Кіріспе

Құпия қоғам 19 ғасырдың ортасында АҚШ-та.

Алтын шеңбердің рыцарлары (KGC) – 1854 жылы америкалық Джордж В. Л. Бикли құрған құпия қоғам, мақсаты құлдық заңды болатын «Алтын шеңбер» (lang es) аталатын жаңа мемлекет құру еді. Мемлекеттің орталығы Гавана болып жоспарланған, және ол Оңтүстік АҚШ-тан және Мексикадағы аумақтардың «алтын шеңберінен» (25 жаңа құл мемлекетіне бөлінуге тиіс), Орталық Америкадан, Оңтүстік Американың солтүстік бөліктерінен, сондай-ақ Кубадан, Гаитиден, Доминикан Республикасынан және Кариб теңізіндегі көптеген аралдардан тұруға тиіс болған. КГК ұсынысы Кубаны аннексиялау (Остенд манифесті), Орталық Американың бір бөлігін (Филибустер соғысы) және бүкіл Мексиканы (Мексиканы толық аннексиялау қозғалысы) аннексиялау бойынша бұрынғы сәтсіз әрекеттердің нәтижесінде пайда болды. Кубадағы жағдай Испаниядан тәуелсіздік алуды қалаған колониялықтардың ықыласымен күрделенді. Мексика мен Орталық Америка АҚШ құрамына кіруге мүдделі емес еді. Алғашқыда КГК жаңа аумақтарды АҚШ-қа қосып алуды, құл мемлекеттерінің санын және оңтүстік элитасының билеуін күшейтуді ұсынды. Дред Скотт ісінен (1857) кейін құлдыққа қарсы қозғалыс күшейген соң, рыцарлар өз ұстанымын өзгертті: Оңтүстік АҚШ бөлініп, өз конфедерациясын құруы керек, содан кейін «Алтын шеңбердің» қалған бөліктерін басып алып, қосып алуы керек. Азамат соғысы кезінде Одақтың (Солтүстік) штаттарында, мысалы Огайо, Иллинойс, Индиана және Айова штаттарында оңтүстікке жақындығы бар адамдар Алтын шеңбердің рыцарлары деп айыпталды, және кейбір жағдайларда, Лэмбдин П. Миллиган сияқты, олар өз әрекеттері үшін түрмеге қамалды. 1864 жылы Индиана штатының Раш округіндегі «The Walnut Ridge Friends Meeting House» үйін өртеп жіберу КГК-ге жатқызылатын әрекет болды. Атақты құпия қоғам болғанымен, Алтын шеңбердің рыцарларының бар екендігі құпия саналмады.

Өмірбаян

Еуропалық отаршылдық пен құлдыққа тәуелділік кейбір елдерде басқаларына қарағанда жылдамрақ азайды. Куба мен Пуэрто-Рикодағы испан иеліктері мен Бразилия империясы құлдыққа тәуелділігін сақтап тұрды, сондай-ақ АҚШ-тың оңтүстігі де құлдыққа қатысты. Америка Азамат соғысына дейінгі жылдары құлдықты жою идеясын қолдаудың күшеюі АҚШ-тағы келіспеушіліктердің бірі болды. Халықаралық саудаға тыйым салынғаннан кейін де, олардың саны табиғи жолмен өсуді жалғастырды. Олар негізінен терең оңтүстікте, мақта мен қант қамысы сияқты тауарлық дақылдар өндірілетін ірі плантацияларда шоғырландырылған, бірақ оңтүстік штаттарының барлық ауыл шаруашылық және басқа да жұмыстарының негізін құрады.

