Бірінші Крест Жорғалауына Дайындық: Халық Крест Жорғалауы (1096 жыл)
People's Crusade
Бірінші крест жорығының бастауы: халық крест жорығы (1096 ж.). Мақсаты – қасиетті жерді, Иерусалимді мұсылман билігінен қайтару. Петер Гермит басшылығымен сәтсіз жорық.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бірінші крест жорығының прелюдиясы (сәуір–қазан 1096)
Prelude to the First Crusade (April–October 1096)
Халық крест жорығы – Бірінші крест жорығының бастапқы кезеңі болды, оның мақсаты қасиетті жерді, әсіресе Иерусалимді ислам үкімшілігінен қайтару еді. 1095 жылы Рим-католик шіркеуінің басшысы Папа Урбан II адал христиандарды Иерусалимге қарулы қажылыққа шақыра бастады. Халық крест жорығы 1096 жылдың сәуірінен қазан айына дейін шамамен алты айға созылды. Бұл жорық, негізінен, жаттығусыз шаруалар әскерімен жүзеге асырылғандықтан және негізгі шіркеу ұйымдастырған крест жорығынан бұрын болғандықтан, Шаруалар крест жорығы, Кедейлер крест жорығы немесе Халық крест жорығы деп те аталады. Оны негізінен Петр Эрмит және Уолтер Санс Авуардың әскерлері басқарды. Бұл крест жорығының шаруа әскері Солтүстік-Батыс Анатолиядағы Циветот шайқасында Килиж Арслан басқаратын Селжұқ түркілерінен талқандалды. Халық крест жорығы – халық крест жорықтарының алғашқысы, ең ірісі және ең жақсы құжатталғаны еді. Ал, бірнеше айдан кейін, «Принцтер крест жорығы» деп аталған, ресми және шіркеу толық қолдауымен ұйымдастырылған крест жорығы басталды, ол жақсы ұйымдастырылған, жақсы қаруланған және қаржыландырылған болатын.
The People's Crusade was the beginning phase of the First Crusade whose objective was to retake the Holy Land, and Jerusalem in particular, from Islamic rule. In 1095 the head of the Roman Catholic Church Pope Urban II started to urge faithful Christians to undertake an armed pilgrimage to Jerusalem, the People's Crusade was conducted for roughly six months from April to October 1096. It is also known as the Peasants' Crusade, Paupers' Crusade or the Popular Crusade as it was executed by a mainly untrained peasant army prior to the main church organized crusade. It was led primarily by Peter the Hermit with forces of Walter Sans Avoir. The peasant army of this crusade was destroyed by the forces of the Seljuk Turks under Kilij Arslan at the Battle of Civetot in northwestern Anatolia. The People's Crusade was the first, largest, and best documented of the popular crusades. The start of the more official and fully church backed crusade, also called the "Princes' Crusade", occurred a few months later and was better organized, better armed, and better funded.
Өмірбаян
1095 жылы Клермон кеңесінде крест жорығын шақырған Папа II Урбан крест жорығының 1096 жылдың 15 тамызында басталуын жоспарлады. Дегенмен, күтпеген жерден шаруалар мен төмен дәрежелі рыцарьлардың бірнеше тобы өздерінен-өздері ұйымдасып, Иерусалимге аттанды. 1096 жылға дейін шаруалар ұзақ жылдар бойы құрғақшылық, ашаршылық және аурулардан зардап шекті, ал кейбіреулері крест жорығын осы қиындықтардан құтылудың жолы ретінде қарастырған секілді. Оларды 1095 жылдан бастап, қозғалысқа құдайдың нығметі деп есептелген бірқатар метеорологиялық құбылыстар – метеор шашырауы, полярлық шамы, ай тұтылуы және комета сияқты оқиғалар ынталандырды. Клермон кеңесі алдында ерготизмнің де өршуі байқалды. 11 ғасырдың басында танымал болған, дүние аяққа жақындап қалды деген сенім қайтадан күшейді. Жауап күтілгеннен асып кетті: Урбан бірнеше мың рыцарь күткен болса, нәтижесінде 100 000-ға дейін крестшілер жиналды, олардың көпшілігі әйелдер мен балаларды қоса алғанда, тәжірибесіз жауынгерлер еді. Аминдық Петр атты харизматикалық монах және шешен сөйлейтін адам бұл қозғалыстың рухани жетекшісі болды. Ол есекке мініп, қарапайым киім киіп жүретін. Ол Францияның солтүстігі мен Фландрияда крест жорығын жандандырып уағыздады. Ол Мәсіхтің өзі оны уағыз айтуға тағайындағанын мәлімдеді (мұны растайтын құдайдан келген хаты бар екенін айтты) және оның жақтастарының кейбіреулері крест жорығы идеясын Урбан емес, оның өзі бастады деп ойлаған болса керек. Петрдің әскері сауатсыз, білімі жоқ шаруалардың тобы болды, олар қайда бара жатқанын білмейді және кез-келген үлкен қала Иерусалим деп ойлады деп жиі айтылады; бұл кейбіреулер үшін дұрыс болса да, Иерусалимге қажылық сапарлардың ұзақ тарихы қаланың орналасқан жері мен қашықтығын жақсы білуді қамтамасыз етті. Көпшілігі соғыс ісінде тәжірибесіз болғанымен, оларды басқарған тәжірибелі кіші рыцарьлар да болды, мысалы, Уолтер Санс Авуар (кейде қателікпен Уолтер Пеннилес деп те аталады), ол соғыста тәжірибелі болды.
