Кіріспе

Босниялық хип-хоп – Босния және Герцеговинада туған музыка стилі. Боснияда салыстырмалы түрде жаңа болғанына қарамастан, бұл стиль өте танымал болды. Хип-хоп қауымдастығы интернеттегі бірнеше маңызды порталдардың айналасында қалыптасты. Бұрын хип-хоп пен хип-хоп мәдениетінің орталығы негізінен Тузла қаласы болды, бұл FMJAM деп аталатын алғашқы радио хип-хоп шоуы мен лейблінің және олардың командасының, сондай-ақ танымал рэперлер Эдо Маажкa мен Френкидің үлкен еңбегінің арқасында мүмкін болды.

Жақында

Бүгінде хип-хоп бұрынғыдан да беделді. Сараево, Тузла және Мостар қалалары жаңа шығарылымдар, хип-хоп шаралары мен концерттер жайлы сөз болғанда, ең танымал үш қала болып табылады. Майер және Malter, DoggSound, REVSKL және HighTime сияқты топтар қазіргі уақытта Мостарда ең танымал. Ал Сараевода Буба Корелли, BluntBylon және Capital City Crew, Treća Smjena Crew (ішінде Sajfer және Santos), G Recordz сияқты топтар елдегі ең танымал және көп тыңдалған орындаушылар қатарына жатады. Босниялық хип-хоп мәдениетінің тарихында алғаш рет телеарналардан жаңа әндер мен бейнеклиптерді таба аласыз, ал 2000-шы жылдары мұндай нәрсе дерлік болмаған. BHOP порталы – босниялық хип-хоп саласындағы соңғы жаңалықтарды табуға арналған ең жаңартылған веб-сайт және қазіргі уақытта Босния хип-хопына арналған ең көп таралған интернет-ресурсы. FMJAM – елдегі ең танымал топ және жеке «желілік» лейбл, олардың радиосы DJ Soul бас диджейлігімен он жылдан астам уақыт бойы сәтті жұмыс істеп келеді. Facebook және YouTube әлі де әртістер үшін жанкүйерлер базасын кеңейтудің негізгі құралы болып табылады, себебі Боснияда хип-хоптың танымалдығы артса да, ол әлі де басқа да танымал музыка жанрларымен салыстырғанда жанкүйерлер саны, медиа жаңқасы және басқа да көрсеткіштер бойынша әлдеқайда төмен деңгейде қалып отыр.

Босниялық хип-хоп тарихы

1980 жылдардың соңында "Эльвир Репер" атты рэпер пайда болды, ол ешқандай ән жазбағанмен, рэппен белсенді айналысып, сол кездегі танымал американдық хип-хоп орындаушыларының материалдарын енгізгені үшін есептеледі. 1992 жылы Боснияда соғыс басталғаннан кейін хип-хоп біраз уақытқа тоқтады, бірақ хип-хоптың екінші толқыны деп аталған жаңару арқасында қайта жанданды. Алага, Мистер Джонни (Сараево), Crni Zvuk, Квонел және MC Fudo (Tuzla) сияқты әртістер көптеген демо әндермен көзге түсті, олар радиода ойналып, концерттерде орындалды және Сараево қаласының айналасында танымал болды. 1999 жылға дейін радиода көптеген әрекеттер жасалғанымен, мүмкіндік шектеулі болды, содан кейін DJ Soul және Erol алғашқы босниялық хип-хоп стансасы FMJAM-ды құрды. FMJAM-ның көмегімен алғашқы әндер студияда жазылды. Көптеген шоулардан кейін FMJAM, Эдо Мааика басқаратын Disciplinska Komisija хип-хоп тобын құруға көмектесті, ол босниялық хип-хопты жаңғырту қозғалысына жетекшілік етті. Кейінірек FMJAM өзін жетілдіріп, веб-сайт құруға қол жеткізді, онда бірқатар демо әндер жарияланды. Осы демо әндер мен FMJAM ұсынған ұйымдастыру арқасында босниялық хип-хоп алғаш рет болашақ әртістерді қолдауға және жастар үшін концерттер мен хип-хоп жиындарын ұйымдастыруға қажетті ресурстарға ие болды. FMJAM босниялық хип-хопты ұйымдастыруда маңызды рөл атқарғанымен, көптеген БАҚ Эдо Мааиканың 2002 жылы шыққан дебюттік альбомымен хип-хопты Боснияның көп бөлігіне таныстырған орындаушы екенін мойындайды, бұл FMJAM-ға өз жұмысын жалғастыруға мүмкіндік берді.

Диаспора

Босниялық хип-хоп өзгеше болғанымен, АҚШ-та да өте танымал және сәтті болып шықты. 1990 жылдардың соңы мен 2000 жылдардың басында Slicc & Aone тобының пайда болуымен босниялық хип-хоп АҚШ-та алғаш рет таныстырылды. Бұл дуэт тез арада танымал болды, соның арқасында босниялық-американдық хип-хоп әртістеріне жаңа мүмкіндіктер ашылды. АҚШ-тағы тағы бір белгілі босниялық хип-хоп әртістерінің қатарында Рима Д, Рнел, Прах, Опијум Веза, Газије, Ударна Снага және KoCity RimeS бар.

Қазіргі хип-хоп пен авто-тюнингтің бірігуі

Бүгінде соңғы 10 жылда пайда болған көптеген әртістер хип-хопты поп, EDM, фолк, трап және этникалық дыбыстармен үйлестіріп жатыр. Олардың көбісі ерекше дыбыс жасау үшін Auto Tune қолданады. Future, Travis Scott, Young Thug және Lil Uzi Vert сияқты хип-хоп әртістері Auto Tune-ді өзіндік дыбыс құру үшін пайдаланады. Бұл эффект Балқан аймағындағы рэп музыкасы мен басқа жанрларда да кең таралды. Осы жанрдағы белгілі босниялық әртістер: Jala Brat, Buba Corelli, Sajfer, Inas, Cunami, Albino, SMA, Valderrama Flow, Medico, Mehdi, Loš Sin, Klijent, Arpino Sachi және Franco Balkan.