Кіріспе

Норвегиялық теңізші, ұшқыш және полярлық саяхатшы (1870–1956)

Хельмер Юлиус Ханссен (24 қыркүйек 1870 – 2 тамыз 1956) – норвегиялық теңізші, ұшқыш және полярлық саяхатшы. Ол Роалд Амундсен басқарған үш полярлық экспедицияға қатысып, Оңтүстік полюске жеткен алғашқы бес саяхатшының бірі болды.

Өмірбаян

Хелмер Ханссен Норвегияның Нордланд аймағындағы Андоя аралындағы Бьёрнскинде дүниеге келген. Ол Спитсберген айналасында аң аулағанда үйренген тәжірибелі мұзға бағыттайтын ұшқыш болатын. 1894 және 1897 жылдар аралығында ол Арктика теңізінде шағын киттер мен етесін аулады. Кейін ол норвегиялық Vesteraalens Dampskibsselskab кеме компаниясында жұмыс істеді.

Мансап

1903 жылдан 1905 жылға дейін Хелмер Ханссен Роалд Амундсеннің Солтүстік-Батыс өткелін табыспен іздеуіне Gjøa кемесіндегі екінші офицер ретінде қатысты. Экспедиция барысында ол инуиттерден құшақпен жүретін иттерді қалай басқару керектігін үйренді. 1910 жылы ол Амундсенмен бірге Оңтүстік полюске жорық жасап, бұл жолы тәжірибелі ит бағушы ретінде қатысты. Ол сондай-ақ навигацияға жауапты болды және бас компасты шаңғысында алып жүрді. 1911 жылдың 14 желтоқсанында Роалд Амундсен, Олав Бьяаланд, Оскар Вистинг және Сверре Хассельмен бірге Оңтүстік полюске жеткен алғашқы бес адамның бірі болды. Оңтүстік полюсте болған кезде Ханссен математикалық Оңтүстік полюс нүктесіне 180 метрдей (200 ярд) жақын өткен деген болжам бар. Бұл Амундсен тапсырған шаңғымен жасалған жүріс кезінде болды, экспедицияның полюске жеткеніне ешқандай күмән қалмауы үшін полюсті толық айналып немесе «қоршап» өту мақсатында жасалған. Экспедицияға қатысқандығы үшін ол 1912 жылы король Хакон VII-нің құрметіне тағайындалған Норвегия корольдік наградасы – Оңтүстік полюс медалімен (Sydpolsmedaljen) марапатталды, бұл награда Роалд Амундсеннің Оңтүстік полюске жасаған экспедициясына қатысушыларды марапаттау үшін берілді. 1919 жылы ол тағы да солтүстікке аттанды, бұл жолы Роалд Амундсеннің Солтүстік-Шығыс өткеліне жасаған экспедициясында «Мауд» кемесінің капитаны болды. Хелмер Ханссен Роалд Амундсеннің әлемнің солтүстік және оңтүстік бөліктеріндегі экспедицияларында көрсеткен ерекше теңізшілік шеберлігі үшін Санкт-Олаф орденінің рыцары атағымен марапатталды. 1936 жылы Ханссен өзінің «Заманауи викингтің саяхаттары» атты автобиографиясын жариялады (Лондон: G. Routledge & Sons Limited, 1936). Хельмер Хансеннің Роалд Амундсеннің Антарктиканы зерттеушілер тобымен бірге жасалған мүсіні Норвегияның Осло қаласындағы Бигдойдағы Фрам мұражайында орналасқан. Оның құрметіне ғылыми-зерттеу кемесі «FF Helmer Hanssen» деп аталды.