Кіріспе

Балықтар тобы

Amiiformes /'//æ//m//i//.//ᵻ//f//ɔːr//m//iː//z/ балықтар тобында қазіргі кезде тек екі түрі ғана бар: қанатқақтылар – Amia calva және Amia ocellicauda, екіншісі 2022 жылы жеке түр ретінде мойындалды. Бұл Amiiformes Солтүстік Американың тұщы су жүйелерінде, АҚШ-та және Канаданың оңтүстік бөлігінде кездеседі. Олар тұщы су ағындары, өзендер мен батпақтарда тіршілік етеді. Бұл топ алғаш рет триас кезеңінде пайда болды, және жойылған түрлерінің арасында теңіз және тұщы су түрлері бар, олардың көпшілігі морфологиялық жағынан қанатқақтылардан, мысалы, катуридтерден өзгеше.

Эволюция және әртүрлілік

Амиформдардың жойылған түрлері Азия мен Еуропада қазба жұмыстарынан табылған, бірақ қазқанат – бұл осы топтағы соңғы тірі түр. Сондықтан Амиформдар – Halecomorphi тобының соңғы қалған тәртібі, ал бұл кладқа қазқанат және оның қазба туыстары жатады. Парасемионотиформдар сияқты басқа тәртіптердің барлығы жойылған. Халекоморфтар және оның туыс тобы Гинглимоди Холостейге жатады. Голостейлер – телеостеялардың туыс тобы, ал тірі балықтардың шамамен 96%-ы осы топқа жатады. Голостейлер мен телеостар Неоптеригия деп аталатын кладты құрайды. Төмендегі кладограммада тірі және қазбаланған халекоморфтардың, сондай-ақ басқа неоптеригиялардың эволюциялық байланыстары көрсетілген. Катуроидтардың мүмкін болатын үлгілері Кейінгі Триас кезеңінен белгілі, ал ең ерте нақты мүшелері Ерте Юра кезеңінен белгілі. Амиформдар Орта Юра кезеңінің соңына қарай Солтүстік Америка мен Африкаға тарады, Эрте Креда кезеңінде түрлердің ең көп болу шағына жетті, ал Кейінгі Креда және Кайнозой кезеңдерінде топ тек бір туыс – Амияға дейін азайды, оның ішінде қазқанат қалды.