Кіріспе

Кванттық механиканың бір түсіндірмесі

Теориялық физикада пилоттық толқын теориясы, сондай-ақ Бом механикасы деп те аталатын, 1927 жылы Луи де Бролье ұсынған жасырын айнымалы теориясының алғашқы белгілі мысалы болды. Оның көбірек қазіргі заманғы нұсқасы, де Бройль-Бом теориясы, кванттық механиканы детерминистік теория ретінде түсіндіреді және толқын-бөлшектік дуалдығы, толқындық функцияның дереу құлауы және Шредингер мысығының парадоксы сияқты мәселелерден өзгешелігі неде, ол бастапқы қағидасы бойынша жергілікті емес. Де Бройль-Бом пилоттық толқын теориясы (релятивистік емес) кванттық механиканың бірнеше түсіндірмелерінің бірі болып табылады.

Тарих

Луи де Брольдің пилоттық толқын теориясы туралы алғашқы нәтижелері оның диссертациясында (1924) атомдық орбитальдар контекстінде ұсынылды, онда толқындар тұрақты. Релятивистік толқын теңдеуі тұрғысынан осы басшылық толқындардың динамикасы үшін жалпы формуланы жасауға жасалған алғашқы тырастықтар 1926 жылы Шредингер өзінің релятивистік емес толқын теңдеуін жасағанға дейін сәтсіз аяқталды. Ол сондай-ақ, теңдеу конфигурациялық кеңістіктегі толқындарды сипаттайтындықтан, бөлшектік модельден бас тарту керек екенін ұсынды. Ұзақ өтпей, Макс Борн Шредингердің толқын теңдеуінің толқындық функциясы бөлшекті табу ықтималдығының тығыздығын көрсетеді деп болжады. Осы нәтижелерден кейін де Броль өзінің пилоттық толқын теориясы үшін динамикалық теңдеулерді жасады. Бастапқыда де Броль екі шешімді қолдануды ұсынды, онда кванттық объект нақты кеңістіктегі физикалық толқыннан (u толқынынан) тұрады, оның сфералық ерекше аймағы бар, ол бөлшектік тәртіпке әкеледі; осы теориясының бастапқы түрінде кванттық бөлшектің бар екенін постулаттау қажет болмады. Кейін ол оны бөлшектің пилоттық толқынмен бірге болатын теория ретінде тұжырымдады. Де Броль 1927 жылғы Сольвей конференциясында пилоттық толқын теориясын ұсынды. Алайда, Вольфганг Паули конференцияда оған қарсылық білдіріп, оның инакстистік шашырау жағдайын дұрыс қарастырмағанын айтты. Де Броль осы қарсылыққа жауап бере алмады және пилоттық толқын тәсілінен бас тартты. Дэвид Бомнан кейінгі жылдардағы айырмашылығы, де Броль көп бөлшектік жағдайды қамтитын теориясын аяқтаған жоқ. Бұл нәтиже үш жылдан кейін Грете Германның кемшілігімен анықталды, бірақ физика қауымдастығы бұл туралы елу жылдан астам уақыт бойы хабардар болған жоқ. 1952 жылы Дэвид Бом, басымдыққа ие ортодоксияға наразы болып, де Брольдің пилоттық толқын теориясын қайта ашты. Бом пилоттық толқын теориясын қазір де Броль-Бом теориясы деп аталатын деңгейге жеткізді. Де Броль-Бом теориясының өзі, егер Джон Белл оны қолдамаса, көптеген физиктердің назарынан тыс қалуы мүмкін еді, ол оған қарсылықтарды жолдан тыйды. 1987 жылы Джон Белл Грете Германның жұмысын қайта ашты, осылайша физика қауымдастығына Паули мен фон Нейманның қарсылықтары пилоттық толқын теориясының жергілікті еместігін көрсеткенін дәлелдеді.

Макроскопиялық аналог

Коудер, Форт және тағы басқалар дірілдейтін сұйықтық ваннасындағы макроскопиялық май тамшыларын пилоттық толқындардың аналогтық моделі ретінде қолдануға болатынын айтты; локалданған тамшы өзінің айналасында периодтық толқындық өріс жасайды. Олар тамшы мен оның толқындық өрісі арасындағы резонанстық өзара әрекеттесудің кванттық бөлшектерге ұқсас мінез-құлық танытатынын ұсынды: екі саңылау экспериментіндегі интерференция, болжамсыз туннельдеу (өрістің іс жүзінде жасырын күйіне күрделі байланысты), орбиталық квантталу (бөлшек өзі тудырған өрістің бұзылыстарымен «резонанс табуы» керек – бір орбитадан кейін оның ішкі фазасы бастапқы күйіне оралуы тиіс) және Земан эффектісі. Бұл тәжірибелерді қайталауға жасалған тыраштандырулар, пилоттық толқынның дифракциясы немесе интерференциясы емес, қабырға тамшыларының өзара әрекеттесуі байқалған гидродинамикалық үлгілерге жауапты болуы мүмкін екенін көрсетті, бұл үлгілер кванттық бөлшектердің саңылаулар арқылы тудырылған интерференциялық үлгілерінен өзгеше.

Бос толқын функциясы

Люсьен Харди және Джон Стюарт Белл бөлшектермен байланысты емес. Осы ұғымды Альберт Эйнштейн "приз толқындары" (немесе "Gespensterfelder", "приз өрістері") деп атаған. Керісінше, кванттық механиканың көп әлемдер түсіндірмесі бос толқындық функцияларды қажет етпейді.