Джозеф Кэмпбелл: Мифолог, жазушы және оның мұрасы

Кіріспе

Америкалық мифолог, жазушы және лектор (1904–1987)

Джозеф Джон Кэмпбелл (26 наурыз 1904 – 30 қазан 1987) – американдық жазушы. Ол Сара Лоуренс колледжінде әдебиет профессоры болып жұмыс істеді, салыстырмалы мифология және салыстырмалы дінтану салаларын зерттеді. Оның еңбектері адам тәжірибесінің көптеген аспектілерін қамтиды. Кэмпбеллдің ең белгілі еңбегі – 1949 жылғы «Мың қырлы батыр» кітабы, онда ол әлемдік мифологияларда ортақ архетиптік батырдың саяхаты туралы теориясын, мономит деп аталатын теориясын талқылайды. «Мың қырлы батыр» кітабы жарық көргеннен бері Кэмпбеллдің теориялары көптеген қазіргі заманғы жазушылар мен суретшілер тарапынан қолданылып келеді. Оның философиясы өзінің жиі қайталайтын сөзімен түйінделеді: «Өз қуанышыңның соңынан ер». Ол Голливудта танымал болды, себебі Джордж Лукас Кэмпбеллдің еңбегінің өзінің «Жұлдызды соғыстар» сағасына әсер еткенін мойындады. Кэмпбеллдің миф сияқты фольклорлық тақырыптарға қатысты көзқарасы және оның халық мәдениетіне тигізген әсері, әсіресе академиялық фольклоршылар тарапынан сынға ұшырады.

Өмірбаян

Джозеф Кэмпбелл 1904 жылғы 26 наурызда Нью-Йорк штатының Уайт-Плейнс қаласында дүниеге келді. Ол Массачусетс штатының Уолтем қаласынан шұлық импорттаушы және сатушы Чарльз Уильям Кэмпбелл мен Нью-Йорк қаласынан Джозефиннің (қызметтегі тегі Линч) үлкен ұлы еді. Кэмпбелл жоғары орта тапқа жататын ирландтық католик отбасында өсті; ол әкесінің әкесі Чарльздің Ирландияның Майо округінен Бостонға келген "шаруа" болғанын, ал ол Уолтемдегі Лайман үйінің бағбаны және үй иесі болып жұмыс істегенін, содан кейін шұлық бизнесін құруға дейін дүкенде сәтті сатушы болғанын айтты. Бала кезінде ол отбасымен бірге Нью-Рошельге (Нью-Йорк) көшіп келді. 1919 жылы Нью-Рошельдегі отбасының үйі өртеніп, анасының анасы қаза тапты, ал оны құтқаруға тырысқан әкесі жарақат алды. 1921 жылы Кэмпбелл Коннектикут штатының Нью-Милфорд қаласындағы Кентербери мектебін бітірді. Дартмут колледжінде биология мен математиканы оқыды, бірақ гуманитарлық ғылымдарды көбірек ұнатып, оған бейім екенін түсінді. Ол Колумбия университетіне ауысып, 1925 жылы ағылшын әдебиеті бойынша бакалавр, ал 1927 жылы орта ғасырлық әдебиет бойынша магистр дәрежесін алды. Дартмутте ол Delta Tau Delta қауымдастығына қосылды. Ол жеңіл атлетикада жетістіктерге жетіп, бір кезде әлемдегі ең жылдам жартылай мильге жүгірушілердің қатарында болды. 1924 жылы Кэмпбелл отбасымен бірге Еуропаға сапар шекті. Кемемен қайтып келе жатқанда Теософиялық қоғамның мессиясы Джидду Кришнамуртимен кездесті; олар үнді философиясы туралы әңгімелесіп, Кэмпбеллдің индуизм мен үнділік ойларға деген қызығушылығын оятып, дамытты. 1927 жылы Колумбия университетінен Еуропаға оқуға стипендия алды. Кэмпбелл Париж және Мюнхен университеттерінде көне француз, провансаль және санскрит тілдерін оқыды. Ол француз және неміс тілдерін оқып, сөйлеуді үйренді. 1929 жылы Колумбия университетіне оралғаннан кейін Кэмпбелл орта ғасырлық әдебиеттен басқа санскрит және заманауи өнерді де зерттегісі келетінін білдірді. Факультеттің мақұлдауы болмағандықтан, Кэмпбелл аспирантурадан бас тартты. Кейінірек ол гуманитарлық ғылымдар бойынша докторлық дәрежесінің болуы – білімсіздіктің белгісі екенін әзілдеп айтты, өйткені оның жұмысы осы салаға жатады.