Ерте тарих

Джордж В. Л. Бикли, дәрігер, редактор және авантюрист, Индиана штатында дүниеге келді, бірақ 1860 жылы өткен KGC конвенциясының құжаттарында ұйымның "1854 жылдың 4 шілдесінде Кентукки штатының Лексингтон қаласында генерал Джордж Биклидің шақыруымен жиналған бес джентльменнің бастамасымен құрылғаны" деп көрсетілген. Қарыздармен қудаланған Бикли 1850 жылдардың соңында Цинциннатиден шығып, Шығыс пен Оңтүстікке саяхаттап, Мексикаға қарулы экспедиция ұйымдастыруды ілгерілетті. Топтың бастапқы мақсаты Мексика мен Вест-Индияның солтүстік бөлігін отарлауға күш жұмсау және оларды АҚШ-қа штаттар ретінде қосу болды, бұл құл иеленуші штаттардың билігін арттыруға бағытталған, өйткені өнеркәсіптік Солтүстіктің күші мен халқы олардың билігіне қауіп төндіріп отырды. Мүшелер Нью-Йорк пен Калифорниядан Латын Америкасына дейін шашырап кеткен, бірақ саны ешқашан көп болған жоқ. Бикли бұл саяхатында Тексас штатынан басқа ешқандай қолдау алмады, себебі Оңтүстіктегі назар 1860 жылғы президенттік сайлауға және Оңтүстік өкілі Джон К. Брекинриджтің президент болу мүмкіндігіне аударылған. Солтүстікте Висконсин штатының сенаторы KGC-ны "Оңтүстік фанатизмінің" мысалы ретінде көрсетті, ал ұйым туралы ақпарат 1861 жылы Индиана штатында жарияланды, сондай-ақ оның құпия рәсімдері сол жылы Бостон қаласында да жарияланды.

Қажеттіліктер мен рәсімдер

КГК-ның басталу рәсімі басталды: "Біздің операциялардың алғашқы аймағы Мексика; бірақ біздің міндетіміз – солтүстік әскерін мойдалап қайтару үшін кез келген оңтүстік штатына қызметтерін ұсыну. Маңызды фразаларды сандармен белгілеп, кандидаттардың "құл мемлекетінде туған немесе еркін мемлекетте болса, азамат, протестант және құл иеленуші болуы керек екені" айтылды. Құл мемлекетінде туған кандидаттың құл иеленуші болуы міндетті емес, егер ол оңтүстік адамы ретінде өзінің адалдығын дәлелдей алса болды. Жаңа мүшелер "егер менің штатым немесе кез келген оңтүстік штаттар жойылғандардан басып алынса, мен барлық күшімді жинап, қауіптің орнына барамын" деп ант беруге тиіс болды. Сондай-ақ, Вирджинияның сепаратистік сенаторы Джеймс М. Мейсон да қатысты.

Оңтүстік-батысы

1859 жылы болашақ Конфедеративтік Штаттар армиясының бригадир-генералы Элькана Грир Шығыс Техас және Луизианада KGC қамалдарын құрды. Одақшыл болғанымен, АҚШ сенаторы Сэм Хьюстон 1858 жылы АҚШ Сенатында «АҚШ Мексика, Никарагуа, Коста-Рика, Гватемала, Гондурас және Сан-Сальвадор штаттарына тиімді протекторат жариялап, оны сақтап тұру» туралы резолюция ұсынды. Бұл шара, KGC мақсатын қолдағанмен, қабылданбады. Авраам Линкольн АҚШ президенті болып сайланғаннан кейін Техас KGC оңтүстік штаттардың Одақтан бөлінуіне қолдау көрсету үшін күш-жігерін жұмылдырды және Мексикаға қарай кеңейту жоспарынан бас тартты. 1861 жылдың 15 ақпанында АҚШ маршалы және бұрынғы Техас рейнджері Бен МакКаллок 550-ге жуық атты әскермен Сан-Антониодағы федералдық қару-жарақ қоймасына қарай жорыққа шықты, олардың шамамен 150-сі алты қамалдан келген Алтын шеңбердің (KGC) рыцарьлары болды. Еріктілер келесі күні МакКаллохқа қосыла бергенде, АҚШ армиясының бригадалық генерал-майоры Дэвид Э. Твиггс қару-жарақ қоймасын сепаратистерге бейбіт түрде тапсырды. Твиггс 1861 жылдың 22 мамырында Конфедеративтік Штаттар армиясының генерал-майоры болып тағайындалды. KGC мүшелері 1861 жылы оңтүстік Нью-Мексико аумағын уақытша басып алуға қатысқан подполковник Джон Роберт Бейлордың ісінде де маңызды рөл атқарды. 1861 жылдың мамыр айында KGC және Конфедерация рейнджерлерінің мүшелері J. P. Newcomb-қа тиесілі, Одақшыл газетті, «Alamo Express»-ті орналастырған ғимаратқа шабуыл жасап, оны өртеп жіберді. Басқа KGC мүшелері 1862 жылғы Нью-Мексико жорығында бригадалық генерал Генри Хопкинс Сиблиге ілесіп, Нью-Мексико аумағын Конфедерация құрамына қосуға тырысты. Бейлор да, Сиблидің артиллерия капитаны Треванион Тил де Бен МакКаллохпен бірге аттанған KGC мүшелерінің қатарында болды.

