Кіріспе

Американдық жазушы (1940–2015)
футболшы

Уэйн Уолтер Дайер (10 мамыр 1940 – 29 тамыз 2015) – американдық өзін-өзі жетілдіру авторы және мотивациялық спикер. Дайер 1970 жылы Уэйн штаты университетінде басшылық және кеңес беру саласында докторлық диссертациясын қорғады. Мансабының басында ол орта мектепте кеңесші болып жұмыс істеді, содан кейін жеке терапиялық практикасын табысты жүргізді. Ол Сент-Джонс университетінде кеңес беру білімі бойынша танымал профессор болды, онда оған әдеби агент оның идеяларын кітап түрінде жазуды ұсынды. Осының нәтижесінде оның алғашқы кітабы – «Your Erroneous Zones» (1976) жарық көрді, ол барлық уақыттағы ең көп сатылған кітаптардың бірі болып есептеледі, шамамен 100 миллион данасы сатылды. Бұл Дайердің мотивациялық спикер және өзін-өзі жетілдіру авторы ретінде мансабын бастады, оның ішінде ол тағы 20 бестселлер кітап жариялады және PBS телеарнасы үшін бірнеше танымал арнайы бағдарламалар жасады. Абрахам Маслоу және Альберт Эллис сияқты ойшылдардың ықпалымен Дайердің алғашқы еңбектері мотивация, өзін-өзі іске асыру және белсенділік сияқты психологиялық тақырыптарға арналған. 1990 жылдары оның жұмысының басты назары руханилыққа ауысты. Свами Муктананда мен «Жаңа Ой» қозғалысынан шабыт алған ол «ниет күші» сияқты тақырыптарды насихаттады, балама медицинаны қолдаушы Дипак Чопрамен бірнеше жобада ынтымақтастық жасады және Опра Уинфри шоуына жиі қонақ шақырды.

Ерте өмір

Дайер Мичиган штатының Детройт қаласында Мельвин Лайл Дайер мен Хейзел Айрин Волликтің отбасында дүниеге келді. Ол өзінің алғашқы он жылының көп бөлігін Детройттің шығыс жағындағы жетімдер үйінде өткізді, себебі әкесі отбасын тастап кетіп, анасы үш кішкентай ұлын өзі тәрбиелеуге мәжбүр болды. Кейін Дайерді махаббатқа толы, бірақ қатаң бір жұбай асырап алды. Денби орта мектебін бітірген соң, Дайер 1958 жылдан 1962 жылға дейін АҚШ Әскери-теңіз күштерінде қызмет етті. Ол Уэйн мемлекеттік университетінде кеңес беру саласындағы докторлық диссертациясын қорғады (Ed. D.). Оның диссертациясы «Кеңесшілерді даярлаудағы топтық кеңес беруді басқаруды оқыту» деп аталды. Ол содан кейін орта мектепте психолог-кеңесші болып жұмыс істеді, ал кейін Нью-Йорктегі Сент-Джонс университетінде кеңес психологиясының профессоры болды. Дайер оқытушылық қызметін тастап, АҚШ бойынша жарнамалық турнеге шықты, жақсы сату тізіміне ену үшін кітап дүкендерінде өнер көрсетуге және БАҚ-қа сұхбат беруге талпынды («Майкл Корданың айтуынша, тіпті кітап баспалары не болып жатқанын түсінбей тұрып, ол өз станса вагонының артқы бөлігінен»). «Сенің қате аймақтарың» атты кітабынан кейін ондаған кітаптары жарық көрді, олардың көптегені де бестселлер атанды. Дайер қоғамның кінәға ден қоюын сынады, оны өткенде жасалған істерге байланысты қазіргі уақыттағы денсаулыққа зиян келтіретін жағдай деп қарады. Ол оқырмандарды ата-аналарының, мекемелердің және тіпті өздерінің қалай кінәлі сезімге ұшыратқанын түсінуге шақырды. Диер бастапқыда руханилық таңбасына қарсы болғанмен, 1990 жылдары «Нағыз сиқыр» кітабын жазып, «Сенің қасиетті өзің» кітабында жоғары сана туралы сөйлеген кезде хабарламасын руханилықтың көбірек элементтерін қосу үшін өзгертті.

