Кіріспе

1960 жылдардағы субмәдениет
субмәдениет

Фрик сахнасы бастапқыда 1960 жылдардың ортасында Калифорнияда пайда болған богемиялық субмәдениеттің бір бөлігі болды және хиппи қозғалысымен байланысты болған (немесе оның құрамында болған). Бұл термин сондай-ақ 1970 жылдардың басы мен ортасындағы хиппиден кейінгі және панкқа дейінгі кезеңді де білдіреді. Оны хиппилер, бейбітшілдер, саяси радикалдар, сондай-ақ психоделикалық және прогрессивті рок әуелендері сияқты әртүрлі топтарды қамтитын кең ұғым ретінде қарастыруға болады. Осы субмәдениет өкілдері көбінесе рок-фестивальдерге, ақысыз фестивальдерге, акцияларға және түрлі баламалы қоғамдық жиналыстарға қатысқан.

Шығу тегі

1960 жылдары АҚШ-та, әсіресе батыс жағалауындағы хиппилердің қарсы мәдениеті гүлденген кезде, соғыстан кейінгі қала маңындағы американдық өмір салтының қатал шектеулерінен көңілі қалған көптеген жасөспірімдер мен жастар, сондай-ақ олардан туындаған қарсы мәдениет және Жаңа солшыл қозғалыстардың өкілдері өздерін "фриктер" деп атады. 1960 жылдардың басында суретші, мүсінші және бұрынғы марафондық би чемпионы Вито Паулекас және оның әйелі Су Голливудтағы Лорел даңғылы мен Беверли бульварының қиылысында, Лорел каньонына жақын киім дүкенін ашты. Паулекас және оның кейінгі әріптесі Карл Францони ("Капитан Фек" деп танылған) жыныстық құштарлығымен және бейшара мінез-құлқымен белгілі болды. Олар және олардың кеңейіп келе жатқан серіктері өздерін "фриктер" немесе "фриктер" деп атады және шамамен 1963 жылға қарай Сансет Стрип түнгі клубтарындағы экспромт билерімен аймақта кеңінен танылды, олар "ақыл-есі дұрыс емес адамдардың кеңейтілген, қышқылға малған отбасысы" деп сипатталды. Барри Майлз былай деп жазды: "Голливудтағы алғашқы хиппилер, тіпті жалпы алғандағы алғашқы хиппилер Вито, оның әйелі Цзу, Капитан Фек және олардың шамамен отыз бес бишіден тұратын тобы болды. Өздерін "Фриктер" деп атаған олар, жартылай қоғамдық өмір сүріп, мүмкіндігі болған сайын жыныстық оргиялар мен экспромт билерге қатысты". Франк Заппа Витоның фриктері туралы: "Олар келген бойда оқиғалар жасауға кірісті, себебі олар бұрын ешкім көрмегендей биледі, еденде айқайлап, қиқырып, түрлі есімсіз нәрселер жасады. Олардың киімдеріне сену мүмкін емес еді, және олар болып жатқан барлық нәрсені жандандырды".

