used in early Germanic culture was likely lunisolar. As an example, the Runic calendar developed in medieval Sweden was lunisolar, fixing the beginning of the year at the first full moon after winter solstice.
Айлар
Герман күнтізбелері ай-күн күнтізбесі болған, айлары ай фазаларына сәйкес келген. Тацит өзінің "Германия" (11-тарау) еңбегінде германдық халықтардың ай айларын сақтағанын жазды. Ай-күн күнтізбесі протогерман тіліндегі mēnōþs "ай" терминінде (ескі ағылшын тілінде mōnaþ, ескі саксон тілінде mānuth, ескі скандинав тілінде mánaðr және ескі жоғарғы неміс тілінде mānod, гот тілінде 𐌼𐌴𐌽𐍉𐌸𐍃) көрініс тапқан, ол "ай" деген сөзден – mēnô – туындаған, бұл сөз грек тіліндегі mene "ай", men "ай" және латын тіліндегі mensis "ай" сөздерімен ортақ түбірге ие.
Күндер мен апталар
Тацит бірінші ғасырдағы герман халықтарының күндерді қалай есептегенін көрсетеді. Римдіктерден өзгеше, олар күнді күн батумен бастаған, бұл жүйе орта ғасырларда «Флоренциялық есептеу» деп аталды. Кесарьдің «Галл соғысы» еңбегінде галлдар үшін де осыған ұқсас жүйе тіркелген. «Олар, егер шұғыл жағдай болмаса, белгілі бір күндері – жаңа айда немесе толу айда жиналады, себебі олар бұл уақытты істерді атқару үшін ең ыңғайлы деп санайды. Біз күндерді санағандай, олар түндерді санайды және осылайша кез келген, сондай-ақ заңды кездесулерін белгілейді. Олар түннің күнді әкелетініне сенеді». Ал апта ұғымы римдіктерден қабылданды, шамамен бірінші ғасырдан бастап герман тілдерінің көптегені грек-римдік жүйені қабылдап, апта күндерін классикалық планеталардың аттарымен атады, планеталардың аттарын қарыз сөздермен аударды және «германдық түсіндіру» деп аталатын процесте герман құдайларының аттарымен алмастырды.