Солтүстік

1862 жылдың басында Сенаттағы радикалды республикашылдар, Мемлекеттік хатшы Уильям Х. Сьюардтың көмегімен, Линкольн әкімшілігінің соғыс саясатын қатты сынаған бұрынғы президент Франклин Пирс Алтын шеңбер рыцарларының белсенді мүшесі екенін мәлімдеді. Пирс Сьюардқа жазған ашулы хатында КГК туралы ештеңе білмейтінін жоққа шығарды және хатының жариялануын талап етті. Кейін Калифорния сенаторы Милтон Лэтам Пирс-Сьюард арасындағы хат алмасудың барлығын Конгресс глобусына енгізді. Конфедерацияның солтүстік және оңтүстік шекарадағы қолдаушыларына үндеген бұл ұйым Кентукки мен Теннессиге, сондай-ақ Индиана, Огайо, Иллинойс және Миссури сияқты Одақ штаттарының оңтүстік бөліктеріне тарады. Ол, Оңтүстікпен келісім арқылы Азамат соғысын аяқтауды қалаған демократтар, яғни «Мысбастар» арасында ең күшті болды. Кейбіреулері құлдықты қолдады, ал басқалары федералды үкіметтің билігінен қорқып, алаңдады. 1863 жылдың жазында Конгресс әскери шақыру туралы заң қабылдады, оны әкімшілік көп ұзамай қолға алды. Авраам Линкольн әкімшілігіне қарсы шыққан Демократиялық партияның жетекшілері әскери шақыруды және соғыс уақытындағы басқа да шараларды, мысалы, бүлікшілердің тұтқындалуын және президенттің хабеас корпустың күшін уақытша тоқтатуын айыптады. 1863 жылғы Геттисбург жорығы кезінде Пенсильванияның оңтүстік-орталық бөлігіндегі алаяқтар Пенсильвания голланд шаруаларына 1 доллар (~ доллардың бағасы) тұратын қағаз билеттерді сатты. Бұл билеттер, бірқатар құпия қол сигналдарымен бірге, билет иелерінің жылқыларын және мүлкін басып кірген конфедерат әскерлерінен қорғауға арналған деп есептелді. Конфедерацияның генерал-майоры Джубал Эрлидің жаяу әскер дивизиясы Пенсильванияның Йорк округі арқылы өтіп бара жатқанда, олар өздеріне қажеттінің бәрін алып кетті. Олар көбінесе Конфедерация штаттарының долларымен немесе Конфедерация үкіметінің бағалы қағаздарымен төледі. Конфедерацияның атты әскерінің командирі Дж.Е.Б. Стюарт да жорықты сипаттағанда осы КГК билеттері туралы хабарлады. Сол жылы Асбери Харпендинг пен Сан-Францискодағы Алтын шеңбер рыцарларының Калифорниялық мүшелері Сан-Франциско шығанағындағы Ж.М. Чэпман шхунасын Конфедерацияның капері ретінде жабдықтады, мақсаты Тынық мұхитындағы сауда кемелерін тонау және Шығыс жағалауына алтын жөністіктерін ұстау болатын. Олардың әрекеті анықталды және олар жоспарланған кезінен бір түндіз тұтқындалды. 1863 жылдың соңында КГК Америка рыцарлары ордені ретінде қайта құрылды. 1864 жылы ол Бостандық ұлдары орденіне айналды, Огайо саясаткері Клемент Л. Валландигам, «Мысбастардың» ең көрнекті өкілі, оның жоғарғы бас қолбасшысы болды. Көптеген аймақтарда оның мүшелерінің аз бөлігі ғана әскерге шақырудан бас тартуға, қарсылық көрсетуге және дезертирлерді қорғауға бейім болды. КГК көптеген бейбіт жиналыстар өткізді. Кейбір агитаторлар, олардың кейбіреулері Оңтүстік ақшасымен ынталандырылған, соғысты аяқтау мақсатымен Ескі Солтүстік-Батыста көтеріліс туралы сөз қоздыды.

