Кіріспе

Бадби – Англияның Батыс Нортгемптоншир аймағындағы шағын ауыл және ауылдық округ.

Орналасқан жері

Бэдби Давентриден оңтүстікке қарай шамамен 3 км жерде, А361 Давентри-Банбери жолында орналасқан. Бұл жол әлі де 1765 жылы мақұлданған Латтерворт-Давентри-Банбери жол төлемінің (turnpike) бағытын ұстанады. Парохия батыстан шығысқа қарай, теңіз деңгейінен шамамен 120 метр биіктікте, Нене өзенінің бастау бөлігімен екіге бөлінеді. Ауыл көбінесе өзеннің оңтүстігінде орналасқан, онда жер Бадби Даунға қарай 186 метрге (610 фут) дейін көтеріледі.

Демография

Оның халқы 1801 жылдан 1971 жылға дейін 450 мен 625 аралығында ауытқып келді, 1901 жылы ең төменгі көрсеткіш 410 адамды құрады, ал 1991 жылы 720 адамға дейін өсті. 2001 жылы халық саны 645, 2011 жылы 632 адамды көрсетті, және 2021 жылғы халық санауы бойынша 701 адамға жетті.

Атауы

Ауылдың атауы "Бадданың бекінісі" дегенді білдіреді. Екінші бөлігі "ферма/елді мекен" мағынасын беретін ерте көне скандинав тіліндегі "by" сөзімен алмастырылған. Бадби атауы саксон дәуірінен бастап, нормандық кезеңге дейін, және баспа қалыптасқанша әртүрлі жазылған. Бадби, Бадбай, Баддеби, Баддеби, Бадеби және Бадеби деген жазу түрлері кездеседі. 944 жылғы құжатта Бадданбирг немесе Баддан Бириг қолданылған, бірақ олар неғұрлым Арбери төбесіне қатысты болуы мүмкін (төменде қараңыз).

Тарих

Бадбидің маңындағы аймаққа қатысты бірнеше орта ғасырлық грамоталар бар, бірақ олардың кейбіреулері күмәнді. Бадби мен Ньюнхэм маңындағы жерлер Мерсия күштері мен шапшын даниялықтардың құбылуымен Англияның орталық бөлігінде жиі иесіз қалды. 1634 жылы Найтлилер Ньюнхэмді Брокхоллдың Торнтон семьясына сатқанға дейін Бадби мен Ньюнхэм есімдері бір маңай ретінде қарастырылды. Шіркеудің қызметі әрқашан Бадби мен Ньюнхэм (немесе Бадби кум Ньюнхэм) болып келді, Ньюнхэм бастапқыда Бадбидегі бас шіркеудің шапкелі болды, бірақ кейбір жылдар бойы негізгі шіркеу ретінде тіркелді. Ректор немесе викарийдің ортақ қызметі 750 жылға дейін соңғысы бар.

Саксон тілі

Жарғыларда жерді шамамен 726 жылы саксон шерифі (немесе графтық рев) Норман Кройленд (немесе Крауленд) аббаттығына бергені жазылған. 871 жылы Дания шапқыншылығына қарсы қорғанысты қаржыландыру үшін Беорред оны қайтарып алып, өздерінің қызметтерін қамтамасыз ету үшін әскер офицерлеріне берді. 944 жылы Англия королі Эдмунд I Додфорд, Эвердон және Ньюнхэмді қамтитын Бэдби иелігін Херефорд епископы Эльфрикке сыйлады. 946 жылы Эдмунд өлтірілгеннен кейін, оның ағасы, король Эдред (немесе Эдред, Эдред, Эдрик) 948 жылы оның канцлері Туркетулдың (немесе Туркетулдың) кеңесі бойынша оны Кройлендке қайтарды. Кройленд аббаты Годрик II Данияның қаупінен қорғану үшін 1006 жылы Бадбиді 100 жылға Норманға (немесе Нортманға), Леофвиннің ұлына, Лестер (және Честер) графына, король Эдредтің көрнекті әскери қолбасшысына жалға берді. 1013 жылы Дания шабуыл жасап, король Суэйн (немесе Суэйн) жеңіске жетті, ол 1014 жылы қайтыс болды. Оның орнына ақырында ұлы Кнут (немесе Кнут, Кнуд, Кнут) отырды. 1016 жылы Норман қаза тапты, ал 1017 жылы король Кнут Эдредті өлімге жіберді. Осылайша Кнут Бадбиді иеленді, кейін оны Норманның ағасы, Мерсия графы Леофрикке тапсырды, ол Кнутты қолдаған және әйгілі Годиваға (немесе Годгифуға) үйленген болатын. Өз кезегінде, граф Леофрик Бэдби мен Ньюнхэмнің иелігін Евшем бенедиктиндік аббаттығына, Кройленд аббаты Годрик II берген деп есептелетін 100 жылдық жалға беру мерзімінің қалған бөлігіне берді. Бұл келісімді 1018 жылы король Кнут бекітті. Англосаксондықтар мен даниялықтар бірге қоныстанды.

