2002 жылғы қысқы Олимпиадасының құпиясы: Сыбайлас жемқорлық скандалы

Кіріспе

2002 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарына қатысты дау – АҚШ-тың Солт-Лейк-Сити қаласында 2002 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарын өткізу құқығын жеңіп алу үшін парақорлық жасалғаны туралы айыптамаларға байланысты оқиға. 1995 жылы сәтті ұсыныс жасағанға дейін, қала бұл ойындарды өткізу үшін төрт рет тырысып, әр жолы сәтсіздікке ұшырады. 1998 жылы Халықаралық Олимпиада комитетінің (ХОК) мүшелері ұсыныс кезеңінде Солт-Лейк-Ситиді ұйымдастыру комитетінен (SLOC) сыйлықтар алғаны үшін айыпталды. Бұл айыптамалар бірнеше ХОК мүшесінің қызметтен шеттетілуіне және ХОК-тың жаңа ережелерін қабылдауға әкеп соқты. Заң бұзушылық болмаса да, сыйлықтарды қабылдау моральдық тұрғыдан күмәнді деп есептелді. Жылдам арада ХОК, АҚШ Олимпиада комитеті (USOC), SLOC және АҚШ Әділет министрлігі тарапынан төрт тәуелсіз тергеу басталды. Том Уэлч пен Дэвид Джонсон SLOC басшысы лауазымынан кетті, олардан кейін көптеген адамдар да кетіп қалды. Әділет министрлігі пара алу және алаяқтық бойынша он бес айыптау қойды. Сондай-ақ, басқа қалалардың бұрынғы ұсыныс процестері де тергелді, нәтижесінде ХОК мүшелері 1998 жылғы Қысқы және 2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарына ұсыныс жасау кезінде сыйлық алғаны анықталды.

Жеңімпаз ұсынысы

Огденде туған заңгер Том Уэлч пен Юта экономикасын дамыту жөніндегі маман Дэвид Джонсон Солт-Лейк қаласының Олимпиадаға үміткерлік комитетінің жетекшілері болды. 1986 жылдан 1995 жылға дейін олар Еуропа, Латын Америкасы және Африкада Солт-Лейк-Ситидің үміткерлігін қолдады, МОК мүшелерімен және халықаралық спорт ұйымдарымен кездесті. Барлық күш-жігеріне қарамастан, 1998 жылғы Олимпиада Жапонияның Нагано қаласына бұйырды, дауыс беру нәтижесі 46:42 болды. Көптегендердің пікірінше, себебі АҚШ жақында Атлантада (Джорджия штаты) 1996 жылғы жазғы Олимпиада ойындарын өткізу құқығын алған еді. Ал басқалары, соның ішінде Уэлч, Нагано шенеуніктерді жақсырақ күтіп, тойлады деп есептеді. Солт-Лейк Олимпиадалық үміткерлік комитетінің бір мүшесі 1998 жылғы қысқы Олимпиада ойындары үшін Жапонияның үміткерлік комитетімен бәсекелескен кезде: «Біз тұзды таффи мен ковбой шляпаларын тараттық, ал олар компьютерлер берді. Наганоны тексеруге келген МОК мүшелері сәнді ыстық су бұлақтарындағы қонақүйлерде орналастырылды, онда олар қымбат сушиді сакемен шайып, кимоно киген гейшалар қызмет көрсетті. Олар ескерткіш сыйлықтар мен қымбат картиналармен толы жүкпен үйлеріне оралды», – деп шағымданды. Нагано Олимпиадалық үміткерлік комитеті 62 МОК мүшесі мен олардың көптеген серіктерін көңіл көтеруге шамамен 14 миллион доллар жұмсады. Нақты сома белгісіз, себебі Нагано МОК ойын-сауық шығындарын жарияламауды сұрағаннан кейін қаржылық есептерді жойды. 1996 жылғы жазғы Олимпиадаға үміткер Мельбурн комитеті Африкадан келген алты МОК делегатынан жаңа көліктер мен жергілікті борделдерден сексуалдық қызметтерді сұрағанда, МОК делегаттарының қандай талаптарға ие екенін анықтады. Бұл талаптар орындалмады және 1996 жылғы жазғы Олимпиада Атлантаға бұйырды. Ютаның Олимпиадаға үміткерлігіне 16 миллион доллардан астам қаражат жұмсалды. Ойындарға ұсынылған нысандарды көру үшін МОК мүшелерін Солт-Лейк-Ситиге әкелуге байланысты жоғары шығындар болды. Бұл үміткерлік комитеті үшін басымдыққа ие болды және МОК-тің 100 мүшесінің 70-тен астамы қалаға комитеттің есебінен жеке сапар жасады. Қоғамдық көшбасшылар үміткерлікті толық қолдады. Солт-Лейк Олимпиадалық үміткерлік комитетінің атқарушы кеңесінің мүшесі Спенсер Экклз МОК отбасының мүшелеріне First Security Corporation Bank-те жұмыс істеуге мүмкіндік жасады. Үміткерлік комитетінің заң кеңесшісі Джим Джардин МОК мүшелерінің туыстарын Юта университетіне қабылдауға көмектесті, ал Intermountain Health Care МОК мүшелеріне сапарлары кезінде медициналық қызметтер мен емдеу ұсынды. Комитет басшысы Джон Хантсман Хуан Антонио Самаранчны Парк-Ситидегі сәнді үйінде қабылдады және Том Уэлчпен бірге президент Самаранчқа еске алу ретінде Браунинг тапаншасын сыйға берді. 1995 жылдың маусым айында 50 мың адам Солт-Лейк-Сити мэрі кеңсесінің алдында жиналып, соңғы хабарландырудың нәтижесін күтті.

