Кіріспе
Будапешттегі ғылыми-зерттеу университеті, Венгрия. Будапешттегі Corvinus University of Budapest (Budapesti Corvinus Egyetem) – Венгрияның Будапешттегі жеке ғылыми-зерттеу университеті. Университетте қазіргі уақытта шамамен 9600 студент оқып жатыр, олардың негізгі бағыттары бизнес-администрация, экономика және әлеуметтік ғылымдар салаларында. Университет 1948 жылдан бері Будапешт және Секешфехервар қалаларында қызмет етеді. Corvinus University алты факультетте студенттерді қабылдайды және мажар, ағылшын, француз және неміс тілдерінде оқытылатын бакалавр, магистр және докторлық дәрежелерін алуға бағытталған курстарды ұсынады. Венгриядағы ең беделді және іріктелген университеттердің бірі саналатын Corvinus түлектерінің арасында Венгрияның бұрынғы премьер-министрі, түрлі министрлер, Венгрия Ұлттық Банкінің губернаторлары және жетекші бизнес өкілдері бар.
Corvinus University of Budapest (Budapesti Corvinus Egyetem) is a private research university in Budapest, Hungary. The university currently has an enrolment of approximately 9,600 students, with a primary focus on business administration, economics, and social sciences, operating in Budapest and Székesfehérvár since 1948. Corvinus University accepts students at six faculties and offer courses leading to degrees at the bachelor, master and doctoral level in specialisations taught in Hungarian, English, French or German. Considered to be one of the most prestigious and selective universities in Hungary, Corvinus alumni include a former prime minister of Hungary as well as various government ministers, governors of the Hungarian National Bank, and leading business figures.
Тарих
1846 жылы Жозеф Индустриалдық мектебі жоғарғы сынып оқушылары үшін экономика және сауда бөлімдерімен есігін ашты. Будапешттің Корвинус университетінің тікелей алдыңғысы, Корольдік Венгрия университетінің Экономика факультеті 1920 жылы құрылды. Факультет басқа университеттердегі факультеттермен бірдей мәртебеге ие болған тәуелсіз ұйым болды. 1934 жылы факультет басқа институттармен біріктіріліп, оның ішінде Технологиялық университетімен бірге Венгрияның Корольдік Палатин Йозеф Технологиялық және Экономикалық университеті құрылды. Қазіргі заманғы экономистерді даярлау 1948 жылы басталды, осы жылы Венгрияның Экономика университеті жеке университет ретінде құрылды. Содан бері мекеме бірнеше рет атауын өзгертті. 1953 жылы ол Карл Маркс атындағы Экономикалық ғылымдар университеті болып аталды. 1990 жылы Венгрияда саяси жүйе өзгерді. 43 жылдан кейін демократиялық және еркін парламент сайлаулары өтті. Осыдан кейін университет атауы Будапешт экономика университеті болып өзгертілді. 2000 жылы Мемлекеттік басқару колледжімен біріктіріліп, мекеме Будапешт экономикалық ғылымдар және мемлекеттік басқару университеті (BUESPA) деп аталды. Мемлекеттік басқару колледжі 1977 жылы құрылған. 2003 жылы бұрынғы Бау-бақша университетінің (кейіннен Szent István университетінің құрамында болған) үш факультеті BUESPA-ға қосылды. Бағбандық факультетінің алғашқы алдыңғысы – практикалық бағбандық мектебі (1853–1860) – Венгриядағы бағбандық кәсіби білім берудің алғашқы мекемесі болды. Мектепті бау-бақша ғылымы және публицист доктор Ференц Энтц (1805–1877) құрып, басқарды, ол сонымен қатар Венгрия Ғылым академиясының корреспондент мүшесі болған. 1939 жылы тәуелсіз Корольдік бау-бақша академиясы ашылды. Ол үш бөлімнен тұрды: ауыл шаруашылығы, бағбандық және ландшафттық сәулет. Соңғысы сол кезде Венгриядағы бірегей мекеме болды. 2004 жылы университет қазіргі атын алды. Будапешттің Корвинус университеті атауы Corvinae (кодекстер) атауымен байланысты. Библиотека Корвиниана – 15 ғасырда Венгрия королі Матиас Корвин құрған, Ренессанс дәуіріндегі ең танымал кітапханалардың бірі. Мемлекеттік басқару факультеті 2012 жылдың 1 қаңтарында жаңадан құрылған Ұлттық мемлекеттік қызмет университетінің құрамына қосылды. 2013 жылдан бастап Будапешттің Корвинус университеті жазғы мектеп бағдарламасын ұсынады. 2019 жылдың ақпан айында үкімет Корвинус университетін 2019 жылдың шілдесінен бастап жаңадан құрылған Маэценас Университеттерис Корвини Қорына беру туралы шешім қабылдады. Қорға үкіметтің MOL және Gedeon Richter компанияларындағы үлесінің 10% бөлінеді, оның құны сол кезде 380 миллиард HUF-қа тең болды, ал операциялық шығындар осы компаниялардан түсетін дивидендтермен төленеді. 2021 жылдың 1 тамызында жаңа тағайындалған ректор болып Елод Такац келді, ол университет басқаруы өзгерген кезде Андрас Ланциді алмастырды, оның қызмет мерзімі алты жылды құрады.
