Канзас Конституциясы: 1854 ж. құрылған Канзас штатының негізгі құжаты. Құлдық мәселесі, халық егемендігі және дауыс беру құқығы талқыланды. Канзас тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канзас штатының Конституциясы, АҚШ. Вайандот Конституциясы – АҚШ Канзас штатының негізгі заңы.
Constitution of Kansas, US
The Wyandotte Constitution is the constitution of the U. S. state of Kansas.
Өмірбаян
Канзас территориясы 1854 жылы құрылды. Канзас аймағындағы ең маңызды мәселе – құлдыққа рұқсат беру немесе тыйым салу еді; бұл мәселе сол кезде діни тұрғысынан қарастырылса, одан бөлек, Канзастың өте қарама-қайшылыққа толы Одаққа қабылдануы Конгресте құлдыққа жақтас немесе қарсы фракцияның күшін арттыруға мүмкіндік беретін еді. Осы мәселені шешу үшін Конгресс сенатор Стивен А. Дугластың халық егемендігі арқылы шешуді ұсынған идеясын қабылдады: аумақтың тұрғындары дауыс беру арқылы бұл мәселені өздері шешеді. Бірақ бұл жоспар іске аспады, себебі аумақтың тұрғыны кім екенін анықтайтын және дауыс беруге құқылы кімдер екенін белгілейтін жалпыға қабылданған ереже болған жоқ. Канзасты құл мемлекеті етуді көздеген Миссури штатынан мыңдаған "Шекара бандиттері" Канзасқа ағылды, олардың кейбіреулері Канзаста қоныстану ниетімен келсе, көбі дауыс бергеннен кейін Миссуриге қайтуды жоспарлады. Массачусетс Құлдыққа қарсы қоғамы және осы сияқты ұйымдар Канзасқа көшіп келген бос штат фермерлеріне көмек көрсетті. Олардың ең танымал өкілі – Джон Браун, ол Канзас азат штат болуы үшін, өкінішке орай, зорлық-зомбылық қолдану қажеттігін айтты. Ол 1856 жылы Поттаватоми қырғынында осыны іске асырды. Кейіннен оның ұлы Джон Браун кішінің айтуынша, "Канзаста құлдықты күш пен қару қолдану арқылы ғана тоқтату мүмкін болды". Соның нәтижесінде Канзаста құлдықты жақтаған және қарсы болған үлкен топтар пайда болды, бірақ егер олардың Канзас тұрғындары екенін айтқан сөздеріне сенсек, құлдықты жақтағандардың саны көп болды. Соның салдарынан екі конституция пайда болды: бірнеше жыл бойы Канзаста екі қалада (Лекомптон және Лоуренс) екі үкімет болды, екі конституция – біреуі құлдықты жақтады, екіншісі қарсы болды, және әрқайсысы бүкіл аумақтың жалғыз заңды үкіметі екенін мәлімдеді.
The Kansas Territory was created in 1854. The largest issue by far in territorial Kansas was whether slavery was to be permitted or prohibited; aside from the moral question, which at the time was seen as a religious question, the admission of Kansas to the highly polarized Union would help either the pro or anti slavery faction in Congress. As a procedure for resolving the issue, Congress accepted the proposal of Senator Stephen A. Douglas, that the question be settled by popular sovereignty: the residents of the territory would decide the question by vote. This did not work, because there was no accepted definition of who was a resident of the territory and could therefore vote. Hoping to make Kansas a slave state, thousands of "Border Ruffians" from the neighboring slave state of Missouri poured into Kansas, some with the intent to live in Kansas, but more planning to return to Missouri as soon as they had voted. The Massachusetts Anti Slavery Society and similar groups sponsored free state farmers who would move to Kansas. The most famous of these was John Brown, who told the free state Kansans that violence was unfortunately necessary if Kansas were to be a free state. He put this into practice himself at the Pottawatomie massacre of 1856. As it was put later by his son John Brown, Jr., "only force and fire arms kept slavery out of Kansas". The upshot was that there were sizeable pro and anti slavery factions in Kansas, although the former were more numerous, if one accepted at face value their claim to be genuine Kansas residents. The result was duelling constitutions: for several years Kansas had two governments, in two different cities (Lecompton and Lawrence), with two constitutions, one pro and one anti slavery, each claiming to be the only legitimate government of the entire territory.