Ogden born lawyer Tom Welch and a Utah Economic Development Professional, David Johnson, were in charge of the Salt Lake Bid Committee. From 1986 through 1995, they worked on supporting Salt Lake City's bid in Europe, Latin America, and Africa, meeting with the IOC Members and International Sport organizations. Despite their efforts, the 1998 Games went to Nagano, Japan, in a 46 to 42 vote. Many felt the reason was that the US had recently been awarded the 1996 Summer Olympics in Atlanta, Georgia. Others, including Welch, believed it was because Nagano had better wined and dined the officials. A Salt Lake Olympic Bid Committee member complained about competing with the Japanese bid committee for the 1998 Olympic Winter Games: "We were giving out saltwater taffy and cowboy hats, and they were giving out computers. IOC members who came to inspect Nagano were put up in ritzy hot spring resorts, where they washed down expensive sushi with sake poured by kimono clad geisha. They went home laden with souvenir gifts and expensive paintings." The Nagano Olympic bid committee had spent approximately $14 million on entertaining the 62 IOC Members and many of their companions. The precise figures are not known since Nagano destroyed the financial records after the IOC asked that the entertainment expenditures not be made public. The Melbourne bid committee for the 1996 Summer Olympics discovered the quid pro quo expectations of IOC delegates when they received requests from six African IOC delegates for new cars and sexual favors from local brothels. The requests were denied and the 1996 Summer Olympics went to Atlanta. More than $16 million was spent on Utah's Olympic bidding. The high costs related to bringing IOC Members to Salt Lake City to see the venues proposed for the Games. This was a priority for the Bid Committee and more than 70 of the 100 Members of the IOC personally visited the city at the Bid Committee's expense. Community Leaders were fully behind the bid. Opportunities were created by Spencer Eccles, Salt Lake Olympic Bid Committee Executive Board Member, for IOC family members to be employed at First Security Corporation Bank. Jim Jardine, Legal Advisor to the Bid Committee, assisted the relatives of IOC Members in gaining admission to the University of Utah, and Intermountain Health Care made medical facilities and treatment available to IOC Members during their visits. Jon Huntsman, a committee leader, hosted Juan Antonio Samaranch at his lavish Park City home and together with Tom Welch presented President Samaranch with a commemorative Browning Pistol. In June 1995, 50,000 people gathered outside the Salt Lake City Mayor's office to receive the result of the final announcement.

