Реувен Рамати: ғарыш физигінің өмірі мен еңбектері
Reuven Ramaty
Реувен Рамати – NASA ғалымы, күн физикасы, гамма-сәулелер спектрометриясы және ғарыш сәулелерін зерттеген. Оның құрметіне аталған ғарыш миссиясы туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рювен Рамати (1937—2001) — венгр астрофизигі, NASA Годдард ғарыш ұшу орталығында 30 жыл жұмыс істеді. Ол күн физикасы, гамма-сәулелік сызықтық спектрометрия, ядролық астрофизика және төмен энергиялы ғарыш сәулелері салаларындағы жетекші ғалым болды. Рамати NASA-ның жоғары энергиялы күн спектроскопиялық бейнелеу құралының негізін қалаушылардың бірі болды, ол қазір оның құрметіне Реувен Рамати атындағы жоғары энергиялы күн спектроскопиялық бейнелеу құралы деп аталды. Бұл NASA ғалымының есімімен аталған алғашқы ғарыш миссиясы болды және 2002 жылдан 2018 жылға дейін қызмет етті. Калифорнияның онлайн мұрағаты Рамати мен оның еңбектеріне қатысты 400-ден астам құжатты, мақаланы және фотосуретті сақтайды. Рамати астрофизика және күн физикасы саласына көптеген үлес қосты. Ол 1980 жылы Годдард Линдсей сыйлығымен марапатталды және 2000 жылы Мэриленд университетінде оның еңбегіне арналған құрметті шара өтті.
Reuven Ramaty (1937—2001) was a Hungarian astrophysicist who worked for 30 years at NASA's NASA Goddard Space Flight Centre. He was a leader in the fields of solar physics, gamma ray line spectrometry, nuclear astrophysics, and low energy cosmic rays. Ramaty was a founding member of NASA's High Energy Solar Spectroscopic Imager which has now been renamed the Reuven Ramaty High Energy Solar Spectroscopic Imager in his honour. This was the first space mission to be named after a NASA scientist and was operational from 2002 until 2018. The Online Archive of California holds over 400 entries for documents, papers and photographs published by and of Ramaty and his work. Ramaty made many contributions in the field of astrophysics and solar physics. He was given the Goddard Lindsay Award in 1980 and had a tribute dedicated to his work at the University of Maryland in 2000.
Ерте өмір
Рамати 1937 жылғы 25 ақпанда Румынияның Тимишоара қаласында тұратын венгр ұлтты ата-анасы Майкл Мики Рейтер мен Элиза Рамати отбасында дүниеге келді. 1948 жылы, 11 жасында, ол отбасымен бірге Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі өсіп келе жатқан мәдени шиеленістер мен экономикалық қиындықтардан қашу үшін Израильге көшіп барды. Оның әкесі Гизи Рейтерге үйленгеннен кейін, ол оның кезеңді баласы болды. Рамати 16 жыл бойы Израильде тұрды, онда орта білімін аяқтады және 1961 жылы Тель-Авив университетін физика ғылымдарының бакалавры дәрежесімен бітірді. Лос-Анджелеске көшіп келгенге дейін Рамати Израильде орта мектептерде физика пәнін оқытты. Өмірі бойы Рамати барлығы 8 тілді (иврит, ағылшын, француз, румын, венгр, неміс, жапон және итальян) үйренді.
Ramaty was born on February 25, 1937, to two Hungarian parents Michael Miki Reiter and Eliz Ramaty, living in Timișoara, Romania. In 1948, when he was 11 years old, he moved with his family to Israel to escape growing cultural tensions and economic difficulties following the Second World War. He became the stepson of Gizi Reiter after her marriage to his father. Ramaty remained in Israel for 16 years, where he finished his secondary education and graduated from Tel Aviv University in 1961 with a Bachelor of Science in physics. Ramaty taught physics at a secondary level in Israel before his move to Los Angeles. During his life, Ramaty learnt a total of 8 languages (Hebrew, English, French, Romanian, Hungarian, German, Japanese and Italian).