Joseph Campbell was born in White Plains, New York, on March 26, 1904, the elder son of hosiery importer and wholesaler Charles William Campbell, from Waltham, Massachusetts, and Josephine (née Lynch), from New York. Campbell was raised in an upper middle class Irish Catholic family; he related that his paternal grandfather Charles had been "a peasant" who came to Boston from County Mayo in Ireland, and became the gardener and caretaker at the Lyman estate at Waltham, where his son Charles William Campbell grew up and became a successful salesman at a department store prior to establishing his hosiery business. During his childhood, he moved with his family to New Rochelle, New York. In 1919, a fire destroyed the family home in New Rochelle, killing his maternal grandmother and injuring his father, who tried to save her. In 1921, Campbell graduated from the Canterbury School in New Milford, Connecticut. While at Dartmouth College he studied biology and mathematics, but decided that he preferred the humanities. He transferred to Columbia University, where he received a Bachelor of Arts degree in English literature in 1925 and a Master of Arts degree in medieval literature in 1927. At Dartmouth he had joined Delta Tau Delta. An accomplished athlete, he received awards in track and field events, and, for a time, was among the fastest half mile runners in the world. In 1924, Campbell traveled to Europe with his family. On the ship during his return trip he encountered the messiah elect of the Theosophical Society, Jiddu Krishnamurti; they discussed Indian philosophy, sparking in Campbell an interest in Hindu and Indian thought. In 1927, he received a fellowship from Columbia University to study in Europe. Campbell studied Old French, Provençal, and Sanskrit at the University of Paris and the University of Munich. He learned to read and speak French and German. On his return to Columbia University in 1929, Campbell expressed a desire to pursue the study of Sanskrit and modern art in addition to medieval literature. Lacking faculty approval, Campbell withdrew from graduate studies. Later in life he jested that it is a sign of incompetence to have a PhD in the liberal arts, the discipline covering his work.

Сара Лоренс колледжі

1934 жылы Кэмпбелл Нью-Йорк штатының Йонкерс қаласындағы Сара Лоуренс колледжінде әдебиет профессоры лауазымына қабылданды. 1938 жылы ол өзінің бұрынғы студенті, биші-хореограф Жан Эрдманға үйленді. 49 жылдық некелерінің көп бөлігінде олар Нью-Йорктегі Гринвич Виллиджде екі бөлмелі пәтерде бірге тұрды. 1980 жылдары олар Гонолулуда пәтер сатып алып, уақыттарын екі қаланың арасында бөлісті. Олардың балалары болмады. Екінші дүниежүзілік соғыстың басында Кэмпбелл индуисттік зерттеуші Генрих Циммердің лекциясына қатысты, олар жақын дос атанды. Циммердің қайтысынан кейін Кэмпбеллге оның қолжазбаларын редакциялау және оларды постхумалды түрде жариялау міндеті жүктелді, ол бұл жұмысты келесі он жыл бойы атқарды. 1955–1956 жылдары Циммердің «Индия Азиясының өнері, оның мифологиясы және түрленулері» атты еңбегінің соңғы томы жарыққа шығуға дайын тұрғанда, Кэмпбелл Сара Лоуренс колледжінен демалыс алып, алғаш рет Азияға сапар шекті. Ол Оңтүстік Азияда (көбінесе Үндістанда) алты ай, ал Шығыс Азияда (көбінесе Жапонияда) тағы алты ай өткізді. Бұл жыл оның Азия діні мен мифологиясы туралы ойлауына, сондай-ақ салыстырмалы мифологияны кеңінен, академиялық емес аудиторияға оқыту қажеттілігіне зор әсер етті. 1972 жылы Кэмпбелл 38 жылдық еңбек жолынан кейін Сара Лоуренс колледжінен зейнеткерлікке шықты.

Кейінгі өмір және өлім

Кемпбелл 1986 жылы Grateful Dead концертіне қатысып, "Бұл жердегі әркім өзін-өзі басқалардың арасында жоғалтып алған!" деп таң қалды. Grateful Dead тобымен бірге Кемпбелл "Дионистен Grateful Dead-ке дейінгі рәсімдер мен шабыт" атты конференция өткізді. Кемпбелл 1987 жылғы 30 қазанда Гавай аралдарындағы Гонолулу қаласындағы үйінде, қызбалақ ішек қатерлі ісігінің асқынуынан қайтыс болды. Өмірінің соңына дейін ол Билл Мойерспен сұхбаттардан тұратын "Мифтің күші" телесериасын түсіріп бітірді, ол келесі көктемде көрсетілді. Ол Гонолулудағы Оаху зиратында жерленген.