Ашулы оқиға

Солт-Лейк-Ситидің тілшілері бюджеттік құжаттарға қол жеткізу үнемі жол берілмейтінін хабарлады. 1998 жылдың сәуір айында, кеңес өз құпиялылығын сақтау үшін жарғысын өзгертуге тырысты, онда баспасөзге құпия ақпарат берген кез келген мүше қызметтен алынуы мүмкін екені айтылды. Фрэнк Йоклик Солт-Лейк ұйымдастыру комитетінің президенті болды. Скандал 1998 жылдың 24 қарашасында жарық көрді, сол кезде ХОК мүшесінің баласына жолданған хатты көрсеткен есеп шықты, онда SLOC баланың оқу ақысын төлеп отырғаны анықталды. 2002 жылғы Олимпиада ойындарын ұйымдастыруды қадағалаған координациялық комитеттің төрағасы, швейцариялық ХОК мүшесі Марк Ходлер, 1990 жылы 1996 жылғы Олимпиада ойындарын өткізу үшін бәсеке басталысымен бірнеше ХОК мүшелері пара алғанын мәлімдеді. Жылдам арада ХОК, USOC, SLOC және АҚШ Әділет министрлігі тарапынан төрт тәуелсіз тергеу басталды. Кез келген тергеуге дейін Уэлч пен Джонсон SLOC басшысы лауазымынан кетті. Көп ұзамай, олардың ішінде 1999 жылдың қаңтарында Йоклик та қызметтен кетті. Әділет министрлігі екеуіне қарсы пара алу және алаяқтық бойынша 15 айып тақты. Джонсон мен Уэлч 2003 жылдың желтоқсанында барлық қылмыстық айыптардан босатылды. ХОК-тің он мүшесі шығарылды, ал тағы он мүшесіне санкция салынды. ХОК құрылғаннан берігі бір ғасырдан астам уақыт ішінде сыбайлас жемқорлық үшін алғаш рет мүшелер шығарылды немесе санкцияланды. Заң бұзушылық болмаса да, сыйлықтарды қабылдау моральдық тұрғыдан күмәнді деп есептелді. Келешектегі бәсекелер үшін қатаң ережелер қабылданды және ХОК мүшелері бәсекелес қалалардан қанша ақша ала алатынына шектеулер қойылды. Сонымен қатар, ХОК мүшелігі үшін жаңа мерзім және жас шектеулері енгізілді, ал комитетке он бес бұрынғы олимпиадалық спортшы қосылды. 2006 жылы Нагано облысының губернаторы тапсырыс берген есепте, Жапонияның Нагано қаласы ХОК мүшелеріне "заңсыз және артық меймандостық" түрінде миллиондаған доллар көмек көрсеткені, оның ішінде ойын-сауыққа 4,4 миллион АҚШ доллары жұмсалғаны айтылды.

Access to budget documents was routinely denied, Salt Lake City reporters say. In April 1998, the board attempted to safeguard its aura of secrecy by amending its bylaws to stipulate that any member providing the press with confidential information could be dismissed. Frank Joklik was president of the Salt Lake Organizing Committee. The scandal broke on 24 November 1998, when a report came out showing a letter directed to a child of an IOC member indicating the SLOC was paying the child's tuition. Swiss IOC member Marc Hodler, head of the coordination committee overseeing the organization of the 2002 games, made the accusation that a group of members of the IOC had taken bribes since the start of the bidding process in 1990 for the 1996 Olympic games. Soon, four independent investigations were underway, by the IOC, the USOC, the SLOC, and the United States Department of Justice. Before any of the investigations could even get under way, both Welch and Johnson resigned their posts as the head of the SLOC. Many others soon followed, including Joklik in January 1999. The Department of Justice filed charges against the two: fifteen charges of bribery and fraud. Johnson and Welch were eventually acquitted of all criminal charges in December 2003. Ten members of the IOC were expelled and another ten were sanctioned. This was the first expulsion or sanction for corruption in the more than a century the IOC had existed. Although nothing strictly illegal had been done, it was felt that the acceptance of the gifts was morally dubious. Stricter rules were adopted for future bids, and ceilings were put into place as to how much IOC members could accept from bid cities. Additionally, new term and age limits were put into place for IOC membership, and fifteen former Olympic athletes were added to the committee. In 2006, a report ordered by the Nagano region's governor said the Japanese city provided millions of dollars in an "illegitimate and excessive level of hospitality" to IOC members, including US$4.4 million spent on entertainment alone.

