Британдық азық-түлік министрлігінің тарихы

Кіріспе

Британ үкіметі министрлік лауазымдары
Тамақ бақылау министрі (1916–1921) және Тамақ министрі (1939–1958) – британ үкіметі министрлік лауазымдары, ауыл шаруашылығы министрінен бөлек болған. Ұлы соғыста Министрлік «Ұлттық асханалар» деп аталатын асханалар желісін қолдады. Екінші дүниежүзілік соғыста Министрліктің басты міндеті – Екінші дүниежүзілік соғыстың салдарынан Ұлыбританияда рациондауды бақылау болды. Министрге Парламенттік хатшы көмектесті. Азық-түлік және жануарлардың әл-ауқаты жөніндегі Парламенттік мемлекеттік хатшы (2018–қазіргі уақытқа дейін; 2019 жылдан бері бос) Brexit процесі кезінде азық-түлікпен үздіксіз қамтамасыз ету мақсатымен Қоршаған орта, азық-түлік және ауылдық істер департаментіне тағайындалды. Министрліктің жұмысы 1921 жылы Сауда кеңесіне берілді, онда соғыстар арасында азық-түлік бөлімі болды. Бұл 1937 жылы Азық-түлік (қорғаныс жоспарлары) департаментіне айналды, ал 1939 жылы соғыс басталғанда Тамақ министрлігі болып құрылды. «Jamie's Ministry of Food» – 2008 жылы Ұлыбританияда танымал аспазшы Джейми Оливердің қатысуымен түсірілген телебағдарлама, мақсаты – Тамақ министрлігінің салауатты тамақтануды ынталандырудағы табыстарын қайта жаңғырту.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1940 жылғы сәуірде көрнекті бизнесмен Лорд Вултонды Невилл Чемберлен азық-түлік министрі етіп тағайындады, бұл саяси емес министрлік тағайындамалардың бірі болды. Вултон 1943 жылға дейін осы лауазымда қалды. Ол 50 мың жұмыскерді және мыңнан астам жергілікті кеңселерді басқарды, онда адамдар рациондық карточкалар ала алатын. Оның министрлігі Ұлыбританияда сатылатын барлық азық-түлікке, импорттық немесе жергілікті өнімге дерлік монополия құрды. Оның мақсаты – баршаға жеткілікті тамақпен қамтамасыз ету болды. Дұшманның қимылдары мен әскердің қажеттіліктері салдарынан азық-түлікпен жабдықтау күрт азайғандықтан, рациондау қажеттілікке айналды. Вултон мен оның кеңесшілері бір схема ойластырған, бірақ экономистер оларды нүктелік рациондау жүйесін қолдануға көндірді. Әр адамға ай сайын белгілі бір мөлшерде ұпай берілетін, оны қалауынша бөлуге болатын. Олар тәжірибе жасады, ол өте тиімді болды. Шындығында, азық-түлік рациондау Ұлыбританияның соғыстағы үлкен жетістігіне айналды. 1940 жылғы маусымның соңында, Германияның басып кіру қаупі болғанда, Вултон халыққа кемемен жеткізілмесе де, "апталар бойы" жететін азық-түлік қоры бар екенін жеткізді. Ол "төтенше жағдайға арналған рациондар" тек қана шұғыл жағдайларда қолданылатынын айтты. Басқа азық-түліктер Германияның бомбалауына ұшырауы мүмкін қалалардың шетінде сақталды. 1940 жылдың жазында "Блиц" басталғанда, ол Лондон мен басқа шабуылға ұшыраған қалаларда 200-ден астам тамақтандыру пунктін дайындады. Вултонға соғыс кезіндегі тапшылықтарға байланысты рациондауды бақылау міндеті жүктелді. Ол тек шектеулерді енгізу жеткіліксіз деп есептеді, сонымен қатар оны қолдау үшін жарнамалық науқан қажет екенін түсіндірді. Ол ет, ірімшік, бекон және жұмыртқаның тапшылығы өте күшті екенін және осылай бола беретінін ескертті. Ол қарапайым диетаға шақырып, нан, картоп, өсімдік майы, май және сүттің жеткілікті екенін атап өтті. Ол математик Мартин Роузвирге рациондық карточкаларды жасауды тапсырды. 1940 жылы Вултон ел бойынша кеңес беру орталықтарын құрды, онда тамақ дайындау бойынша демонстрациялар мен рецепттер таратылды. Импортталған бидайдың тапшылығына байланысты "Картошка Пит" атты мультфильм кейіпкері адамдарды картопты көбірек жеуге шақырды. 1941 жылғы қаңтарға қарай әдеттегі шетелдік азық-түлік көлемі бұрынғыдан екі есе азайды. Алайда, 1942 жылы АҚШ пен Канададан "Ленд-Лизинг" бағдарламасы арқылы жеткілікті азық-түлік келіп түсті. "Ленд-Лизинг" бағдарламасы сыйлық ретінде берілді, ақы төленбеді. Көптеген азық-түліктер рациондық жүйе бойынша бөлінді. Балалар туралы алаңдаған Лорд Вултон 1942 жылы Ұлыбританияда 650 000 балаға мектепте тегін тамақ беріліп отырғанын қамтамасыз етті, ал 3 500 000 балаға үйде де басымдықпен сүт берілді. Жаман жаңалық – оның "ұлттық наны" – тұтас бидайдан жасалған, көкшіл, тұтқыр нан, көптеген үй шаруасының иелеріне ұнамады. Балалар қант пен шоколадты тасымалдау үшін кондитерлік өнімдердің мөлшері азайтылғанын естіп ренжіді. Вултон азық-түлік бағасын төмен ұстады, жұмыртқа және басқа да тауарларға субсидия берді. Ол рациондау жүйесімен үйлесетін рецепттерді ұсынды, ең танымал – етсіз "Вултон пирогы", оған сәбіз, пастернак, картоп және шалқан, ашытқы немесе картоп қабығымен және қоңыр соуспен берілді. Вултонның кәсіби біліктілігі азық-түлік министрлігінің қиын жұмысын табысты етті және ол тапшылыққа қарамастан, зор халықтық сүйіспенділікке ие болды.