Психология және антропология

Антрополог Лео Фробениус және оның шәкірті Адольф Элегард Дженсен Кэмпбеллдің мәдени тарихқа қатысты көзқарасы үшін маңызды болды. Кэмпбеллге Абрахам Маслоу мен Станислав Грофтың психологиялық еңбектері де әсер етті. Кэмпбеллдің миф туралы идеялары және оның адам психикасымен байланысы, ішінара, Сигмунд Фрейдтің пионерлік жұмысына, бірақ ең бастысы, Адам психологиясын зерттеу арқылы Кэмпбеллге үлкен әсер еткен Юнгтың еңбектеріне байланысты. Кэмпбеллдің мифке қатысты түсінігі Юнгтің түс жору әдісімен тығыз байланысты, ол символдық интерпретацияға күшті жүйкеленеді. Юнгтің архетиптерге қатысты түсініктеріне Бардо Тодол (сонымен қатар "Тібеттік өлім кітабы" деп те аталады) үлкен әсер етті. Кэмпбелл өзінің "Мифтік бейне" кітабында Юнгтің Бардо Тодол туралы айтқан сөзін келтіреді.

Джозеф Кэмпбелл қоры

1991 жылы Кэмпбеллдің жесірі, хореограф Жан Эрдман, Кэмпбеллдің көп жылдық досы және редакторы Роберт Уолтермен бірлесіп, Джозеф Кэмпбелл қорын құрды. JCF жүзеге асырған бастамалардың қатарында: Джозеф Кэмпбеллдің жинақталған еңбектері – Кэмпбеллдің көп қырлы шығармаларын біріктіруге бағытталған кітаптар мен жазбалар сериясы; Эрдман Кэмпбелл сыйлығы; Мифологиялық дөңгелек үстелдер – салыстырмалы мифология, психология, дін және мәдениет тақырыптарын зерттейтін әлемдік жергілікті топтардың желісі; сондай-ақ Кэмпбеллдің кітапханасы мен құжаттары OPUS мұрағаттары мен зерттеу орталығында сақтаулы.

Кино және теледидар

Джордж Лукас Кэмпбелдің ықпалын мойындаған алғашқы голливуд режиссері болды. 1977 жылы алғашқы «Жұлдызды соғыс» фильмінің жарық көргеннен кейін Лукас оның тарихы Кэмпбелдің «Мың қырлы батыр» және басқа да шығармаларында сипатталған идеялармен байланысты екенін мәлімдеді. «Жұлдызды соғыс» пен Кэмпбел арасындағы байланыс Кэмпбел кітабының кейінірек қайта басылғанда, мұқабасында Люк Скайуокердің суретін пайдаланғанда күшейді. Лукас осы ықпалды Жозеф Кэмпбелдің авторлық өмірбаянында, «А Fire in the Mind» еңбегінде кеңінен талқылайды. Алайда, 1983 жылы алғашқы «Жұлдызды соғыс» трилогиясы аяқталғаннан кейін ғана Лукас Кэмпбелмен кездесіп, оның дәрістерін тыңдады. 1984 жылы Кэмпбел Сан-Францискодағы Көркем өнер сарайында лекция оқыды, онда Лукас таныстырылды, оны олардың ортақ досы Барбара Макклинток ұсынды. Бірнеше жылдан кейін Лукас Кэмпбелді «Скайуокер» ранчосында «Жұлдызды соғыс» трилогиясын көруге шақырды, Кэмпбел оны «нағыз өнер» деп атады. Бұл кездесу 1988 жылы «Скайуокер ранчосындағы мифтің күші» атты деректі фильмнің түсірілуіне әкелді. Билл Мойерспен сұхбаттасқанда Кэмпбел Лукастың «Жұлдызды соғыс» фильмдерінде («Жұлдызды соғыс» фильмдерінің IV, V және VI сериялары) «Батырдың сапары» тұжырымын қолданып, қазіргі заманғы көрерменге арналған мифологияны қайта ойлап табу үшін қалай пайдаланғанын талқылады. Мойерс пен Лукас 12 жылдан кейін 1999 жылы «Жұлдызды соғыстың мифологиясы» деп аталатын сұхбатты түсірді. Сонымен қатар, Смитсонов институтының Ұлттық әуе және ғарыш мұражайы 1990 жылдардың аяғында «Жұлдызды соғыс: мифтің сиқыры» атты көрмеге демеушілік етті, онда Кэмпбелдің жұмысы «Жұлдызды соғыс» фильмдерін қалай қалыптастырғаны талқыланды. ХХ ғасырдың соңы мен ХХІ ғасырдың басындағы көптеген кинорежиссерлер Кэмпбелдің өздерінің шеберліктеріне тигізген әсерін мойындады. Голливуд сценарисі Кристофер Воглер Кэмпбелдің «Мың қырлы батырға арналған практикалық нұсқаулық» еңбегіне негізделген жеті беттік компаниялық меморандум жасады, ол 1994 жылы Диснейдің «Арыстан патша» фильмін жасауға ықпал етті. Көптеген көрермендер мономиф үлгісіне жақын деп таныған фильмдердің арасында «Матрица» сериясы, «Бэтмен» сериясы және «Индиана Джонс» сериясы бар. Дэн Хармон, «Community» телешоуының және «Rick and Morty» телешоуының авторы, Кэмпбелді маңызды ықпал етуші деп жиі айтады. Оның сөзіне сүйенсек, ол жазған әрбір әңгімені Кэмпбелдің еңбектерінің бір түрінде «хикаялық шеңбер» арқылы құрастырады. Кэмпбелдің ойдан шығарылған нұсқасы «Rick and Morty» телешоуының алтыншы маусымының жетінші эпизодында «Full Meta Jackrick» кейіпкері ретінде пайда болады.