Салдары

Bain Capital компаниясының негізін қалаушы және бас директоры Митт Ромни (кейін Массачусетс штатының губернаторы және Юта штатының сенаторы болған) SLOC-ті басқару үшін шақырылды. Ромни комитетті қайта ұйымдастыруға, сол кезде 379 миллион АҚШ доллары тапшылық болған бюджетті түзетуге көмектесті, сондай-ақ демеушілердің қызығушылығын қайта жаққызды. Федералдық қаржыландыру тек инфрақұрылымды жақсартуға жұмсалды.

Ұсыныстар тарихы

+Алғашқы үміткерлік әрекеттеріGameEvent1932 жылғы қысқы Олимпиада ойындарыФранцияның Шамони қаласында өткен алғашқы ойындардан кейін бес жыл өткен соң, Солт-Лейк-Сити алғаш рет қысқы Олимпиада ойындарына үміткер болуға тырысты. Юта шаңғы клубы 1932 жылғы Ойындарды Солт-Лейкке өткізуге тырысты, бірақ олар оның орнына Нью-Йорк штатындағы Лейк-Плэсидке берілді. Алғашқы Олимпиада ережелеріне байланысты (кейіннен өзгертілді), Солт-Лейк 1936 жылғы Ойындарға үміткер бола алмады, өйткені жазғы ойындарды қабылдаушы ел (Германия) қысқы ойындарға құқық алды.1972 жылғы қысқы ОлимпиадаМемлекеттік және қалалық шенеуніктер АҚШ Олимпиада комитетінің (USOC) қолдауын алды, бірақ олар үміткерлікті Жапонияның Саппоро қаласына жоғалтты.1976 жылғы қысқы ОлимпиадаUSOC Солт-Лейк-Ситиден гөрі АҚШ атынан үміткерлік ету үшін Колорадо штатының Денвер қаласын таңдады. Денвер тендерді жеңіп алды, бірақ салық төлеушілер ойындарды ішінара қаржыландыруға дауыс берді, нәтижесінде Денвер бас тартты. Солт-Лейк өзін үміткер ретінде көрсетті, бірақ соңында ойындар 1964 жылы жақында өткізген Австрияның Инсбрук қаласына берілді.1992 жылғы қысқы ОлимпиадаСолт-Лейк-Сити 1985 жылға дейін 1992 жылғы Ойындарға қайтадан үміткер болуға тырыспады, бірақ USOC Аляска штатының Анкоридж қаласын таңдады. Анкоридж 1992 және 1994 жылғы қысқы Олимпиадалар үшін Альбертвиль және Лиллехаммерден жеңіліске ұшырады, ал Солт-Лейк 2002 жылғы Ойындарға қайтадан үміткер болды.

Жазбалар

Бенсон, Ли, (2001). Ли Бенсонның Ойындар туралы ішкі нұсқаулығы 2002 Солт-Лейк-Сити, Прово, Юта: CP Grafix, Deseret Publishing Company. Бенсон, Ли; Истон Блэк, Сьюзан (2000). Солт-Лейк 2002: Олимпиадалық қысқы ойындарының ресми кітабы, Shadow Mountain Press. Дженнингс, Эндрю (2000). Ұлы Олимпиадалық алаяқтық: әлем ойындарын қайтарып алғысы келген кезде, Simon & Schuster. KSL.com ойынның жалпы табысы туралы хабарлама.