Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Германийді ашқан неміс химигі (1838–1904)
German chemist who discovered germanium (1838–1904)
Клеменс Александр Винклер (26 желтоқсан 1838 – 8 қазан 1904) – 1886 жылы германий элементін ашқан неміс химигі, бұл Дмитрий Менделеевтің периодтық жүйе теориясын растады.
Clemens Alexander Winkler (December 26, 1838 – October 8, 1904) was a German chemist who discovered the element germanium in 1886, solidifying Dmitri Mendeleev's theory of periodicity.
Өмір
Винклер 1838 жылы Саксония корольдігінің Фрайберг қаласында, Берзелиуспен бірге оқыған химиктің ұлы ретінде дүниеге келді. Винклердің алғашқы білімі Фрайберг, Дрезден және Кемниц қалаларындағы мектептерде алынды. 1857 жылы ол Фрайберг тау-кен және технология университетіне қабылданды, онда оның аналитикалық химиядағы білімі онда оқытылып жатқаннан асып түсті. Он алты жыл өткен соң Винклер университетте химиялық технология және аналитикалық химия профессоры болып тағайындалды. 1892 жылы Винклер Швед Корольдік Ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 1893 жылы Винклер Гамбургке көшіп, бала кезінен таныс Таня Браунға үйленді. 1902 жылы Винклер профессорлық қызметінен қанағаттанды. Екі жылдан кейін ол 65 жасында Дрезденде карциномадан қайтыс болды. Брунктің сөзіне сүйенсек, Винклер өлеңдер жазған, ал Маккейдің айтуынша, Винклердің қабілеттері бірнеше музыкалық аспапта ойнауға дейін жеткен.
Winkler was born in 1838 in Freiberg, Kingdom of Saxony the son of a chemist who had studied under Berzelius. Winkler's early education was at schools in Freiberg, Dresden, and Chemnitz. In 1857 he entered the Freiberg University of Mining and Technology, where his knowledge of analytical chemistry surpassed what he was being taught there. Sixteen years later, Winkler was appointed a professor of chemical technology and analytical chemistry at the university. Winkler was elected a member of the Royal Swedish Academy of Sciences in 1892. In 1893, Winkler moved to Hamburg where he married his childhood sweetheart Tanja Braun. In 1902, Winkler resigned his professorship. He died in Dresden two years later of carcinoma at the age of 65. According to Brunck, Winkler wrote poetry, and according to McCay, Winkler's talents extended to playing several musical instruments.
Германийдің ашылуы
1886 жылы Винклер Фрайберг маңындағы Химмельсфюрст кенішінен жаңа минерал алды. Химиялық зерттеулер көрсеткендей, аргиродит деп аталған минералдың құрамында күміс пен күкірт болған. Винклер бұл минералды талдағанда, жеке компоненттердің жалпы массасының шамамен 93-94% ғана құрайтынын анықтады, бұл оны жаңа әрі бұрын белгісіз элемент болуы мүмкін деген күдікке жетеледі. Бірнеше ай бойы химиялық тазартудан кейін Винклер 1886 жылдың 6 ақпанында таза германий элементін бөліп алып, нәтижелерін жариялады. Винклердің германийді табуына бастама болған аргиродит минералы қазір GeS2 · 4Ag2S формулалы қос сульфид екені белгілі. Германийді периодтық кестеге орналастыру үшін Менделеев оның бұрын болжаған экакадмий элементі болуы мүмкін деп ұсынды. Ал Лотар Мейер германийді басқа болжалған элемент – эксалицилмен байланыстыруды жақтады. Винклер таза материалдан көбірек бөліп алып, оның физикалық және химиялық қасиеттерін өлшеуге жеткілікті мөлшерде алды. Оның нәтижелері Мейердің түсіндірмесінің дұрыс екенін және жаңа элементтің қасиеттерінің көбі Менделеевтің болжамдарымен сәйкес келетінін нақты көрсетті. Экасиликон үшін болжамдар мен германийдің анықталған қасиеттерінің арасындағы жақын сәйкестік периодтық кесте мен периодтылық концепциясының тиімділігі мен күшін анық дәлелдеді.
In 1886, Winkler was provided with a new mineral from the Himmelsfürst mine near Freiberg. The mineral, called argyrodite, was found by chemists to contain silver and sulfur. When Winkler subsequently analyzed the mineral, he found that the individual components only added up to about 93–94% of its total mass, leading him to suspect that a new and previously unknown element must be present. After additional chemical purification steps over several months, Winkler isolated the pure element, germanium, on February 6, 1886 and published his results. The mineral argyrodite that was Winkler's start toward finding germanium is now known to be a double sulfide with formula GeS2 · 4Ag2S. To place germanium into the periodic table, Mendeleev suggested that it might be ekacadmium, an element he had predicted earlier. In contrast, Lothar Meyer favored an identification of germanium with ekasilicon, a different predicted element. Winkler isolated more of the pure material, and eventually obtained enough to measure some of its physical and chemical properties. His results showed unequivocally that Meyer's interpretation was the correct one and that nearly all of the new element's properties matched Mendeleev predictions. The close match between what had been predicted for ekasilicon and what was found for germanium was clear evidence for the utility and power of the periodic table and the concept of periodicity.
Басқа жұмыстар
Винклер германийді оқшаулау және зерттеуден басқа, газдарды талдауды да зерттеді. Ол бұл тақырыпта 1884 жылы «Техникалық газ талдауының нұсқаулығы» атты кітап жариялады. Ол кітапта Винклер өзінің үш жолды кранды (тұтқаны) ойлап тапқанын сипаттайды. Ол кремний моноксидінің, SiO, бар екенін болжады және 1890 жылы кремнийді кремний диоксидімен (кварцпен) қыздыру арқылы оны алуға тырысқан алғашқы адам болды. Бірақ, ол жану пешімен қоспаны жеткілікті температураға дейін қыздыра алмағандықтан сәтсіз аяқтады. Ол үшін реакция болмағандықтан, Винклер SiO-ның жоқ деген дұрыс емес қорытындыға келді, тіпті үш жыл бұрын К. Ф. Мейбери кремний диоксидін көмірмен тотықтыру арқылы оның пайда болуын хабарлаған болатын. Алайда, «Вестингауз» инженері Генри Ноэл Поттер он бес жылдан кейін Винклердің тәжірибесін электр пешімен қайталады, бұл оған реакция температурасын бірнеше жүз градусқа көтеріп, SiO-ның пайда болуын байқауға мүмкіндік берді.
In addition to his isolation and study of germanium, Winkler investigated the analysis of gases. He published a book on the subject, Handbook of Technical Gas Analysis, in 1884. In that book Winkler describes his invention of the three way stopcock. He predicted the existence of silicon monoxide, SiO, and was the first to attempt to produce it by heating silica with silicon in 1890. However, he was unsuccessful because he was not able to heat the mixture to a high enough temperature using a combustion furnace. As no reaction occurred for him, Winkler incorrectly concluded that SiO does not exist, even though it was reported to have formed from the reduction of silica with charcoal three years earlier by C. F. Maybery. However, Henry Noel Potter, a Westinghouse engineer, repeated Winkler's experiment fifteen years later with an electric furnace, which enabled him to increase the reaction temperature by several hundred degrees and observe the generation of SiO.