Терминнің кең қолданылуы

"Фрикс" термині 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында кеңінен қолданыла бастады, көбінесе "хиппилер" синонимі ретінде (әсіресе Заппа екі субмәдениет арасында нақты айырмашылықты жиі көрсетті). Өздерінің агрессивті түрде қоғамға қарсы ұстанымымен ерекшеленген "фрикс"тер, конвенциялық мәдениеттен ғана емес, тіпті контрмәдениеттен де сынға ұшырады, олардың "теориялық тұрғыдан толық, бірақ іс жүзінде өркениеттің дәстүрлі өтіріктеріне" қарсы жалған бүлік шығаруы үшін. Джон Леннон "телефондағы фриктер маған тыныш бермейді" деп ән шырқады, ол "барлық осы агрессивті хиппилерден немесе олар кім болса да, мен шаршадым, қазіргі буын менің назарымды талап етеді, мен оларға ұзақ шашым үшін қарыздымын және мен осыдан шаршадым" деп түсіндірді. Боб Дилан да "Дилан фриктері"нен зардап шекті, олар оны өзінің болу керек деген түсініктеріне сай өмір сүруге мәжбүрлеуге тырысты. Типик жағдайларда, оған "сіз мәдениет батыры ретіндегі жауапкершілігіңізге сай өмір сүруіңіз керек – сіз Дилансыз, әр фриктің жүрегінде сізге деген құрмет бар, сіз Дилансыз, Дилансыз, Дилансыз!" дейтін еді, ал ол "мен Дилан емеспін, сен Дилансың" деп жауап беретін. "Жер астындағы ауа райы" тобы АҚШ мемлекетіне қарсы манифесті мен соғыс жариялау туралы декларациясын "Фриктер – революционерлер, революционерлер – фриктер" деген сөйлеммен жазды. Фриктердің шаштары көбінесе ұзын және күтімсіз болып келді. Фриктердің киімдері бас байламдары, плащтар, халаттар және кафтандар сияқты ролик ойындарының элементтерін пайдаланды, бұл романтикалық тарихи дәуірді немесе алыс аймақты білдіретін. Бұлар джинсы және армиядан қалған пальтолар сияқты арзан, берік киімдермен үйлестірілді.

Музыка және мәдениет

Freak scene музыкасы прогрессивті рок пен экспериментке негізделген әртүрлі қоспа болды. Рок пен джаз, рок пен фолк, рок пен ғылыми фантастиканы (ғарыш рокі) біріктіретін топтар да болды. BBC радиосының жүргізушісі Джон Пил музыканы ұсынатын кешкі бағдарлама жүргізді. 1967 жылы The Bonzo Dog Doo Dah Band тобының альбомы "Cool Britannia" әнінің облокасындағы жазуда: "Someone letta Freak Out? Оқырман, сен не ойлайсың?" деп сұрақ қойылды. Тағы бір музыкалық сілтеме – Джони Митчеллдің 1971 жылғы "Carey" әнінде: "Осы фриктер мен осы солдаттар үшін бір келіп, / Менің достарым үшін бір келіп". Deep Purple тобының Иан Гиллан өзін жиі фрик деп атады, мысалы "Space Truckin'" әнінде ("The Freaks said 'Man those cats could really swing'") және "No No No" әнінде ("Олардың бәріне қарасам, фрик болу өте жақсы сезім береді"). Дж.Р.Р.Толкиннің романдары Led Zeppelin сияқты топтардың өлеңдеріне үлкен әсер етті, бұл топтардың жанкүйерлері арасында романдарға қызығушылықты арттырды. Freak scene 1968 жылы Гилберт Шелтонның "The Fabulous Furry Freak Brothers" комиксі арқылы андеграунд комикс қозғалысына енді. "The Fabulous Furry Freak Brothers" комикстері, андеграунд комиксінің бастапқы нұсқасы, үш онжылдық бойы мыңдаған адамдарға және жыл сайын мыңдаған жаңа оқырмандарға әсер етті. 1978 жылы Chic тобының "Le Freak" хитінен кейін, 1980-ші жылдардың басында Рик Джеймс, Whodini және Midnight Star сияқты әртістердің арқасында термин фанк сахнасында қайта жанданды. 1981 жылы Was (Not Was) тобы "Out Come the Freaks" шығарды. 1988 жылғы Dinosaur Jr тобының "Bug" альбомында "Freak Scene" әні бар, ол өз кезегінде шеф-аспаз Скотт Холлсвортқа тиесілі мейрамханаларға атын берді.

Саясатта

Журналист және жазушы Хантер С. Томпсон "Freak" деген атқа өзінің құлшынысын білдіргенімен әйгілі болды: Хантер С. Томпсон #Аспен округі шерифі сайлау кампаниясы.