Кіріспе

Британдық автор Джон Куртенэй Гримвудтың үш романнан тұратын «Арабеск» трилогиясы – тарихтың балама жолымен жазылған шығармалар жинағы. 2001 жылғы «Пашазаде» романымен басталып, «Эфенди» (2002) және «Фелахин» (2003) романдарымен жалғасады. Оқиғаның басы 1915 жылы АҚШ президенті Вудро Вильсонның ертерек бейбітшілікке қол жеткізуімен байланысты, соның арқасында Бірінші дүниежүзілік соғыс Балқан аймағынан тысқары тарамайды. Кітаптар 21-ғасырдағы либералды исламдық Османдық Солтүстік Африкада, көбінесе Ель-Искандрия деп аталатын Александрия қаласында өрбиді. Басты кейіпкер Раф – құпияға толы тұлға. Ол генетикалық түрде күшейтілген, көбінесе түрлі есірткілердің әсерінде болады, кейде түлкі Тириганьяқтың көріністерімен бірге жүреді және өте жауапкершілікпен әрекет етеді. Рафтың өткені де, болашағы да жұмбақ.

Пашазада

(2002 жылғы Артур Кларк сыйлығының ұзақ тізіміне, BSFA сыйлығының «Ең үздік роман» және Джон У. Кэмпбелл мемориалдық сыйлығының иегері)

Бірінші кітап Тунис әмірінің ұлы деп есептелетін Бей Ашраф әл-Мансурдың Александрияға келгенінен басталады. Бірақ Раф келгеннен кейін көп ұзамай, оның дұрыс деп ойлағанын жасауға бейімділігі күтпеген салдарларға алып келеді. Раф өзінің қарындасы Ханиге күтім жасап, сонымен қатар үйленуге тиіс Зараны түсінуге тырысып, Нафиса тәтесінің өліміне күдік тудырады және оны кім өлтіргенін анықтауға асығысқанда полициядан қашады. Басты оқиға Рафтың Швейцария мен Шотландиядағы интернатта оқыған кезіне және Сиэтлдегі ықпалды Триада басшысы Ху Санның қарапайым қызметкері болған «ЗиЗи» ретіндегі өткеніне қатысты ретсіз естеліктермен кезектеседі.

Эфенди

Эффенди ең үздік роман үшін BSFA сыйлығының тізіміне ілікті. Екінші кітап Зараның әкесі, миллиардер Хамза Эффендидің сарайының жанында дене табылуымен басталады. Раф жаңа детективтер бастығы ретінде тергеу жүргізуге міндетті, ол Хамзаның ұмытқысы келетін, атышулы полковник Абадтың бала кезіндегі солдаты болған өткенін ашады. Осы уақытта Берлин, Вашингтон және Париж агенттері Солтүстік Африканың ең беделді портына ықпал ету үшін дипломатиялық бәсекелестікке түскенде, оның номиналды билеушісі, жас Хедив генерал-губернатор Кениг Паша тарапынан демалысқа жіберіледі, ал Раф оның түсініксіз жазбаларын түсінуге тырысады. Бүкіл қаланың тағдыры қалыпты, және бұл жолы Рафқа оны құтқару үшін көмек керек болады. Бұл роман жас Хамзаның аштық пен шөлді бастан кешіп, құпиялы Абадтың қатыгез тапсырмаларын орындаған, жасөспірім сарбаз ретіндегі әрекеттерін баяндайтын екінші оқиғаны қамтиды.

Фелахин

Felaheen ең үздік роман үшін BSFA сыйлығының иегері және Британдық Фантазия сыйлығының тізіміне енді. Үшінші кітап Тунис әмірінің өлімге жуық халде болуымен басталады, бұл Рафты ең үлкен сырды – өзінің тегін анықтауға итермелейді. 11 жасар Хани әмірдің тойына үлгеруге асығып жатқанда, Раф әкесі туралы шындықты ашу үшін құпия жерге тығылуға мәжбүр болады. Әмірдің тағы бір ұлы, Кашиф-паша, Рафтың таққа талапкер болуына кедергі келтіретін кез келген қауіпті жоюға ниетті, бірақ Рафтың джин сияқты қабілеттері Хани есептегендей нағыз болса, ол күткеннен де көп нәрсенің иесі болуы мүмкін. Көптеген естеліктер Рафтың анасы Сали Уэлхэмнің Нью-Йорктан Тайланд арқылы Туниске, қалағанын алу үшін жасаған сапарын баяндайды.