Білім
1964 жылы Рамати Калифорния университетінде (Лос-Анджелес) планеталық және ғарыш физикасы бойынша докторлық диссертациясын қорғады. Рамати 1966 жылы UCLA университетінде екі жылдың ішінде рекордтық уақытта докторлық дәрежесін аяқтады. 1967 жылы Рамати NASA Годдард ғарыш ұшу орталығына докторантурадан кейінгі ғылыми қызметкер ретінде қабылданды. Мансабы бойы Рамати жоғары білім беру мекемелерінде белсенді болды, 1983 жылдан бастап Мэриленд университетінде физика пәнінен қосымша профессор болып жұмыс істеді, онда ол алты студенттің докторлық диссертациясына жетекшілік етті. Рамати сонымен қатар 1993 жылы Нагоя университетінде қонақ профессор, ал Калифорния технология институтында, Стэнфорд университетінде, Калифорния Беркли университетінде, Калифорния Сан-Диего университетінде, Пенсильвания университетінде және Сент-Луис қаласындағы Вашингтон университетінде қонақ ғалым болып жұмыс істеді.
In 1964 Ramaty enrolled into the University of California, Los Angeles where he pursued his PhD on planetary and space physics. Ramaty completed his PhD from UCLA in the record time of two years in 1966. Ramaty then joined the NASA Goddard Space Flight Center in 1967 as a post doctoral research associate. During his career, Ramaty remained active in tertiary education institutions as he was an adjunct professor of physics at the University of Maryland from 1983, where he served as a PhD advisor for six students. Ramaty was also a visiting professor at Nagoya University (1993) and a visiting scientist at California Institute of Technology, Stanford University, University of California Berkeley, University of California San Diego, University of Pennsylvania and Washington University in St. Louis.
Ерекше еңбектері
Рамати докторантурадан кейінгі ғылыми қызметкер (Жоғары энергиялы астрофизика зертханасы), астрофизик (Жоғары энергиялы астрофизика зертханасы), теориялық кеңсе басшысы (Жоғары энергиялы астрофизика зертханасы), «Физикалық шолу хаттары» журналының редакторы, Американдық физика қоғамының (Астрофизика бөлімшесі) төрағасы, Американдық физика қоғамының (Жоғары энергиялы астрономия бөлімшесі) төрағасы және Американдық физика қоғамының (APS) астрофизика жөніндегі кеңесшісі болды. Одан бөлек, оның энергиялы күн бөлшектерінен туындаған жарылыс үдегіш бөлшектер туралы жұмысы осы бөлшектерге қатысты жаңа парадокстарды шешуге арналған магнитогидродинамикалық модельдеудің негізін қалады. Осы модельдеулерді қолдану арқылы Раматидің нәтижелерін қазіргі бақылаулармен сәйкестіру мүмкін болды. NASA RHESSI жобасының соңғы бақылаулары оның төмен энергиялы ғарыш сәулелерінің спектральдық сызықтары және күн жарқылдары туралы теорияларының дұрыс және үйлесімді екенін көрсетті. Осы бақылаулардың бастапқы нәтижелерінен кейін Рамати 30 жыл бойы «Күн максимумы» миссиясы және Комптон гамма-сәуле обсерваториясымен бірге өз нәтижелерін жетілдірді. Бұл жұмыс негізінен Раматидің альма-матері – Тель-Авив университетінің Бенц Козловскийінің көмегімен жүзеге асырылды. Олардың ашқандары физика қауымдастығында кеңінен қабылданған, төмен энергиялы ғарыш сәулелерінің пайда болуы туралы Рамати теориясына әкелді. Ричард Э. Лингенфелтер былай дейді:
Ramaty was a postdoctoral research associate (Laboratory for High Energy Astrophysics), Astrophysicist (Laboratory for High Energy Astrophysics), Head of Theory Office (Laboratory for High Energy Astrophysics), Associate Editor for Physical Review Letters, chairman of the American Physical Society (Astrophysics division), Chairman of the American Physical Society (High Energy Astronomy Division) and Divisional counselor for astrophysics for the American Physical Society (APS). In addition to this, his work on flare accelerated particles from energetic solar particle events built the foundation for the magnetohydrodynamic simulations which are used to resolve new paradoxes regarding these particles. Having used these simulations. Ramaty's findings have been successfully compared with today's observations. Recent observations within the NASA RHESSI project show his early calculations on low energy cosmic ray lines and theories on solar flare emissions to be accurate and consistent. Following the initial discoveries of these observations, Ramaty spent 30 years refining his findings with the Solar Maximum Mission along with the Compton Gamma Ray Observatory. This effort was carried out mainly with the help of Benz Kozlovsky of Tel Aviv University, Ramaty's alma mater. Their discoveries would then lead to Ramaty's theory on the origin of low energy cosmic rays, now generally accepted within the physics community. Richard E. Lingenfelter says,
"Осы зерттеулердің ең маңыздысы – 1.809 МэВ энергиялы сызықтағы жұлдызаралық гамма-сәуле шығарылымын болжауы, бұл шығарылым 1982 жылы HEAO C құралдарымен Галактикадағы ең қарқынды нуклеосинтездік сызық екені анықталды."