George Lucas was the first Hollywood filmmaker to credit Campbell's influence. Lucas stated, following the release of the first Star Wars film in 1977, that its story was shaped, in part, by ideas described in The Hero with a Thousand Faces and other works of Campbell's. The linkage between Star Wars and Campbell was further reinforced when later reprints of Campbell's book used the image of Luke Skywalker on the cover. Lucas discusses this influence at great length in the authorized biography of Joseph Campbell, A Fire in the Mind:

It was not until after the completion of the original Star Wars trilogy in 1983, however, that Lucas met Campbell or heard any of his lectures. In 1984, Campbell gave a lecture at the Palace of Fine Arts in San Francisco, with Lucas in the audience, who was introduced through their mutual friend Barbara McClintock. A few years later, Lucas invited Campbell to watch the entire Star Wars trilogy at Skywalker Ranch, which Campbell called "real art". This meeting led to the filming of the 1988 documentary The Power of Myth at Skywalker Ranch. In his interviews with Bill Moyers, Campbell discusses the way in which Lucas used The Hero's Journey in the Star Wars films (IV, V, and VI) to re invent the mythology for the contemporary viewer. Moyers and Lucas filmed an interview 12 years later in 1999 called the Mythology of Star Wars with George Lucas & Bill Moyers to further discuss the impact of Campbell's work on Lucas' films. In addition, the National Air and Space Museum of the Smithsonian Institution sponsored an exhibit during the late 1990s called Star Wars: The Magic of Myth, which discussed the ways in which Campbell's work shaped the Star Wars films. Many filmmakers of the late twentieth and early twenty first centuries have acknowledged the influence of Campbell's work on their own craft. Christopher Vogler, a Hollywood screenwriter, created a seven page company memo based on Campbell's work, A Practical Guide to The Hero With a Thousand Faces, which led to the development of Disney's 1994 film The Lion King. Among films that many viewers have recognized as closely following the pattern of the monomyth are The Matrix series, the Batman series and the Indiana Jones series. Dan Harmon, the creator of the TV show Community and co creator of the TV show Rick and Morty, often references Campbell as a major influence. According to him, he uses a "story circle" to formulate every story he writes, in a formulation of Campbell's work. A fictionalized version of Campbell himself appears in the seventh episode of the sixth season of Rick and Morty, "Full Meta Jackrick".

Халықтық әдебиет

"Жұлдызды соғыстар" және "Мифтің күші" фильмдерінің үлкен танымалдылыққа ие болғаннан кейін, көптеген медиадағы шығармашылық тұлғалар Кэмпбеллдің теорияларын адамдардың повесть үлгілеріне реакциясын түсінуге пайдалану мүмкіндігін байқады. Романшылар, ән жазушылар, бейне ойын дизайнерлері мифологияны, әсіресе мономифті және оның қылымдарын жақсырақ түсіну үшін Кэмпбеллдің еңбектерін зерттеді. Романшы Ричард Адамс Кэмпбеллдің еңбектеріне, әсіресе мономиф тұжырымына алғыс айтады. Ол өзінің ең танымал "Уотершип Даунында" "Мың беті бар батыр" кітабынан алған үзінділерді тараулардың эпиграфтары ретінде қолданады. Ден Браун Нью-Йорк Таймс газетіне берген сұхбатында Джозеф Кэмпбеллдің еңбектері, әсіресе "Мифтің күші" және "Мың беті бар батыр" кітаптары Роберт Лэнгдон кейіпкерін жасауға оны шабыттандырғанын мәлімдеді.