Calling for a crusade at the Council of Clermont in 1095, Pope Urban II planned the departure of the crusade for 15 August 1096. Nevertheless, a number of unexpected bands of peasants and low ranking knights organized and set off for Jerusalem on their own. The peasant population had been afflicted by drought, famine, and disease for many years before 1096, and some of them seem to have envisioned the crusade as an escape from these hardships. Spurring them on had been a number of meteorological occurrences beginning in 1095 that seemed to be a divine blessing for the movement: a meteor shower, aurorae, a lunar eclipse, and a comet, among other events. An outbreak of ergotism had also occurred just before the Council of Clermont. Millenarianism, the belief that the end of the world was imminent, popular in the early 11th century, experienced a resurgence in popularity. The response was beyond expectations: while Urban might have expected a few thousand knights, he ended up with a migration numbering up to 100,000 Crusaders of mostly unskilled fighters, including women and children. A charismatic monk and powerful orator named Peter the Hermit of Amiens was the spiritual leader of the movement. He was known for riding a donkey and dressing in simple clothing. He had vigorously preached the crusade throughout northern France and Flanders. He claimed to have been appointed to preach by Christ himself (and supposedly had a divine letter to prove it), and it is likely that some of his followers thought he, not Urban, was the true originator of the crusading idea. It is often believed that Peter's army was a band of illiterate, incompetent peasants who had no idea where they were going, and who believed that every city of any size they encountered on their way was Jerusalem itself; this may have been true for some, but the long tradition of pilgrimages to Jerusalem ensured that the location and distance of the city were well known. While the majority were unskilled in fighting, there were some well trained minor knights leading them, such as Walter Sans Avoir (also mistakenly known as Walter the Penniless), who was experienced in warfare.
Орталық Еуропадағы еврейлердің қырғыны
1096 жылдың көктемінің соңы мен жазында крест жорықтары Франция мен Германияда бұрын-соңды болмаған үлкен қырғындар сериясында Рейн бойындағы еврей қауымдастықтарының көп бөлігін жойды. Мыңдаған еврейлер қырғынға ұшырады, өз-өзіне қол жұмсады немесе христиан дініне мәжбүрлеп ауыстырылды. Шпиерде 12 еврей өлтірілді, бірақ епископ қалған еврейлерді құтқарды, ал Вормста шамамен 800 адам қаза тапты. Майнцте 1000-нан астам еврей, сондай-ақ Трир, Метц, Кельн және басқа да жерлерде де өлтірілді. Тағы басқаларын дінге мәжбүрлеп сендіруге тырысты. Фолкмар және Флонхаймдық Эмихо осы қырғынның басты қозғаушылары және басшылары болды. 1096 жылғы қырғынды жазған негізгі дереккөздер – Соломон бар Симсон мен Ахендік Альберт. Крестшілердің қолынан өлтірілген немесе өз-өзіне қол жұмсаған еврей еркектердің, әйелдердің және балалардың саны 2000-нан 12000-ға дейін деп есептеледі. Норман Кохн 1096 жылдың мамыр-маусым айларында 4000-нан 8000-ға дейін адам қаза тапқанын айтады. Эдвард Фланнери болса қаңтардан шілдеге дейінгі аралықта 10000 адам өлтірілгенін, бұл сол кездегі Германия мен Солтүстік Франциядағы еврей халқының төрттен бірінен үштен біріне дейін құрағанын бағалайды. Еуропаның дін қызметкерлері мен ақсүйектері еврейлерді өлтіруді айыптап, келесі крест жорықтарында оны тыйым салды.