Норман

Содан соң нормандықтар келді. 1086 жылғы «Domesday Book» кітабында Бадби Кройленд аббаттығына тиесілі жерлердің тізіміне енгізілген, Евшемге жалға берілген жер ескерілмеген. 1124 жылы жалға мерзімі бітіп, Кройлендтің қарт аббаты Джофрид Евшеммен Бадбиге иелік ету мәселесін шешуге кірісті. 1091 жылы Кройленд аббаттығын өртеген өрт, егер болған болса, барлық құжаттарды жойды. Евшем аббаты Реджинальд Джофридті Кройлендтің мұнда ешқандай талабы жоқ екеніне көндірді. Евшемнің Бадбиді өз иелігінде ұстауы 1246 жылы король Генрих III-нің жарлығымен, ал 1330 жылы король Эдуард III сот отырысынан кейін расталды. Эвешам аббаттығы шіркеуден солтүстік-шығысқа қарай 500 метр қашықтықта қоршалған шаруашылық орталығын немесе ферманы салды. 1246 жылы король Генрих III Бадби орманында аң аулауға және тамаққа арналған елендік саябақ құруға рұқсат берді. Елендік саябақтың қоршауы мен орлары әлі күнге дейін ауылдың шығысында сақталған. 1965-69 жылдары шаруашылық орталығының археологиялық қазбалары 13-16 ғасырларға тән еңбектерді анықтады. 1350 жылдары үш нан пісіретін үй салынды, ал 1380 жылдары оның залы мен шіркеуі жөнделді. Аббат таратылғаннан кейін, протестанттық реформация кезінде де осы шаруашылық орталығы әртүрлі мақсаттарда пайдаланыла берді. Шаруашылық орталығы 1722 жылы қирады. Оның қалдықтары 52.227734, 1.177539 координаталарындағы қалың бұталардың арасында жасырылған, бұл координаталар, өкінішке орай, қазба жұмыстары аяқталғаннан кейін пайда болды. 1316 жылы аббат тағайындалмағандықтан, король Эдуард II өзінің кеңсе қызметкері Томас де Эвешемді бенефицияның ректоры етіп тағайындады. Бадби мен Ньюхэмді Евшем аббатының бақылауына және қаржысына көшіруге рұқсат берген лицензия Линкольн епископы Генри Бергершпен бірге Папа Джон XXII арқылы жүзеге асырылды. 1343 жылы Линкольн епархиясының құжатында «Ординацио Викари» деп жазылған викарийлік қызмет орнатылды және Реджинальд Мусард алғашқы викарь атанды.

Діндарлық

709 жылы құрылғаннан бері Эвешам аббаттығы тәуелсіз өмір сүруді табысты дамытты. Бірақ 1539 жылғы қарашада протестанттық реформация және Англия шіркеуінің құрылуы кезінде таратылудан қашып құтыла алмады. 9 ғасырда бұл приход Дорчестер (Оксон) епархиясының құрамында болды, бұл ертерек Лестер епископының басып кіретін даниялықтардан сақтану үшін таңдаған қауіпсіз орны еді. 1073 жылы Ремигий орынды Линкольнге көшірді. Линкольн епархиясы 1541 жылғы 4 қыркүйекте бөлінді, соның салдарынан Дэвентри деканатындағы Бадби шіркеуі жаңа, бірақ жеткіліксіз қаржыланған Питерборо епархиясына қосылды және осы епархияда қалып отыр. Қазір ол Англия шіркеуінің тағы алты кафедральдік соборына жақын орналасқан, олар қашықтық бойынша реттелген: Ковентри, Лестер, Оксфорд, Бирмингем, Личфилд және Вустер.