Академиялық қабылдау және сын

Кэмпбеллдің мифке, фольклор жанрына, фольклорлық зерттеулерге маманданған фольклоршылар мен академиктердің сын-пікірлеріне ұшырады. Американдық фольклоршы Барр Толькен фольклордың күрделілігімен танысуға уақыт жұмсап, психологтар мен авторлар бір теорияны немесе ұсынысты қолдайтын ертегілердің бір нұсқалары бойынша күрделі теориялар құруға бейім екенін айтады. Өзінің пікірін түсіндіру үшін Толькен Клариса Пинкола Эстестің (1992) "Құсқырлармен бірге жүгіретін әйелдер" атты еңбегін қолданады, оның фольклорлық жазбаны дұрыс емес бейнелеуін және Кэмпбеллдің "мономиф" әдісін тағы бір рет келтіреді. Кемпбелл туралы Толькен былай деп жазады: "Кемпбелл өзінің алдын ала ойластырылған қалыпқа сәйкес келетін оқиғаларды келтіре отырып, және үлгіге сәйкес келмейтін бірдей жарамды оқиғаларды қалдыра отырып, кейіпкердің мономифін құрай алды". Тоелкен Кэмпбеллдің мономиф теориясының әсерін сол кездегі басқа да танымал еңбектерге, мысалы Роберт Блайдың "Желездік Джон: ерлер туралы кітап" (1990) сияқты, ұқсас көзқараспен таңдалады. Сол сияқты, американдық фольклоршы Алан Дандес Кэмпбеллдің фольклорға деген көзқарасын қатты сынға алды, оны "сарапшы емес" деп атады және Кэмпбеллдің теориясындағы көзқарасты бұрмалаудың әр түрлі мысалдарын келтірді, сондай-ақ Кэмпбеллдің миф тақырыбындағы сарапшы ретінде бұқаралық ақпарат құралдарында танылды. Дундес былай деп жазады: "Фолклористер соңғы екі ғасырдағы біздің күш-жігеріміздің нәтижелерін жариялауда сәттілікке қол жеткізді, сондықтан басқа пәндердің мүшелері, ең аз оқығаннан кейін, фольклорлық мәселелер туралы беделді сөйлеуге лайықты деп санайды. Әлемде фольклордың өзін-өзі машықтандырған мамандары көп сияқты, ал Кемпбелл сияқты бірнешеуін жалпы жұртшылық (Кемпбеллдің жағдайында қоғамдық теледидар) осындай деп қабылдады". Дундестің айтуынша, "әуесқойлар таратып отырған идеяның ешқайсысы да архетип туралы түсініктен гөрі халық аңыздарын зерттеуге үлкен зиян келтірген жоқ". Антрополог Реймонд Скупиннің айтуынша, "Джозеф Кэмпбеллдің теориялары антропологияда оның тым жалпылаулары мен басқа да проблемалары себепті жақсы қабылдамады". Кемпбелдің санскрит біліміне күмән келтірілді. Торонто университетінің санскрит профессоры Джеффри Мусаифф Массон бірде Кэмпбеллмен кездескенін және екеуінің "бір-бірін бірден жек көргенін" айтып, "Мен Кэмпбеллмен қоғамдық жиында кездескенімде ол санскрит тармақтарын келтіріп отырды. Ол не туралы айтып тұрғанын білмеді, Үндістан туралы білімі өте аз еді, бірақ оны өзінің даңқын арттыруға қолдана алды. Мен: "Бұл адам жемқор" деп ойлағаным есімде. Мен оның тек өз түсінігі туралы өтірік айтып отырғанын білемін". Пацифика аспирантурасының Джозеф Кэмпбелл жинағының кітапханашысы Ричард Бученнің айтуынша, Кэмпбелл санскрит тілін жақсы аудара алмады, бірақ үш ғалыммен тығыз жұмыс істеді. Элвуд "Құдайдың бетперделері" сериясы "сауатты ғалымдарға мамандарға қарағанда көбірек әсер еткенін" айтады; ол Стивен П. Даннның "Окзидентал мифология" кітабында Кемпбеллдің "реторикалық сұрақтарға, таңғалу мен қуанышқа толы және оқырманға немесе автордың басқа өзіне бағытталған әдемі үштен бір бөлігінде тартымды, ал қалған бөлігінде ренжітетін қызықты архаикалық стильде жазғанын" айтады. Эллвуд "Кэмпбелл шынымен-ақ әлеуметтік ғалым емес еді, ал соңғы лагерьдегілер айта алады" және Кэмпбеллдің "тарихи мәселелерді тым оңайлатуы және мифті ол қалайтын нәрсені білдіруіне бейімделуіне" қатысты алаңдаушылықты жазды. Сыншы Камиль Паглиа "Сексуалдық тұлға" (1990) атты еңбегінде Кемпбелдің "Басқа Азия мифологиясындағы бесінші ғасырдағы Афинаны теріс сынға алуы"мен келіспейтіндігін білдірді. Паглиа Кэмпбеллдің "көптеген американдық феминисттер үшін маңызды тұлға" болғанымен, оның "қарақаттылығы мен нашар зерттеулері" үшін оны жек көретінін жазды. Паглиа Кэмпбеллді "жалған ұстаз" және "жалған ұстаз" деп атады және оның жұмысын "қалыпты, көрнекті аралас" деп сипаттады. Кейбір авторлар Кэмпбеллді антисемитизммен айыптады. Тикун журналында Тамар Франкиль Кемпбеллдің иудаизмді "Яхве культі" деп атағанын және иудаизм туралы тек қана жағымсыз сөздермен айтқандығын айтты. 1989 жылы Нью-Йорк кітаптар шолу мақаласында Брендан Гилл Кэмпбеллді антисемитизмге және қара нәсілділерге деген бейімділікке кінәлады. Гиллдің мақаласы редакторға бірнеше хаттар жіберді, кейбіреулері антисемитизм айыбын қолдады, ал басқалары оны қорғады. Бірақ, Роберт С. Элвудтың айтуынша, Гилл "көбінесе айтпақшылыққа құрылған" дәлелдерге сүйенді. 1991 жылы Массон да Кэмпбеллді "жасырылған антисемитизм" және "консервативтік, жартылай фашистік көзқарастарға құмарлық" деп айыптады.

