Кіріспе

Құрылысы жойылған акулалар туысы

Orthacanthus – Луи Агассиздің 1843 жылы атаған тұщы сулы ксенакантиформ эласмобраналардың жойылған туысы. Ол Жоғарғы карбон кезеңінен басталады. Көптеген авторлар Orthacanthus-тың тамақтануында каннибализм және ересек Orthacanthus-тың жас Orthacanthus-ты жеген "аналық каннибализм" дәлелдерін тапты. Orthacanthus туысының синонимдері: Dittodus Owen, 1867, Didymodus Cope, 1883, Diplodus Agassiz, 1843.

Ашу және тарихы

Екі туыс Ортакант және Плеуракант Луи Агассиз британдық карбон жүйесінен оқшауланған "ихтиодорулиттерге" сүйене отырып жасалды, және сол кезде олар шағалалардың алғашқы белгілері деп жаңылыс түсіндірілді. Олар бастапқыда Ұлыбританияда Дадли, Лидс, Солтүстік Уэльс, Карльюк және Эдинбургте табылды.

Дорсаль омыртқа, дентин және дентикулы

АҚШ-тың Техас штатындағы Craddock Bone Bed-тен табылған Orthacanthus platypternus тұяғының арқалық тікенегі, негізінен центрофугалық өсіп келе жатқан дентиннен (тікененің қабырғасының сыртқы қабаты) құралған, өте тамырланған қабырғаны сақтайды, ол тікененің қуысының ішінде өсетін дентин қабаттарының тізбегінен тұрады. 1-2 дентин қабаты бар жеке тұлғалардың тікенектері жасөспірімдерге жатады және ең кішкентай өлшемдерге ие болады, ал кем дегенде 3-4 дентин қабаты бар жеке тұлғалар екі бөлек өлшем класына жатады. Келесі кладограмма Алан Прадел және әріптестерінің 2011 жылғы талдауына сәйкес жасалған. Солтүстік Американың Перм дәуіріндегі Facies интерпретациялары ксенакантиформдардың тұздылыққа төзімділігі теңіз жағалауына жақын шектелгенін, ал тек Orthacanthus ғана тұщылауат су ортасына төзімді бола алатынын көрсетті. Испанияның Пуертоллано алабындағы Жоғарғы карбон кезеңінен табылған Orthacanthus және Triodus үлгілерінің бас сүйектерінің қалдықтары осы жыртқыш-олжа қарым-қатынасына дәлел береді. Копролиттер мен ішек мазмұнының талдауына сүйенсек, Orthacanthus актиноптеригиандармен, акантодиандармен, дипноандармен, ксенакантидтермен және тетраподтармен қоректенген. Кішкентай жеке тұлғалар, ықтималда, жағалау жазығындағы кішкентай көлдер мен өзен арналарында, ал үлкендері – флювио-лакустрина (өзендер мен көлдер) және шеткі теңіз аймақтары сияқты терең суларда өмір сүрген. Orthacanthus түрінің ең көне өкілі Diplodus problematicus Канаданың Нью-Брансуик провинциясында Төменгі девон кезеңінде (Эмсиан, шамамен 407-393 миллион жыл бұрын) табылған. Басқа үлгілер АҚШ, Ұлыбритания, Польша және Франция сияқты елдерде де табылды.