Кейінгі кезеңдер

Король Генрих VIII 1542 жылы Бэдби және Ньюнхэм иеліктерін сэр Эдмунд Найтли мен оның әйелі Урсулаға, сондай-ақ олардың мұрагерлеріне берді. Фосли паркіндегі жесір үйі, 1704 жылы соңғы рет пайдаланылған, қазір қираған күйде. Ол сэр Эдмунд қайтыс болғаннан кейін леди Урсула үшін салынған. XVI ғасырдың соңғы 20 жылында Валентин Найтли көптеген егістік жерлерді жайылымға айналдыруға және шаруалардың орманға қол жеткізу құқығын шектеуге тырысқанда, приходта үлкен алабұдырлық болды. Найтли сияқты пуритандар болғанына қарамастан, бірнеше шаруа отбасы өз құқықтарын қорғау үшін ұлттық заң арқылы төрелік етумен қатар, соғысқа дайын әрекеттерге барды. Иелік жерлері мен соттары 20 ғасырдың басында таратылды. 1546 жылы Бэдби және Ньюнхэмнің ректорлығы мен қамқорлығы Оксфордтағы Крайст-Черч колледжіне берілді. Ол 1919 жылға дейін, Комонвелт кезеңін есептемегенде, Оксфордтағы Христос колледжінде қалды, содан кейін Питерборо епископы қамқоршы болды.

Қасиетті Мария шіркеуі

Қасиетті Марияға арналған шіркеу негізінен 14 ғасырдың басында салынған, 15 ғасырда өте әдемі үздіксіз клерстерий қосылған, ал мұнарасы 1707-09 жылдары қайта салынған. Ғимарат 1880-81 жылдары Эдмунд Фрэнсис Лоудың жөндеу жұмыстарынан өтті және ІІ* санаттағы ескерткіш болып табылады. Қауым Англия шіркеуінің Найтли қауымдарының біріккен пастырлық округінің құрамына кіреді. 1987 жылы шіркеу ауласындағы төрт сандық қабір жеке-жеке ІІ санатқа енгізілді (Англия мұрасының ID 360661 және 360662).

Бадби үйі

Бадби үйі 1826 жылы Чарльз Уильям Уоткинс салған, оның тегі Берктің Бас қару-жарақ кітабында (1884) былай сипатталған: көк түсті фонға үш барс басының арасында көлденең жолақты, лилия гүлдерімен әшекейленген күміс жолақ. 1964 жылдан бастап Бадби үйіне пассионист тәжірибелі монахтар пайдалануы үшін қосымша ғимараттар салынды, содан бері ол "Пассион Әулиесі Монастыры" деп те аталады. 1968 жылғы қаңтарда II санатқа енгізілді (Англия мұрасының тіркеу нөмірі 360650). 2009 жылы монастырьға салынған қосымша ғимараттар күтім үйі ретінде пайдалануға ыңғайлы жаңа ғимараттармен алмастырылды, онда неврологиялық аурулар мен бұзылыстарға арналған толыққанды жабдықтар бар. Қазір ол Бадби Паркі болып жұмыс істейді.

Фонарь үйі

Лантерн үйі, 19 ғасырдың басында салынған ғимарат, 1987 жылы қала және ауылды жоспарлау актілеріне сәйкес, ерекше архитектуралық немесе тарихи маңызы бар деп танылды. Басқа ғимараттардағы көптеген құнды ерекшеліктер тіркелмеген. Ауылдың орталық бөлігі 1993 жылы Давентри аудандық кеңесі тарапынан ескерткіштерді қорғау аймағы деп жарияланды. Ауылдағы 17 ғасырға жататын шағын үйлердің бірі Англия мен Уэльстегі жалғыз сабанмен жабылған жастар хостелі болды. 2005 жылы жабылып, кейіннен жаңғыртылды. 1686 жылы, шіркеуге қарама-қарсы жасыл алаңда орналасқан Стюарт үйімен бірге салынған, қазір ол бір отбасылық тұрғын үйге айналдырылып, 2012 жылы қайтадан сабанмен жабылған. Іргелес бұрынғы күзетші үйі жеке сатылды. Оның ескі толқынды темір шатыры 2009 жылы сабанмен ауыстырылды. 1920-1930 жылдары нашарлап, үстіне толқынды темір жабылған ескерткіштерді қорғау аймағындағы үй 2016 жылы жаңа толқынды темірмен қайта жабылған, себебі үй иелеріне сабанның орнына ұзақ қызмет ететін қамыстан жасалған шатыр жасауға рұқсат берілмеген.