Campbell's approach to myth, a genre of folklore, has been the subject of criticism from folklorists, academics who specialize in folklore studies. American folklorist Barre Toelken says that few psychologists have taken the time to become familiar with the complexities of folklore, and that, historically, Jung influenced psychologists and authors have tended to build complex theories around single versions of a tale that support a theory or a proposal. To illustrate his point, Toelken employs Clarissa Pinkola Estés's (1992) Women Who Run with the Wolves, citing its inaccurate representation of the folklore record, and Campbell's "monomyth" approach as another. Regarding Campbell, Toelken writes, "Campbell could construct a monomyth of the hero only by citing those stories that fit his preconceived mold, and leaving out equally valid stories which did not fit the pattern". Toelken traces the influence of Campbell's monomyth theory into other then contemporary popular works, such as Robert Bly's Iron John: A Book About Men (1990), which he says suffers from similar source selection bias. Similarly, American folklorist Alan Dundes was highly critical of both Campbell's approach to folklore, designating him as a "non expert" and gives various examples of what he considers source bias in Campbell's theories, as well as media representation of Campbell as an expert on the subject of myth in popular culture. Dundes writes, "Folklorists have had some success in publicising the results of our efforts in the past two centuries such that members of other disciplines have, after a minimum of reading, believe they are qualified to speak authoritatively of folkloristic matters. It seems that the world is full of self proclaimed experts in folklore, and a few, such as Campbell, have been accepted as such by the general public (and public television, in the case of Campbell)". According to Dundes, "there is no single idea promulgated by amateurs that has done more harm to serious folklore study than the notion of archetype". According to anthropologist Raymond Scupin, "Joseph Campbell's theories have not been well received in anthropology because of his overgeneralizations, as well as other problems." Campbell's Sanskrit scholarship has been questioned. Jeffrey Moussaieff Masson, a former Sanskrit professor at the University of Toronto, said that he once met Campbell, and that the two "hated each other at sight", commenting that, "When I met Campbell at a public gathering he was quoting Sanskrit verses. He had no clue as to what he was talking about; he had the most superficial knowledge of India but he could use it for his own aggrandizement. I remember thinking: this man is corrupt. I know that he was simply lying about his understanding". According to Richard Buchen, librarian of the Joseph Campbell Collection at the Pacifica Graduate Institute, Campbell could not translate Sanskrit well, but worked closely with three scholars who did. Ellwood observes that The Masks of God series "impressed literate laity more than specialists"; he quotes Stephen P. Dunn as remarking that in Occidental Mythology Campbell "writes in a curiously archaic style – full of rhetorical questions, exclamations of wonder and delight, and expostulations directed at the reader, or perhaps at the author's other self – which is charming about a third of the time and rather annoying the rest." Ellwood says that "Campbell was not really a social scientist, and those in the latter camp could tell" and records a concern about Campbell's "oversimplification of historical matters and tendency to make myth mean whatever he wanted it to mean". The critic Camille Paglia, writing in Sexual Personae (1990), expressed disagreement with Campbell's "negative critique of fifth century Athens" in Occidental Mythology, arguing that Campbell missed the "visionary and exalted" androgyny in Greek statues of nude boys. Paglia has written that while Campbell is "a seminal figure for many American feminists", she loathes him for his "mawkishness and bad research." Paglia has called Campbell "mushy" and a "false teacher", and described his work as a "fanciful, showy mishmash". Campbell has also been accused of antisemitism by some authors. In Tikkun magazine, Tamar Frankiel noted that Campbell called Judaism the "Yahweh Cult" and that he spoke of Judaism in almost exclusively negative terms. In a 1989 New York Review of Books article, Brendan Gill accused Campbell of both antisemitism and prejudice against blacks. Gill's article resulted in a series of letters to the editor, some supporting the charge of antisemitism and others defending him. However, according to Robert S. Ellwood, Gill relied on "scraps of evidence, largely anecdotal" to support his charges. In 1991, Masson also accused Campbell of "hidden anti Semitism" and "fascination with conservative, semifascistic views".