Әсерлер

Уэйн Дайер Нисаргадатта Махараджді өзінің ұстазы деп есептеп, "Махаббат: 'Мен – бәрімін' дейді. Даналық: 'Мен – ештеңе емеспін'" деген цитатаны Шива Адвайта (Екілік емес) философиясы туралы сөздер жинағынан – "Мен Сомын" кітабынан келтірді. Оған Абрахам Маслоудың өзін-өзі дамыту тұжырымы және ол өзінің Гуруы деп санаған Свами Муктананданың үйретіктері әсер етті. "Тілектер орындалды; манифестация өнерін меңгеру" кітабында Дайер өз жұмысына негіз салған әсерлі тұлғалар ретінде Ассизидің Франциск Әулиесі мен қытай философы Лао Цзыны да атады.

Сын

Психолог Альберт Эллис Дайердің "Сенің қате аймақтарың" кітабы Эллистің "Рационалды эмоциялық терапиясының" (RET) плагиаттығының "ең нашар мысалы" болды деп жазды. Эллис 1985 жылы Дайерге жазған хатында, Дайер "Сенің қате аймақтарың" кітабын шығарғанға дейін Эллистің RET бойынша семинарларына қатысқанын, онда Дайер RET-ті өте жақсы түсінгенін мәлімдеді. Эллис "300-ден астам адам маған кітаптың RET-тен алынғандығын айтты" деп қосты. Дайер ешқашан кешірім сұрамады және өзінің кінәлі екенін білдірмеді. Эллис Дайерді кітаптың негізгі көзі ретінде Эллистің еңбегін мойындамағаны үшін әдепсіз және кәсіби емес деп ескертті, бірақ ол ешқашан заңдық шаралар қолданбады, себебі соңында ол Дайердің еңбегіне шын ниетпен риза болды, былай деп жазды: "Сенің қате аймақтарың – жақсы кітап, ол көптеген адамдарға көмектесті және RET-тің негізгі принциптерін өте жақсы, қарапайым және түсінікті етіп сипаттайды". "Сенің қате аймақтарың" кітабында Дайер жетінші тарауда Альберт Эллиске сілтеме жасайды. Алайда, Дайер (Дайердің қайтыс болуына бір жыл бұрын 2014 жылы Hay House Publishing баспасында жарық көрген "Мен қазір анық көре аламын" атты естеліктерінің 150-155 беттерінде) "Сенің қате аймақтарың" кітабының барлық идеясы негізінен Нью-Йорктегі Сент-Джон университетінде профессор болып жұмыс істеген кезде берген лекцияларының үш жылдық аудиожазбаларынан алынғанын мәлімдеді. 2010 жылы жазушы Стивен Митчелл Дайер мен оның баспасы Hay House-қа авторлық құқықты бұзды деген айыппен сотқа берді, себебі Дайердің "Дао даналығымен өмір сүру" және "Ойларыңды өзгертіңіз – өміріңізді өзгертіңіз" кітаптары үшін Дао Дэ Цзиннің 200 жолын рұқсатсыз алған. 2011 жылы Дайер мен Митчелл келісімге келгеннен кейін сот ісі тоқтатылды.

Жеке өмір

Дайер үш рет үйленген. Бірінші әйелі Джудиден бір қызы болды. Екінші әйелі Сьюзан Кассельманнан балалары болмады. Үшінші әйелі Марселиннен бес баласы және Марселиннің бұрынғы некесінен екі өгей баласы болды. Уэйн мен Марселин 20 жыл үйленген соң 2001 жылы заң жүзінде ажырасып кетті. Ажырасқаннан кейін олар қайтадан бірігіп, ол өмірден өткенге дейін некеде тұрды.

Өлім

Дайер Гавайидегі Мауи аралында жүрек талмасынан қайтыс болды. Оған 2009 жылы лейкемия диагнозы қойылған болатын.

Фильмдер

Day & Night (2010), Pixar студиясы жасаған анимациялық қысқа фильм, Дайердің лекцияларының бірінен алынған үзіндіні және Дайердің өзінің дауысын қамтиды. Бұл фильм Toy Story 3 (2010) фильмінің АҚШ-тағы тұңғыш көрсетілімінде ойнатылды. The Shift (2009) амбициядан мағынаға қарайғы рухани жолға арналған зерттеу.