In the late spring and summer of 1096, crusaders destroyed most of the Jewish communities along the Rhine in a series of unprecedentedly large pogroms in France and Germany in which thousands of Jews were massacred, driven to suicide, or forced to convert to Christianity. Twelve Jews were murdered in Speyer, where the Bishop saved the rest of the Jews, but in the Worms massacre some 800 were murdered. In Mainz, over 1,000 Jews were murdered, as well as more in Trier, Metz, Cologne, and elsewhere. Others were subjected to forced baptism and conversion. The preacher Folkmar and Emicho of Flonheim were the main inciters and leaders of the massacre. The major chroniclers of the 1096 killings are Solomon bar Simson and Albert of Aachen. Estimates of the number of Jewish men, women, and children murdered or driven to suicide by crusaders vary, ranging from 2,000 to 12,000. Norman Cohn puts the number at between 4,000 and 8,000 from May to June 1096. Edward H. Flannery's estimate is that 10,000 were murdered over the longer January to July period, "probably one fourth to one third of the Jewish population of Germany and Northern France at that time." The clergy and nobility of Europe condemned the killing of Jews, and forbade it on subsequent crusades.
Уолтер мен француздар
1096 жылы 12 сәуірде Петр өзінің әскерін Кельн қаласына жинады, онда тоқтап, немістерге уағыз айтып, крестоносшылардың қатарын одан да толықтыруды жоспарлады. Бірақ француздар Петр мен немістерді күтуге ықыласты болмады. Уолтер Санс Авуардың басшылығымен бірнеше мың француз крестоносшылары Петрден бұрын аттанып, 8 мамырда Венгрияға жетті. Олар Венгрия жерін ешқандай оқиғасыз кешіп өтіп, Византияның шекарасындағы Сава өзеніне, Белградқа жетті. Белград қолбасшысы олардың келуіне дайын болмағандықтан, не істеу керектігі туралы ешқандай бұйрық алған жоқ және оларды қалаға кіргізбеді. Сөйтіп, крестоносшылар азық-түлік табу үшін айналағы елді тонауға мәжбүр болды. Бұл Белград гарнизонымен қақтығысқа әкелді. Жағдайды одан да қиындатқандай, Уолтердің он алты адамы Венгриядағы Земун қаласындағы базарды тонауға тырысып, қамал қабырғаларына киімдері мен қару-жарақтары ілінді. Ақырында крестоносшылар Ниш қаласына жол тартты, онда оларға азық-түлік берілді және Константинопольден жауап күтті.
Peter gathered his army at Cologne on 12 April 1096, planning to stop there and preach to the Germans and gather more crusaders. The French, however, were not willing to wait for Peter and the Germans and under the leadership of Walter Sans Avoir, a few thousand French crusaders left before Peter and reached Hungary on 8 May, passing through Hungary without incident and arriving at the river Sava at the border of the Byzantine territory at Belgrade. The Belgrade commander was taken by surprise, having no orders on what to do with them, and refused entry, forcing the crusaders to pillage the countryside for food. This resulted in skirmishes with the Belgrade garrison and, to make matters worse, sixteen of Walter's men had tried to rob a market in Zemun across the river in Hungary and were stripped of their armor and clothing, which was hung from the castle walls. Eventually the crusaders were allowed to carry on to Niš, where they were provided with food and waited to hear from Constantinople.
Кёльн - Константинополь
Петір мен қалған крестшілер шамамен 20 сәуірде Кельннен кетіп қалды. Шамамен 40 мың кресткер бірден жолға шықты. Көп ұзамай тағы бір топ соңынан ерді; осы топ Рейнландтағы еврей халқына қарсы қырғын жасады және кейде «1096 жылғы неміс крест жорығы» деп аталады. Оларды византиялық жетекшілерсіз жіберді ме, түріктердің оларды құртуы мүмкін екенін жақсы білген күйінде, әлде олар оның ескертулеріне қарамастан Кіші Азияға өтуге талап етті ме деген пікірталас әлі де жалғасуда. Қалай болғанда да, Алексий Петірді түріктермен шайқаспауға, оның әскерінен күшті деп санайтын түріктерге қарсы тұрмауға және әлі келе жатқан негізгі крестшілер тобын күтуге ескерткені мәлім. Петірге Вальтер Санс Авуар бастаған француздықтар мен сол кезде келген итальяндық крестшілердің бірнеше тобы қосылды. Кіші Азияға жеткен соң, олар Никомедияға дейін қалалар мен ауылдарды тонауға кірісті. Немістер мен итальяндықтар бөлініп, итальяндық Рейнальдты жаңа көшбасшы етіп сайлады, ал француздықтардың басшылығын Джеффри Бюрельге тапсырды. Петір крест жорығына бақылауын жоғалтты. Алексий Петірді негізгі әскерді күтуге шақырғанмен, Петір билігін жоғалтты және крестшілер бір-бірін оқыс қылып, жақын маңдағы қалаларға қарсы батыл әрекет етуге түрткі берді. Соңында француздықтар Никея шегіне, Селжұқ бекінісі мен провинциялық астанасына жетіп, қала маңындағы елді мекендерді тонады. Немістер де 6 мың кресткерімен Ксеригордосқа аттанып, бекіністі басып алып, аймақты тонау үшін база ретінде пайдаланды. Жауабында Килиж Арсланның бір генералы басқарған түрік әскері Ксеригордос қамалында крестшілерді жеңді.