Алғашқы ынтымақтастық

Кемпбелл атымен жарық көрген алғашқы басылған еңбек – әнші (дәрігер) Джефф Кинг орындаған және суретші-этнолог Мод Оукс жазған Навахо рәсімінің баяндамасы, "Екі баласы әкесіне келді" (Where the Two Came to Their Father, 1943) есімді шығарма, онда әкесі – Күнге баратын екі жас батырдың тарихы айтылады. Олар халқына азап сырған құбыжықтарды жою күшімен қайта оралады. Кемпбелл оған түсіндірме жазды. Ол осы ертегіні өмірінің соңына дейін адам мифтерінің әмбебап символдары мен құрылымдарын, сондай-ақ Америка жергілікті халықтарының әңгімелерінің ерекшеліктерін ("халықтық ойлар") көрсету үшін пайдаланды. Жоғарыда айтылғандай, Джеймс Джойс Кемпбеллге зор ықпал етті. Кемпбеллдің Генри Мортон Робинсонмен бірлескен алғашқы маңызды кітабы – "Finnegans Wake-ке кілт" (A Skeleton Key to Finnegans Wake, 1944) – Джойстың соңғы туындысының сындық талдауы. Сонымен қатар, Кемпбеллдің "Мың беті бар батыр" (The Hero with a Thousand Faces, 1949) атты маңызды еңбегінде Кемпбелл "мономиф" деп атаған нәрсе – батырдың саяхатының циклі талқыланады, бұл термин ол тікелей Джойстың "Finnegans Wake" шығармасынан алынған.

Мың қырлы батыр

Жозеф Кэмпбелл колледж кезінен бастап, 1940 жылдарға дейін көркем әдебиет жазуға бейімделді. Оның кейінгі көптеген әңгімелерінде (өлімнен кейін жарияланған "Мифтік қиял" жинағында) ол Сара Лоуренс колледжінде талқылаған мифологиялық тақырыптарды зерттей бастады. Осы идеялар оны ақырында көркем әдебиеттен ғылыми еңбектерге итермеледі. Алғашқыда "Мифті қалай оқуға болады" деп аталып, Сара Лоуренс колледжінде оқытқан мифологияға арналған кіріспе сабаға негізделген "Мың беті бар батыр" 1949 жылы Кэмпбеллдің жеке автор ретіндегі тұңғыш жұмысы ретінде жарық көрді; ол оның есімін ғылыми айналымнан тыс жерлерде таныстырды және бүгінгі күнге дейін оның ең ықпалды еңбегі болып саналады. Кітап Кришна, Будда, Тианалық Аполлоний және Иса сияқты батырлар туралы әңгімелердің барлығының ұқсас мифологиялық негізі бар екенін көрсетеді. Ол батырдың жолы тұжырымдамасын ғалым емес адамдарға таныстырып қана қоймай, сонымен қатар салыстырмалы мифологияның өзінің идеясын танымал етуді бастады – бұл адамның әңгімелер мен бейнелерді құруға деген құштарлығын зерттейді, олар белгілі бір уақыт пен орынның мотивтерімен киінген болса да, жалпыға ортақ, мәңгілік тақырыптарға негізделген. Кэмпбелл былай деді:

Миф поэзиясы биография, тарих немесе ғылым ретінде түсіндірілген кезде, ол өледі. Тірі суреттер алыс уақыттың немесе аспанның қарапайым фактілеріне айналады. Сонымен қатар, мифология ғылым мен тарих ретінде абсурд екенін көрсету қиын емес. Цивилизация өзінің мифологиясын осылай түсіндіре бастағанда, оған өмірлік күш кетеді, храмдар мұражайларға айналады және екі көзқарас арасындағы байланыс үзіледі.