Мектептер

Бадбидегі алғашқы мектеп Фослидің Найтлилері қолдаған қайырымдылық мектебі болды және 1812 жылы Ваятт жобасымен готикалық және крест тәрізді пішінде салынған. Бейкердің айтуынша, мектепті Джон Бэйнс эсквайрдың қызы, Вурчестер епископының немересі Леди Мэри Найтли салған, ол 1779 жылы сэр Джон Найтлиге үйленген. Мектептің атымен аталатын Леди Найтли он екі кедей қыздың білім алуы үшін барлық жағдайды жасады. Алты кіші қызға киім-кешек, аяқ киім, шаль және бас киім берілді. Олар «сэр Чарльздың қыздары» деп аталды және ауылдан келген адам оларды үй шаруасына үйретті, соның ішінде мата тоқу және иіру де бар. Алты үлкен қыз да осылай оқытылды және олар «Леди Найтлидің қыздары» деп аталды. Үлкен қыздар күнде Фослиге барып, үй шаруасын үйрену үшін үй шаруашылығына көмектесетін, соның ішінде тамақ пісіру, үйді тазалау, төсек жасай білу, дастархан жаю, құстарды тамақтандыру және т.б. Оларға да барлық киім берілді және он екі жасқа келгенде еңбек сертификатының емтиханы тапсырды. Егер олар тапсырса, үй шаруасын жақсы біліп, жұмысқа орналаса алатын. Әйтпесе, он төрт жасқа дейін оқуын жалғастырды. Мектеп ғимараты 1870 жылдан бастап, аудандық кеңес ауыл балаларының білімін өз қолына алғанға дейін, Найтлилер қолдаған кішкентай балалар мектебі ретінде пайдаланылды. Қазір ол тарихи маңызы бар ғимарат ретінде тізілген. Ұлттық мектепті Мэри Грин ханым, 1816-1871 жылдар аралығында викарий болған Томас Гриннің екінші әйелі ашты. Оны үлкен балалар пайдаланды және шамамен алпыс жыл бойы шіркеу басшылары бақылады. Бастапқыда Грин ханым шіркеуге баратын қыздарды жексенбі күндері поэзия мен әнұрандарды жаттау үшін викариатқа жинады. Ол қыздарды оқып-жазуға үйретті, содан кейін осы мақсатта шағын үй жалдауға шешім қабылдады. Бұрынғыда ауылдық қауым өзінің кедейлерін викариатқа қарасы жұмыс үйінде сақтап келген, бірақ кейін бұл ғимарат викарийдің қалауынша сатуға болатын үш коттеджге айналдырылды. Коттедждердің бірі бос қалғанда қыздар мектебі ашылды. Келесі коттедж бос қалғанда, ол ұлдар мектебіне айналдырылды. Кедейлерге коттеджтерден айырылғандығы үшін жыл сайын көмірмен өтемақы төленді. Соңында үшінші коттедж мектепке қосылды. Ғимараттарды қалыпты деңгейге келтіру үшін жөндеу жұмыстары қажет болды, бірақ оларға жеткілікті қаражат табылған жоқ, сондықтан мектеп жабылды және қазіргі мектеп кеңес тарапынан салынды. Ол 1913 жылдың қаңтарында мектеп оқушылары бау-бақша сабақтарын өткізетін жерде ашылды және 2013 жылы 100 жылдығы тойланды. Ұлттық мектеп ғимараты бірнеше жыл бойы жексенбілік мектеп және Аналар одағының кездесулері үшін пайдаланылды. 1965 жылға дейін осында егін жинау фестивалі өткізілді. Содан кейін жексенбілік мектеп шіркеуге көшірілді, ал 1955 жылдан кейін Аналар одағының кездесулері ауылдық үйге айналған Леди Мэри мектебінің ғимаратында өтті. 1966 жылы Ұлттық мектеп ғимараты қауіпсіз емес деп танылды және бұзылды, ал оның орны қазір тұрақ ретінде пайдаланылады. Бірнеше жыл бойы округтік кеңес Холлидің артындағы алаңды мектеп ойын алаңы ретінде қарастырды. 1965 жылы Холли сатылған кезде кеңес алаңды сатып алды және 1913 жылғы ғимаратқа жақын ойын алаңы 1967 жылы аяқталды. Мектеп жылдығының ең қызықты оқиғасы – май патшасы мен май патшайымы сайланып, май билерімен бірге салтанатты түрде тәж кигізілетін Роза күні. 2014 жылдың 1 шілдесінде мектеп академия статусына ресми түрде ие болды. Ол Weedon Bec, Woodford Halse және Kilsby мектептерімен бірге Innovate Multi Academy Trust құрамына кірді.