Дуэльдік конституциялар
Вайандотт Конституциясын құрастыру жөніндегі конвенция 1859 жылдың 5 шілдесі мен 29 шілдесі аралығында Липман Мейер залында, Кау Пойнттан солтүстікке қарай, Вайандотттың бұрынғы қауымдастығында (қазіргі Канзас штатының Канзас-Сити қаласының бөлігі, Канзас штатының Вайандотт округі) өтті. Дегенмен, Канзас тұрғындары дауыс беру үшін тағы үш конституция жасалды: Топека Конституциясы, Ливенворт Конституциясы және Лекомптон Конституциясы. Қорқыту мен ашық зорлық-зомбылық атмосферасында дауыс беру өткеннен кейін, Лекомптон Конституциясы Канзастың конституциясы ретінде қабылданды, бұл Канзасты құлдар мемлекетіне айналдырар еді. Қалғаны – оны Вашингтонға жіберу ғана еді. Бұл мәселе бойынша қатаң ұлттық пікірталас болғаннан кейін, ол күшін жойды және Канзас халқы төрт конституция бойынша қайтадан дауыс беруге дайындалды. Вайандотт Конституциясы 1859 жылдың 4 қазанында 10 421 дауыспен 5 530-ға қарсы өткен референдумда мақұлданды. 1860 жылдың сәуір айында АҚШ Өкілдер палатасы Канзасты Вайандотт Конституциясы бойынша қабылдау үшін 134 дауысқа 73 дауыспен келісті; алайда, АҚШ Сенатында қарсылық болды. 11 құлдар мемлекеті Одақтан шыққанда, олардың сенаторлары өз орындарынан бас тартып, 1861 жылдың 21 қаңтарында Сенат Канзас заң жобасын қабылдады. Конституция, қызу дау тудырған мәселелер бойынша прагматикалық келісімді білдірді: ол құлдықты жоққа шығарды және тұрмысқа шыққан әйелдерге жеке меншік құқығын, сондай-ақ мектеп сайлауларына қатысу құқығын бекітті, бірақ әйелдерге, қара нәсілділерге және үндістерге жалпы сайлау құқығын бермеді. Делегаттар әйелдер құқығы мәселесін де қарастырды. Әлеуметтік белсенді және Quindaro Chindowan газетінің редакторларының бірі Кларина Николс конвенция алдында сөз сөйлеуге шақырылды. Оның күш-жігерінің нәтижесінде әйелдер мүлікке ие болу және мектеп округі сайлауларына қатысу құқығын алды. Бұдан өзге, конституция әйелдердің "өз балаларына иелік етуде" тең құқықтарын қамтамасыз етті. Конституция штаттың аумағын айтарлықтай қысқартты, сондықтан оның батыс шекарасы Роки тауларына дейін созылмады, бұл Канзас территориясының бір бөлігі болған және сол кезде Пайк Пигінің алтын асығысының ең биік нүктесі болған. Бұрынғы үш конституция батыс шекараны Роки таулары деп белгілеген.
The convention drafting the Wyandotte Constitution was held between July 5, 1859 and on July 29, 1859, at Lipman Meyer's Hall just north of Kaw Point in the former community of Wyandotte (which is now part of Kansas City, Kansas, in Wyandotte County, Kansas). However, there were also three other constitutions made for Kansans to vote on: the Topeka Constitution, the Leavenworth Constitution, and the Lecompton Constitution. After voting took place in a climate of intimidation and open violence, the Lecompton Constitution was voted to be the constitution of Kansas, and would have made Kansas a slave state. All that was left to do was send it to Washington D. C. After a rigorous national debate over the topic, it was overruled, and the people of Kansas were set to vote on the four constitutions again. The Wyandotte Constitution was approved in a referendum by a vote of 10,421 to 5,530 on October 4, 1859. In April, 1860, the United States House of Representatives voted 134 to 73 to admit Kansas under the Wyandotte Constitution; however, there was resistance in the United States Senate. As 11 slave states seceded from the Union, their senators left their seats and on January 21, 1861, the Senate passed the Kansas bill. The constitution represented a pragmatic compromise over hotly contested issues: it rejected slavery and affirmed separate property rights for married women and their right to participate in school elections, but also denied universal suffrage for women, blacks, and Indians. Another issue delegates considered was that of women's rights. Clarina Nichols, social activist and associated editor of Quindaro Chindowan, an abolitionist newspaper, was asked to address the convention. As a result of her efforts, women gained the rights to own property and to participate in school district elections. In addition, the constitution assured that the state would provide for women's equal rights "in the possession of their children." The constitution dramatically reduced the size of the state so its western border did not extend as far as the Rocky Mountains which was part of Kansas Territory and at the time was the height of the Pike's Peak Gold Rush. The three earlier constitutions had set the western border as the Rockies.