Кіріспе

Кактустар туысы, теңіз кірпісі туысы. Echinopsis – Оңтүстік Америкаға тән, кейде кірпі кактус, теңіз кірпісі немесе Рассвет лилиясы деп аталатын кактустар туысы. 2023 жылғы мәліметтер бойынша, ірі, ағаш тәрізді түрлерден бастап кішкентай шар тәрізді кактустарға дейін шамамен 20 түрі бар. Атауы грек тілінен алынған, «echinos» – кірпі немесе теңіз кірпісі, ал «opsis» – сыртқы көрініс, бұл өсімдіктердің тығыз тікендермен жабылғандығына сілтеме жасайды. Олар гүлдерінің үлкендігімен, гүл түтігінің ұзындығымен және әдемілігімен ерекшеленеді, гүлдері көбінесе кішкентай және жуан сабақтарда гүлдейді.

Таксономия

1970 және 1980 жылдардағы зерттеулер нәтижесінде бірнеше бұрынғы бөлек туыстар Эхинопсиске біріктірілді. Echinopsis sensu lato кең мағынада қарастырылғанда 100-ден астам түрді қамтыды. Кейбір туыстар сіңіріліп, кейіннен қайта қабылданды. Мысалы, 1909 жылы Винченцо Риккобоно бірнеше жол тәрізді кактустарға Trichocereus деген туыс атауын берген. 1974 жылы Фридрих осы туысты Лобивиямен бірге Echinopsis туысына қосты. 2011 жылы Trichocereus-тің Echinopsis-тен ерекше екені айтылды, ал 2012 жылы Альбезианоның генетикалық және морфологиялық зерттеуі Trichocereus-тің үш түрін қамтыса, монофилеттік екенін көрсетті. 2012 жылғы хлоропласт ДНК-сының генетикалық талдауы Echinopsis-тің бірнеше әртүрлі желілерден тұратындығын көрсетті. Бұл 2019 жылы қайта расталды. Сурет Ғылыми аты Таралуы Эхинопсис альбиспиноза (соның ішінде Э. сильвестрии) Аргентина Эхинопсис ауреа Аргентина Эхинопсис брейвифлора Аргентина (Салта) Эхинопсис калохлора (соның ішінде Э. хаммершмидии) Боливиядан Бразилияға (Мато-Гросу-ду-Сул) Эхинопсис халаэнсис (кейде Trichocereus) Перу Эхинопсис хрисанта Аргентина Эхинопсис клавата (кейде Trichocereus) Боливия Эхинопсис кузкоэнсис (кейде Trichocereus) Перу Эхинопсис денсиспина Аргентина Эхинопсис гематанта Аргентина және Боливия Эхинопсис жахоана (соның ішінде Э. сангинифлора) Аргентина Эхинопсис лагениформис (кейде Trichocereus) Боливия Эхинопсис марсонери Боливиядан Аргентинаға дейін (Хухуй, Салта) Эхинопсис олиготриха Боливия Эхинопсис оксигона (соның ішінде E. адольфофридрихии, E. бразилиенсис, E. эйриесии, E. тубифлора) Бразилия, Уругвай және Солтүстік Аргентина Эхинопсис рауши Боливия (Кочабамба) Эхинопсис рохасии Боливия Эхинопсис такакиренсис (кейде Trichocereus) Боливия Эхинопсис торрефлуминенсис Боливия Эхинопсис вердманнии (кейде E. оксигона) Парагвай Осы туысқа кейде қосылатын басқа түрлер: Echinopsis huotii және Echinopsis mieckleyi. Сонымен қатар, көптеген гибридтер бар, көбінесе ұқсас түрлер арасында, бірақ көбірек ерекшеленетін түрлер арасында да, мысалы, Trichocereus pachanoi (қазір Trichocereus macrogonus var. pachanoi) және E. eyriesii (қазір E. oxygona) арасындағы буданы Sacred Succulents компаниясы "Trichopsis pachaniesii" деген атпен сатқан.

Тарату

Эхинопсис түрлері Оңтүстік Америкаға (Аргентина, Боливия, Перу, Бразилия, Парагвай және Уругвай) тән.

Өсіру

Эхинопсис пен эхинокактус өсу және тынығу маусымдары бірдей. Дж. Смиттың (Кью Корольдік ботаникалық бағының бұрынғы кураторы) жүргізген зерттеулері көрсеткендей, Чилидің Echinopsis cristata сияқты түрлері мен оның мексикалық туыстары жеңіл құмды-саз топырақта, аздап жапырақ шөбі және бірнеше әктас кесектерімен жақсы өседі. Әктас топырақтың құнарлы болуын қамтамасыз етеді. Топырақтың жақсы кеуілуі маңызды.