In April 1940 Lord Woolton, a prominent businessman, was appointed Minister of Food by Neville Chamberlain, one of a number of ministerial appointments from outside politics. Woolton retained this position until 1943. He supervised 50,000 employees and over a thousand local offices where people could obtain ration cards. His ministry had a virtual monopoly of all food sold in Britain, whether imported or local. His mission was to guarantee adequate nutrition for everyone. With food supplies cut sharply because of enemy action and the needs of the services, rationing was essential. Woolton and his advisors had one scheme in mind but economists convinced them to try point rationing. Everyone would have a certain number of points a month that they could allocate any way they wanted. They tried an experiment and it worked very well. Indeed, food rationing was a major success story in Britain's war. In the dark days of late June 1940, with a German invasion threatened, Woolton reassured the public that emergency food stocks were in place that would last "for weeks and weeks" even if the shipping could not get through. He said "iron rations" were stored for use only in great emergency. Other rations were stored in the outskirts of cities liable to German bombing. When the Blitz began in late summer 1940 he was ready with more than 200 feeding stations in London and other cities under attack. Woolton was faced with the task of overseeing rationing due to wartime shortages. He took the view that it was insufficient to merely impose restrictions but that a programme of advertising to support it was also required. He warned that meat and cheese, as well as bacon and eggs, were in very short supply and would remain that way. Calling for a simpler diet, he noted that there was plenty of bread, potatoes, vegetable oils, fats and milk. He asked the mathematician Martin Roseveare to design the ration books. In 1940 Woolton set up Advice Centres throughout the country, with cookery demonstrations and recipe leaflets showing how to make the best use of rations. As imported wheat became scarce, the cartoon character 'Potato Pete' encouraged people to eat more potatoes. By January 1941 the usual overseas food supply had fallen to half what it had been. However, by 1942 ample food supplies were arriving through Lend Lease from the U. S. and a similar Canadian programme. Lend Lease was a gift and there was no charge. Most food was now rationed. Worried about children, Lord Woolton made sure that by 1942 Britain was providing 650,000 children with free meals at schools; about 3,500,000 children received milk at school, in addition to priority supplies at home. The bad news was that his "national loaf" of mushy grey wholemeal bread replaced the ordinary white variety, to the distaste of most housewives. Children were sad to learn that supplies of sweets were reduced to save shipping space on sugar and chocolate. Woolton kept food prices down; eggs and other items were subsidised. He promoted recipes that worked well with the rationing system, most famously the meatless "Woolton pie" which consisted of carrots, parsnips, potatoes and turnips in oatmeal, with a pastry or potato crust and served with brown gravy. Woolton's business skills made the Ministry of Food's difficult job a success and he earned a strong personal popularity despite the shortages.

Тамақ бақылау (1916-1921)

+Тамақ бақылау министрі Аты Портрет Қызмет мерзімі Саяси партия Лорд Девонпорт 10 желтоқсан 1916 19 маусым 1917 Либерал Лорд Ронда 19 маусым 1917 3 шілде 1918 Либерал Дж. Р. Клайнз 9 шілде 1918 10 қаңтар 1919 Лейборист Джордж Робертс 10 қаңтар 1919 19 наурыз 1920 Лейборист Чарльз МакКарди 19 наурыз 1920 31 наурыз 1921 Либерал 1921–1939 жылдары жауапкершіліктер Сауда кеңесіне берілді.

Азық-түлік (1939-1958 жж.)

+Азық-түлік министрі Аты Портреті Қызмет мерзімі Саяси партия У. С. Моррисон (кейіннен Дунроссил виконты) 4 қыркүйек 1939 3 сәуір 1940 Консервативті Лорд Вултон 3 сәуір 1940 11 қараша 1943 Тәуелсіз полковник Дж. Дж. Льюэллин (кейіннен Льюэллин лорды) 11 қараша 1943 26 шілде 1945 Консервативті сэр Бен Смит 3 тамыз 1945 26 мамыр 1946 Еңбек Джон Стречи 27 мамыр 1946 28 ақпан 1950 Еңбек Морис Уэбб 28 ақпан 1950 26 қазан 1951 Еңбек Майор Гвиллим Ллойд Джордж (кейіннен Тенби виконты) 31 қазан 1951 18 қазан 1954 Либералды және Консервативті Деррик Хитскоат Амори (кейіннен Амори виконты) 18 қазан 1954 6 қаңтар 1958 Консервативті

Хитскоат Амори 1954–55 жылдары Ауыл шаруашылығы және балық шаруашылығы министрі және Азық-түлік министрі лауазымдарын бірлесіп атқарды, олардың 1955 жылы бірігуіне дейін, ол Ауыл шаруашылығы, балық шаруашылығы және азық-түлік министрі қызметіне кірісті.