Құдайдың бет-әлпеті

1959-1968 жылдар аралығында жарық көрген Кемпбеллдің төрт томдық еңбегі "Құдайдың бетперделері" әлемнің әртүрлі аймандарынан алынған, көнеден қазіргі уақытқа дейінгі мифологияны қамтиды. "Мың қырлы батыр" мифологияның ортақтығына ("элементарлық идеялар") назар бөлсе, "Құдайдың бетперделері" кітаптары мономифтің тарихи және мәдени тұрғыдан өзгеруіне ("халықтық идеялар") назар аударады. Яғни, "Мың қырлы батыр" көбінесе психологияға сүйенсе, "Құдайдың бетперделері" антропология мен тарихқа көбірек сүйенеді. "Құдайдың бетперделері" төрт томнан тұрады: Бастапқы мифология, Шығыс мифологиясы, Батыс мифологиясы және Жаратылыс мифологиясы.

Әлем мифологиясының тарихи атласы

Өлген кезде Кэмпбелл "Әлем мифологиясының тарихи атласы" атты үлкен форматты, көп суреттелген серияның жұмысын аяқтауға тырысып жатқан болатын. Бұл серия Кэмпбеллдің "Мың қырлы батыр" кітабында алғаш ұсынған идеясына негізделген, яғни миф уақыт өте келе төрт сатыдан өтеді:

Жануарлар күшінің жолы – палеолиттік аңшы-жинаушылардың мифтері, шаманизм мен жануарлар тотемдеріне баса назар аударады. Тұқым салынған жердің жолы – неолиттік, егіншілік мәдениеттердің мифтері, ана құдай мен оған байланысты ұрпақ тудыру рәсімдеріне негізделген. Аспан жарығының жолы – қола дәуіріндегі қала-мемлекеттердің мифтері, аспаннан билік жүргізетін, еркек құдай патшаның басшылығымен құдайлар пантеоны бар. Адамның жолы – Аксиалдық дәуірден кейін (б.з.д. 6 ғасыр) дамыған дін мен философия, онда бұрынғы дәуірлердің мифтік бейнелері саналы түрде метафоралық етіп түсіндірілді, психо-рухани мәселелерге қатысты, нақты тарихи оқиғалар емес деп қайта қарастырылды. Бұл өту Шығыста буддизмде, Ведантада және философиялық даосизмде, ал Батыста мистикалық культтерде, Платонизмде, христиандықта және гностицизмде көрінеді. Кэмпбелл қайтыс болған кезде тек бірінші том ғана аяқталған еді. Кэмпбеллдің редакторы Роберт Уолтер Кэмпбеллдің өлімінен кейін екінші томның бес бөлігінің алғашқы үш бөлігін жариялады. Бүгінгі таңда бұл еңбектер басылымнан түсірілді. 2014 жылдан бастап Джозеф Кэмпбелл қоры жаңа электрондық кітап басылымын жасауға кірісті.

Аңыздың күші

Кемпбеллдің ең кең танымалдылығы 1988 жылы, оның қайтыс болғаннан кейін PBS телеарнасында Билл Мойерспен бірлесіп "Мифтің күші" атты сериялық бағдарламасынан кейін келді. Бұл бағдарлама мифологиялық, діни және психологиялық архетиптерді талқылайды. Олардың сұхбаттарының толыққанды түйіндірілген нұсқаларынан құралған "Мифтің күші" кітабы алғашқы көрсетілімнен кейін жарық көрді.

Жинақталған шығармалар

Джозеф Кэмпбеллдің жинақталған шығармалары сериясы – Джозеф Кэмпбелл қоры бастаған жоба, мақсаты Кэмпбеллдің жарияланған және жарияланбаған жазбаларының, сондай-ақ оның лекцияларының аудио және бейне жазбаларының жаңа, саяхатталған басылымдарын шығару. New World Library және Acorn Media UK компанияларымен бірлесіп жұмыс істеумен қатар, жоба өз туымен аудио жазбалар мен электрондық кітаптарды да жариялап келеді. 2014 жылға дейін жоба жетпіс бес атаудан астам шығарманы ұсынды. Серияның атқарушы редакторы – Роберт Уолтер, ал бас редакторы – Дэвид Кудлер.