Peter and the remaining crusaders left Cologne about 20 April. About 40,000 Crusaders departed immediately. Another group would follow soon after; this group committed the Rhineland massacres against Jewish populations and is sometimes referred to as the "German Crusade of 1096". It has since been debated whether he sent them away without Byzantine guides knowing full well that they could be slaughtered by the Turks, or whether they insisted on continuing into Asia Minor despite his warnings. In any case, it is known that Alexius warned Peter not to engage the Turks, whom he believed to be superior to Peter's motley army, and to wait for the main body of crusaders, which was still on the way. Peter was rejoined by the French under Walter Sans Avoir and a number of bands of Italian crusaders who had arrived at the same time. Once in Asia Minor, they began to pillage towns and villages until they reached Nicomedia, where an argument broke out between the Germans and Italians on one side and the French on the other. The Germans and Italians split off and elected a new leader, an Italian named Rainald, while for the French, Geoffrey Burel took command. Peter had effectively lost control of the crusade. Even though Alexius had urged Peter to wait for the main army, Peter had lost much of his authority and the crusaders spurred each other on, moving more boldly against nearby towns until finally the French reached the edge of Nicaea, a Seljuk stronghold and provincial capital, where they pillaged the suburbs. The Germans, not to be outdone, marched with 6,000 crusaders on Xerigordos and captured the fortress to use as a base to raid the countryside. In response, the Turks, led by one of Kilij Arslan's generals, defeated the crusaders at the Siege of Xerigordos,
Ұрыс және оның нәтижесі
Екі түрік тыңшысы басты крестшілер лагеріне барып, Ксеригордосты алған немістер Никеяны да басып алды деген қауесет таратты, бұл Никеяға мүмкіндігінше тезірек жетіп, олжаға қол жеткізу үшін қызулық тудырды. Түрік әскері Никеяға баратын жолда күтіп тұрды. Петр Эрмит Константинополға жабдықтауды ұйымдастыру үшін қайтып келді және жақын арада оралуға тиіс болды, сондай-ақ көптеген басшылар оның қайта оралуын күту керектігін айтты (бірақ ол ешқашан оралмады). Дегенмен, халықтың қолдауына ие болған Джеффри Бурэл күтудің үрейлі екенін және олар дереу түріктерге қарсы шабуыл жасауы керектігін мәлімдеді. Оның пікірі басым болды және 21 қазан күні таңертең 20 мыңдық әскердің барлығы Никеяға қарай жорыққа шықты, ал әйелдер, балалар, қарттар мен аурулар лагерьде қалды. Дер кезінде үрей пайда болды және бірнеше минут ішінде әскер лагерьке қайта шегінді. Крестшілердің көпшілігі, соның ішінде Уолтер Санс Авуар қаза тапты, бірақ әйелдер, балалар және қарсылық көрсетпегендер аман қалды. Үш мың адам, Джеффри Бурэл де солардың арасында, тастап кетілген қамалға сиынып алды. Соңында Константин Катакалон басқаратын византиялықтар келіп, қоршауды бұзды; осы бірнеше мың адам Константинополге оралды, Халық крест жорығынан жалғыз аман қалғандар.
Back at the main crusaders' camp, two Turkish spies had spread rumors that the Germans who had taken Xerigordos had also taken Nicaea, which caused excitement to get there as soon as possible to share in the looting. The Turks were waiting on the road to Nicaea. Peter the Hermit had gone back to Constantinople to arrange for supplies and was due back soon, and most of the leaders argued to wait for him to return (which he never did). However, Geoffrey Burel, who had popular support among the masses, argued that it would be cowardly to wait, and they should move against the Turks right away. His will prevailed and, on the morning of 21 October, the entire army of 20,000 marched out toward Nicaea, leaving women, children, the old and the sick behind at the camp. Panic set in immediately and within minutes, the army was in full rout back to the camp. Most of the crusaders were slaughtered, including Walter Sans Avoir; however, women, children, and those who surrendered were spared. Three thousand, including Geoffrey Burel, were able to obtain refuge in an abandoned castle. Eventually the Byzantines under Constantine Katakalon sailed over and raised the siege; these few thousand returned to Constantinople, the only survivors of the People's Crusade.