Кіріспе

Негізінен Мексикадан таралған кактустар туысы.

Маммиллария – кактустар тұқымдасының (Cactaceae) ең ірі туыстарының бірі, қазіргі таңда 200-ге жуық түрі мен сорты белгілі. Көптеген маммиллариялар Мексикаға тән, бірақ кейбіреулері АҚШ-тың оңтүстік-батысы, Кариб аймағы, Колумбия, Венесуэла, Гватемала және Гондурас елдерінен де кездеседі. "Шүмек кактус" деген жалпы атау осы туысқа және оған жақын туысқан Эскобария туысына қатысты қолданылады. Алғашқы түрін Карл Линней 1753 жылы Cactus mammillaris деп сипаттаған, атауы латын тіліндегі mammilla, "шүмек" сөзінен шыққан, ол туыстың ерекше белгілерінің бірі – түйіршіктерге сілтеме жасайды. Көптеген түрлер шар кактус, сосақ кактус, туған күн торты сияқты кактус, балық ілгегі кактус немесе шүмек кактус деп белгілі, бірақ осындай терминдер туысқан таксондар үшін де қолданылуы мүмкін, әсіресе Эскобария үшін.

Сипаттама

Бұл туыстың ерекшелігі – екі бөлікке бөлінген ареоланың болуы, олардың бірі туберкуланың жоғарғы жағында, екіншісі оның тамырында орналасады. Жоғарғы бөлігі тікенді, ал тамырлық бөлігі тікенсіз, бірақ көбінесе қылшықтар немесе жүн болады. Ареоланың тамырлық бөлігі гүлдер мен жемістерді дамытады және тармақталу нүктесі болып табылады. Ареоланың жоғарғы бөлігі гүлдерді өршітпейді, бірақ белгілі бір жағдайларда тармақталу нүктесі ретінде де жұмыс істей алады. Өсімдіктер әдетте кішкентай, шар тәрізді немесе сопақтау болады, сабақтарының диаметрі және биіктігі айқын туберкулалы, жалғыз немесе топтасып, 100-ге дейін түйін құрап, радиалды симметрияға ие. Туберкулалар конус, цилиндр, пирамида немесе шар тәрізді болуы мүмкін. Тамыр жүйесі талшықты, етті немесе түйіршікті. Гүлдері құбыр тәрізді, ұзындығы мен диаметрі ақ және жасылдан сары, қызғылт және қызыл түске дейін өзгереді, көбінесе ортасы қараңғы жолақты болады; қызғылт реңдер Caryophyllales үшін тән беталайн пигменттеріне байланысты. Жемісі жидек тәрізді, клуб пішіндес немесе сопақтау, көбінесе қызыл, бірақ кейде ақ, қызғылт сары, сары немесе жасыл түсті болады. Кейбір түрлерінде жемісі өсімдіктің денесіне кіріктірілген. Тұқымдары қара немесе қоңыр түсті, өлшемі әртүрлі.

Таксономия

Какта тұқымдасына жататын Маммиллария туысын 1812 жылы Адриан Харди Хаворт ұсынды және Маммиллария атауын сақтап қалды. Осы кең таралу шеңберінде кейбір түрлер орналасқан жеріне қарай үлкен айырмашылықтарды көрсетеді, кейде тіпті бірнеше жүз фут ішінде де.