"The most notable of those studies was their prediction of interstellar gamma ray emission in the 1.809 MeV line from the decay of supernova produced aluminium 26, which was subsequently found with instruments on HEAO C in 1982 to be the most intense nucleosynthetic line in the Galaxy."
Жетістіктер
Өмірінде Рамати физика саласындағы еңбегі үшін көптеген маңызды наградалар алды. 1975 жылы ол Александр фон Гумбольдт қорынан АҚШ-тың аға ғалымы сыйлығын, 1980 жылы NASA-дан ерекше ғылыми жетістіктері үшін сыйлықты, 1981 жылы Годдард ғарыш орталығының Линдсей сыйлығын және 2001 жылы қайтыс болғанға бір апта бұрын Йодх өмір бойы сыйлығын иеленді. Бұл наградалар негізінен оның Космикалық сәулелермен айналысқан жұмысы, сондай-ақ осы саланың ғылыми әдебиетіне қосқан үлесі мен білімді кеңейтуге салған еңбегі үшін табысталды. 2000 жылдың 11 желтоқсанында Мэриленд университетінде "Реувен Раматидың жоғары энергиялы күн физикасы мен астрономияға қосқан үлесіне арналған құрмет кеші" өтті, онда оның күн физикасы саласындағы еңбектері аталып көрсетілді, сондай-ақ университетте жұмыс істеген кезеңінде күн жарқылының шығарылымдарына жасаған үлесі мойындалды.
During his life, Ramaty received a number of significant awards for his work in physics. In 1975 he was awarded the Alexander von Humboldt Foundation the Senior U. S. Scientist Award, the Exceptional Scientific Achievement Award in 1980 from Nasa, Lindsay Award from Goddard Space Flight Centre in 1981 and the 2001 Yodh lifetime Prize just a week before his death. These awards were given mainly for his work with Cosmic Rays and the efforts he put into the literature itself as well as the expansion of knowledge in the field. On December 11, 2000, the University of Maryland hosted "A tribute to Reuven Ramaty's Contributions to High Energy Solar Physics and Astronomy" which celebrated his works in the field of solar physics as well as acknowledging contributions to his work with solar flare emissions throughout his time at the university.
Белгілі ғылыми еңбектері мен қабылдауы
Калифорнияның онлайн архиві Раматидің қағаздарын сақтайды. Бұл құжаттар оның кәсіби мансабының және 30 жылдан астам уақыт бойы Годдард ғарыш ұшу орталығында астрофизик ретінде атқарған жұмысының куәсі болып табылады. Бұл жұмыстарға ғылыми жазбалар, мақалалар, кітаптар, зерттеу ұсыныстары және ғылыми зерттеу миссияларына арналған ұсыныстар кіреді. Годдард ғарыш ұшу орталығындағы ғылыми жұмысынан өзге, архив Рамати ұйымдастырған конференцияларды да қамтиды. Осы еңбектерін пайдаланып, Рамати төмен энергиялы ғарыш сәулелерін зерттеуін жалғастырды және осы тақырыпта көптеген мақалалар жариялады, олардың бесеуі Калифорнияның онлайн архивінде қолжетімді.
The Online Archive of California holds a collection of Ramaty's papers. These documents serve as a documentation of his professional career and the work that he carried out as an astrophysicist for the Goddard Space Flight Centre for over 30 years. These works include scientific writings, articles, books, research proposals and proposals for scientific research missions. Beyond his scientific work at Goddard Space Flight Center, the archive also documents conferences organised by Ramaty. Using this work, Ramaty continued to pursue his studies in low energy cosmic rays and has published multiple papers on the subject, five of which are available on The Online Archive of California.
Өлім
Рамати 2001 жылдың 8 сәуірінде (64 жасында) Мэриленд штатының Сильвер-Спринг қаласындағы үйінде амиотрофиялық бүйірлік склероздың салдарынан қайтыс болды. Реувен қазір Мэриленд штатының Олни қаласына жақын орналасқан Роквилл еврей зиратында демалып жатыр. Оның әйелі, екі баласы және туған-туыстары Сильвер-Спринг, Мэрилендте тұрады.
Ramaty died on April 8 2001 (age 64) in his home in Silver Spring, Maryland, due to complications with Amyotrophic lateral sclerosis. Reuven now rests at the Rockville Judean Cemetery near Olney, Maryland. His wife, two children and extended family lives in Silver Spring, Maryland.