Ықпал

Тарихшы Джон Маккарделл өзінің "Оңтүстік ұлтының идеясы" (1979) еңбегінде КГК-ны "Оңтүстік экспансионизмінің ең ерекше және таңғажайып саласы" деп атады. Ол былай деп жазды: "Шындығында, КГК-ның ықпалы дерлік болған жоқ. Оқшауланған түрде қарағанда, КГК назар аударуға лайық емес, ерекше жағдай болып көрінеді. Бірақ 1850-ші жылдардағы оқиғалармен байланысты қарағанда, бұл ұйым Оңтүстік экспансионизмінің риторикасының логикалық жалғасы сияқты көрінеді".

Танымал мәдениетте

1950 жылдың қарашасында "Destination Freedom" радиодрамасы "Алтын шеңбер" атты эпизодта Шеркейлердің (Жоғарғы әскердің) ерте тарихы туралы айтады. "C.S.A.: Америка Конфедеративтік Штаттары" фильмі Азамат соғысында оңтүстіктің жеңісінің салдарына шолу жасайды және Алтын шеңберді соғыстан кейін іске асырылған жоспар ретінде көрсетеді. Гарри Тертлдоувтың "Оңтүстік Жеңісі" сериясында Конфедерацияның Латын Америкасына соғыстан кейінгі аумақтық кеңеюі Испаниядан Кубаны сатып алумен және Трансконтинентальдық теміржол салу және Тынық мұхитында Конфедерацияның теңіз күштерін құру мақсатында Мексика империясынан Сонора мен Чихуахуаны сатып алумен шектеледі. Екінші дүниежүзілік соғыста Конфедерацияның жеңіліске ұшырауынан кейін Куба, Сонора және Чихуахуа, сондай-ақ КҚА-ның қалған бөлігі АҚШ-қа қосылды. Марк Эллис жазған және Даррил Бэнкс салған "The Night of the Iron Tyrants" (1990–1991) – "The Wild Wild West" телесериалы негізіндегі төрт бөлімді комикс мини-сериалы. Онда 1876 жылғы Филадельфияның жүз жылдық көрмесінде президент Улисс С. Грантқа және Бразилияның Дом Педро II-іне қарсы жасалған қастандық жоспарында Алтын шеңбердің Шеркейлері бейнеленген. KGC Майкл Услан мен Питер Снейбьергтің "Batman: Detective No. 27" (2003) комиксінің жаулары болып табылады. KGC Диснейдің "National Treasure: Book of Secrets" (2007) фильмінде Линкольнге жасалған қастандыққа қатысқандар ретінде көрсетілген. Уильям Мартиннің "The Lincoln Letter" (2012) романында KGC – Азамат соғысы кезінде Вашингтондағы қастандықшылар тобы. KGC және олардың президент Линкольнге жасалған қастандыққа қатысы болу мүмкіндігі "America Unearthed" телешоуының бір бөлімінде талқыланады. KGC "Atomic Robo" веб-комиксіндегі оқиғаның антагонистері болып табылады. KGC PBS телесериалы "Mercy Street" кезіндегі қастандық жоспары туралы әңгімеде еске алынады. KGC Стив Берридің 2017 жылдың 4 сәуірінде жарық көрген "The Lost Order" тарихи романының тақырыбы болып табылады. KGC "FBI: Most Wanted" телешоуының 4-ші маусымы, 4-ші эпизоды "Gold Diggers" тақырыбында KGC-нің құпия қазынасын іздеп жүрген топты ұстауға тырысатын команданың назарында болады. Эпизод 2023 жылы көрсетілді.