Моррис билейді

XIX ғасырдың ортасына дейін Оңтүстік Нортгемптонширдегі бірнеше ауылда Моррис биін орындайтын топтар болды. Олар әр көктемде және жаздың басында жергілікті дәстүрлердің бір бөлігі ретінде билейтін. Бұл ежелгі ағылшын дәстүрі, тіпті Елизавета I заманында да көне саналған, Котсуолдс аймағында және Нортгемптонширде кең таралған. Жерді қоршау, индустрияландыру және теміржолдың құрылысы ауылдық өмірді түбегейлі өзгертті. Көптеген Моррис биі топтары билеуді тоқтатты, ал олардың билері ұмытылып, мәңгілікке жоғалды. Бадбиде Моррис биінің дәстүрі болды, және ауыл ерлері 1870 жылдарға дейін биледі. Олар да сол шамада тарап кетті, кейбіреулері жұмыс іздеуге кетті. Жаңа мүшелер келмегендіктен, би тоқтады. Бадби билері де жоғалуы мүмкін еді, бірақ 1911 жылы халық әндері мен билерін жинаушы Сесил Шарп, композитор Джордж Баттервортпен бірге Давентри аймағына келді. Баттерворт өзі де жинаушы және биші болатын. Олар Моррис биін және оған қатысқан адамдардың есімдерін есінде сақтайтын егде жастағы ауыл тұрғындарын іздеді. Команданың киімі толығымен ақ түсті, иықтарында эполеттері бар плисселенген көйлектерден және қызыл, ақ және көк розеткалармен әшекейленген. Көйлектерінің үстінен иықтарына қарсы жаққа белге дейін екі ақ жібек шарф байланған. Аяқтарында қоңыраулар тағылған, ал басында артқы жағында ленталары бар «шотланд» стиліндегі берет киген. Билер өте қарқынды және ағынды стильде орындалады, әдемі әуендермен сүйемелденеді. Көптеген қазіргі Моррис топтары кем дегенде бір Бадби биін билейді, әдетте «Лондон қаласының сұлулары». Жергілікті «Moulton Morris Men» тобы Нортгемптонширдің Моррис билеріне маманданғандықтан, Бадби биі дәстүрін толығымен қайта жаңғыртты. Бадби жергілікті фольклордың құнды тарихымен және өзінің ерекше ауылдық халық музыкасының әуендерімен бақытты.

