Кіріспе

1974 жылы АҚШ-та жүргізілген денсаулық сақтау зерттеуі 1982 жылы.

РАНД Денсаулық сақтау сақтандыру эксперименті (RAND HIE) – 1974 жылдан 1982 жылға дейін АҚШ-та денсаулық сақтау шығындары, пайдаланылуы және нәтижелері бойынша жүргізілген эксперименталды зерттеу. Зерттеу барысында адамдар кездейсоқ түрде әртүрлі сақтандыру жоспарларына бөлініп, олардың мінез-құлқы қадағаланды. Рандомизацияланған бақыланатын сынақ болғандықтан, бұл зерттеу әдеттегі байқау зерттеулеріне қарағанда сенімдірек нәтижелер берді. Оның қорытындысы бойынша, төлемдерді бөлісу (cost sharing) «артық немесе қажетсіз» медициналық көмекті (артық пайдалануды) азайтады, бірақ сонымен қатар «қажетті немесе керек» медициналық көмекті де азайтады.

Әдістер

RAND HIE 1971 жылы денсаулық сақтау экономисі Джозеф Ньюхаус басқарыған топпен, сондай-ақ денсаулық сақтау қызметін зерттеушілер Роберт Брук пен Джон Уэрмен бірге басталды; денсаулық сақтау экономистері Уиллард Мэннинг, Эммет Килер, Арлин Лейбовиц және Сьюзан Маркиз; және статистиктер Карл Моррис пен Найхуа Дуан. Топ мына сұраққа жауап табуға кірісті (басқаларының арасында): «Медициналық көмек тегін болса, пациенттен құнының бір бөлігін төлеуді талап ететін сақтандыру жоспарларына қарағанда денсаулық жағдайы жақсара ма?» Команда АҚШ Денсаулық сақтау, білім және әлеуметтік қамсыздандыру департаментінің қаражатымен сақтандыру компаниясын құрды. Компания 5809 адамды кездейсоқ түрде шығынды бөліспейтін сақтандыру жоспарларына, 25%, 50% немесе 95% мөлшерінде өтеу ставкаларымен, ең жоғары жылдық төлем 1000 доллармен тағайындады. Сонымен қатар, 1149 адам Пьюгет-Саунд денсаулық сақтау кооперативінің (GHC) үлгілік денсаулық сақтау ұйымына (HMO) кездейсоқ түрде тағайындалды. Бұл топқа шығын бөлісу қарастырылмады және олар қызмет көрсету үшін төлемақы жүйесінде шығын бөліспейтін топтармен, сондай-ақ кооперативке бұрыннан тіркелген 733 мүшемен салыстырылды. Кейінгі RAND HIE жарияланымдары «орташа қатысушы үшін тегін көмектің оң немесе теріс әсерін жоққа шығарды», бірақ «HMO-ға тағайындалған, бастапқыда ауырған, төмен кірісті топтың, қызмет көрсету үшін төлемақы жүйесіне тағайындалғандарға қарағанда өлу қаупі жоғары болды» деп көрсетті. Сондай-ақ, тәжірибе шығынды бөлісудің «қажетті немесе керек» медициналық көмекті де, «қажетсіз немесе артық» медициналық көмекті де азайтатынын көрсетті. RAND HIE деректеріндегі нақты жағдайлар мен ауруларды зерттеу, мысалы, медициналық қызметтерді пайдаланудың төмендеуі көру қабілетіне және қан қысымын бақылауға кері әсер ететінін анықтады. RAND қорытындысында «болжамды әсер гипертониясы бар адамдардың өлім-жітімін шамамен 10 пайызға төмендетуі мүмкін» делінген. 2004 жылы RAND HIE-ді қорытындылаған Ньюхаус былай деп жазды: «RAND экспериментіне қатысқан көптеген адамдар үшін, олар жұмыс берушілер арқылы сақтандырылған америкалықтардың әдеттегі үлгісі сияқты, жоспарлардағы қолданудағы айырмашылық денсаулық жағдайына минималды немесе ешқандай әсер етпеді. Алайда, кедей және ауырған адамдар – Medicaid арқылы қамтылған немесе сақтандыруы жоқ адамдар – үшін қолданудың төмендеуі орташа есеп бойынша зиянды болды».

Сын-пікірлер мен мұра

RAND медициналық сақтандыру эксперименті "барлық уақытта жасалған ең жақсы әлеуметтік ғылыми зерттеулердің бірі" деп есептеледі. Дегенмен, осы зерттеуге қатысты бірнеше сын айтылды. Кейбір авторлар HMO және FFS көмегін салыстырудың жалпылану мүмкіндігіне күмән келтірді, себебі бұл жүйе туралы мәліметтер Сиэтлдегі "бір ғана, салыстырмалы түрде шағын, бірақ тиімді басқарылған" HMO-ға негізделген. 2007 жылғы бір мақалада "эксперименттің төлем бөлісу бөлімдерінен өз еркімен шығып кеткен қатысушылардың көп саны" RAND HIE нәтижелерін күштен шығаруы мүмкін деген пікір айтылды. Жауап ретінде Ньюхаус және әріптестері бұл аргументті "сенімсіз" деп сипаттады. RAND HIE денсаулық сақтандыруы жоқ адамдарды зерттемегендіктен, денсаулық сақтандыруының болуы немесе болмауы денсаулыққа қалай әсер ететінін анықтай алмады. Бірақ, бұл зерттеу 1980 және 1990 жылдары медициналық көмекке жұмсалатын шығындарды бөлісуді ұлғайтуға мүмкіндік берді. RAND HIE әлі де академиялық әдебиетте денсаулық сақтандырудың әсерін зерттеудегі "алтын стандарт" ретінде сілтеме жасалады. 132 мақаланы талдау нәтижесінде, RAND HIE ғана тиісті тәжірибелік деректерді ұсынғаны анықталды; олар қараған қалған барлық зерттеулер байқаулар негізінде жасалған. "RAND зерттеушілерінің 1974-1982 жылдар аралығында өткізген классикалық эксперименті бойынша, медициналық қызметтерінің барлық дерлік құнын өзі төлейтін адамдар, шығындарының барлығын сақтандыру компаниясы төлейтін адамдарға қарағанда денсаулық сақтауға 30 пайызға аз жұмсаған, ал денсаулық жағдайында айтарлықтай ешқандай айырмашылық болған жоқ. Бір ғана ерекшелік – денсаулығы нашар және кірісі аз адамдар, оларға қажетті көмексіз қалды." "RAND медициналық сақтандыру эксперименті көрсеткендей, пациенттер шағын төлемдер жасағанда, қажетті де, қажетсіз де сапарларды теңдей азайтады."