Орнату және архитектура
Университет қалалық аймақта орналасқан. Факультеттер Будапешт қаласының орталығындағы бірнеше ғимараттарда жұмыс істейді. Университеттің бас ғимараты (E ғимараты) – қазір ЮНЕСКО мұрасының бір бөлігі – Дунайдың сол жағалауындағы Пешт қаласында, Ұлы базар залының жанында және өзеннің қарсы жағалауындағы Будапешт Технология және Экономика университетіне қарап тұр. Бас ғимарат Миклош Иблдің жоспарымен нео-ренессанс стилінде Бас кеден кеңсесі ретінде салынған. Ол 1874 жылы аяқталды. Ғимарат "Vámház" (Кеден үйі) және "Fővámpalota" (Бас кеден сарайы) деп аталды. Бұл атау жақын маңдағы даңғылға да берілген. Ғимарат Дунайдың порттарымен төрт туннель арқылы байланысқан. Онда теміржол қатынасы да болған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде венгр, неміс және совет әскерлері ғимаратты әскери база ретінде пайдаланған. Соғыс кезінде Кеден үйіне ауыр зақым келді. 1948 жылы ол Экономика университетінің бас ғимаратына айналды. 1950 жылы және кейін 1989–1990 жылдары күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілді. Бизнес факультеттерінің (Бизнес-әкімшілік, экономика, әлеуметтік ғылымдар факультеттері) көп бөлігі оқу процесін бас ғимаратта жүргізеді. Ректордың кеңсесі де осы жерде орналасқан. Бас ғимараттың жанында S (тұз) ғимараты (Sóház) орналасқан, ал оның артында C ғимараты тұр. Университеттің Közraktár көшесіндегі ғимараты 2007 жылы салынып аяқталды. Ол кеңсе ғимараты мен оқу алаңдарын қоса, жатақтарға арналған кеңістік ұсынады. Ғимаратта қоғамдық аймақтар бар, сондай-ақ 450 орындық университеттің орталық кітапханасы орналасқан, онда 100 000 кітап және журнал бар.
Зерттеу
Энергетика саясатын зерттеу жөніндегі өңірлік орталық 2004 жылы құрылды. Зерттеу орталығының үш негізгі бағаны – білім беру, зерттеу және кеңес беру. Олардың талдаулары негізінен электр энергиясы және табиғи газ нарықтарына шоғырланған. Олар 2007 жылдан бері су шаруашылығы мәселелерімен, ал 2017 жылдан бері көлік мәселелерімен айналысып келеді. 2018 жылы Corvinus университетінің ғылыми жетістіктерін және халықаралық байланыстарын күшейту мақсатында Corvinus Advanced Studies (CIAS) халықаралық зерттеу орталығы құрылды. Университетте осы орталықтардан өзге 20-дан астам зерттеу орталықтары жұмыс істейді. Университет зерттеулермен байланысты бірнеше журналдар (Қоғам және экономика, Vezetéstudomány [Менеджмент], Corvinus Journal of Sociology and Social Policy, Corvinus Journal of International Affairs және Köz Gazdaság [Public Economy]) мен басылымдар (мысалы, семинарлар сериясы: Corvinus Economic Working Papers RePEc және Corvinus Law Papers) шығарады.
Сыйлықтар мен рейтингтер
2010 жылы Корвинус жоғары оқу орындары санатында жоғары білім беру сапасы сыйлығын жеңіп алды. Оның бизнес мамандықтары Венгриядағы жетекші университеттердің қатарында ғана емес, халықаралық деңгейде де танымал: университет 2019 жылы Eduniversal рейтингі бойынша аймақта бірінші орынға, ал 2020 жылы екінші орынға ие болды. Сондай-ақ, 2019 жылы Financial Times университетті Еуропадағы ең жақсы 100 бизнес мектебінің қатарына енгізді, ал Eduniversal бойынша университеттың Аймақтық және қоршаған ортаны басқару магистрлік бағдарламасы тұрақты даму және қоршаған ортаны басқару санатында 36-орынға ие болды. Бұл, сондай-ақ, ауыл шаруашылығы саласындағы үздіктердің қатарында аталған алғашқы венгр университеті болды.
Студенттік ұйымдар
Corvinus арнайы колледждерден өзге, 40-тан астам студенттік ұйымға ие, бұл оны елдегі ең белсенді және ұйымдасқан студенттік өмір ортасына айналдырады. Кейбір ұйымдар кәсіби бағытталған, ал басқалары хобби немесе халықаралық байланыстарды дамыту сияқты мәселелермен айналысады.