Ауылдық автобустардағы қиындықтар

Ауыл арқылы автобус қызметі әрқашан шектеулі болған және тек Давентри қаласына және одан қана сұранысты қанағаттандырған. Ауыл ірі автобус компанияларының аймақтарының тиімсіз шетінде орналасқан. 1980 жылы Northamptonshire округі қаржылық қолдауын тоқтатқанда United Counties Omnibus Company қалған қызметті жойды. Содан кейін, K W Coaches Ltd of Daventry компаниясы сирек қызмет көрсетті, компания 1936 жылдың 16 желтоқсанында тіркелді, ал меншік иесінің өзгеруіне байланысты 1983 жылдың 18 сәуірінде атауы Geoff Amos Coaches Ltd болып өзгертілді және кеңсесі Eydon қаласына көшірілді. Үкіметтің Ауылдық автобус жобасы Джефф Амос Коучс, Уорвикшир, Нортгемптоншир және Оксфордшир округтері арасындағы Great Central ConneXion сапалы автобустық серіктестігінің құрылуына әкелді. 2000 жылдың 4 қыркүйегінен бастап ауылға бұрынғыдан жақсы автобус қызметі көрсетілді, сағат сайын Банбериден Байфилд, Вудфорд Халс арқылы, қайта Байфилдке, Бадби және Ставертон арқылы Давентриге, содан кейін Браунстон, HM Prison Onley және Данчерч арқылы Рагби теміржол станциясына дейін бағытталды. Қызмет бес жаңа, оңай қол жетімді сары автобустар паркімен жүзеге асырылды, олар жаңа белгіленген автобус аялдамаларында тоқтады, олардың көпшілігі жаңа автобус күту орындарымен жабдықталған. Рагбиге бағытталған сапарларға GA01 нөмірі, ал Банбериге GA02 нөмірі берілді (Данчерч, Онли, Браунстон және Байфилд пен Вудфорд Халс арасындағы автобустар екі терминалға да бір бағытта бір маршрутты пайдаланды!). Дегенмен, бұл айырмашылық кейінгі жылдары күңкіреп қалды. Қызмет 2011 жылдың 5 тамызында компания күрт құлағанға дейін жалғасты. Сол күні Stagecoach компаниясы Банбери және Рагби гараждарынан кейбір сапарларды жүзеге асырды, ал көп ұзамай толық кесте орындалды. Қызметті тиімді ету үшін Stagecoach 2011 жылдың 5 қыркүйегінен бастап маршруттарды қайта құрды. Банбериден Давентриге дейін 200-ші маршрут жүрді, ол Банбериден жұмыс істеді және Ставертонды қысқарды; ал Давентриден Рагбиге дейінгі маршрут басқа субсидияланған сапарлармен бірге Rugby қаласынан жұмыс істейтін 10 және 12 маршруттарына айналдырылды. 2017 жылы қызметтер Нортгемптон мен Рагби арасындағы Килсби және DIRFT арқылы Давентри арқылы өтетін қызметті қамтамасыз ету үшін біріктірілді, олар D1 (Барби арқылы) және D2 (Браунстон арқылы) деп нөмірленді. Кейбіреулер бұл қызметтің тиімділігін, бұрынғы вице-премьер Джон Прескотттың бастамасымен басталған компанияның кәсіпкерлік рухы қамтамасыз етеді деп үміттенеді, ал жергілікті билік арқылы ұлттық үкіметтердің автобус қызметтерін қаржыландыруы күрт нашарлап барады. Коронавирус пандемиясы 2020 жылдың 23 наурызынан 2020 жылдың 29 маусымына дейін 200-ші маршруттың сағаттық қызметін екі сағаттық қызметке дейін төмендетті, ал 2020 жылдың 5 сәуірінен бастап D1, D2 және D3 маршруттарының қызметі де жартысына дейін төмендетілді.

Жаяу жүргіншілер жолдары

Ауылдың ішінде және жақын маңдағы ауылдарға бірнеше жолдан тыс өту құқығы бар. Найтли жолы – Нортгемптонширде округтік жол ретінде тағайындалған, ұзақ жолдан тыс жаяу жолдарының алғашқысы. Ол бұрын Фосли Холлдың Найтли отбасына тиесілі болған, 12 мильдік әдемі аймақтан өтеді. Алғашқыда ол Бадби және Гринс-Нортон елді мекендеріндегі екі жастар жатақханасын байланыстырды. Бұл Бадби орманы арқылы өтетін жалғыз өту құқығы және Фосли, Престон Кейпс, Фартингстоун және Гримскот елді мекендерінен өтеді. Nene Way – Нортгемптоншир, Кембриджшир арқылы Бадбиден басталып, Линкольнширдегі Саттон Бриджге дейін 110 мильге созылатын, көшпелі округтік жол. Оның маршруты жақсы белгіленген.

Арбери төбе және жер жұмыстары

Арбери төбесі 738 фут (225 метр) биіктікте Нортгемптонширдегі ең биік нүкте және шіркеу мұнарасының батыс бағытында орналасқан. Бұл төртбұрышты темір дәуіріне жататын, шамамен бір қорғаннан тұрады, қабырғаларының ұзындығы белгілі бір шамада.