Кіріспе

Американдық сценарист, режиссер және визуалды эффекттер жетекшісі (1946–2009)

Дэниел Томас О'Бэннон (30 қыркүйек 1946 – 17 желтоқсан 2009) – американдық кино сценарист, режиссер және визуалды эффекттер жетекшісі, көбінесе ғылыми фантастика және қорқыныш жанрларында жұмыс істеген. Бала кезінде ол ғылыми фантастика мен қорқыныш әдебиетінің жанкүйері болған. Ол Сент-Луис қаласындағы Вашингтон университетінің өнер мектебінде оқыды, онда стендап-комедия қойылымдарына қатысты, кампустағы театрлық қойылымдарға грим жасады және студенттік газет – «Студенттік өмірге» иллюстрациялар салған. Ол сол жерде болашақ кино продюсері Майкл Шэмбергпен бірге тұрды. Вашингтон университетін бітіргеннен кейін О'Бэннон қысқа мерзімге үйіне оралып, Флорисант аңғарының кіші колледжінде «50 футтық тауықтың шабуылы» атты қысқа ғылыми фантастикалық сатира жазып, режиссерлік етті. О'Бэннон сондай-ақ Джексонвиллдегі МакМюррей колледжінде оқыды, онда психология мамандығын таңдады. 1970 жылы USC-ден кино саласында бакалавр дәрежесін алды. USC-де оқыған кезінде ол Лос-Анджелес кампусына жақын орналасқан, «Менло Манор» деп аталған екі қабатты ескі үйде тұрды, оны басқа USC студенттерімен (Дон Джейкоби, Данмен бірнеше сценарийлерде, соның ішінде «Blue Thunder» және Джеффри Дж. Ли) бөлісті. Студент кезінде О'Бэннон өзінің және басқа студенттік фильмдерін монтаждаумен көптеген түндарды ескі Голливудта өткізді.

1970 жылдар

USC-де ол Джон Карпентермен кездесіп, онымен бірге студенттік фильмде жұмыс істеді, кейін оны ғылыми фантастикалық толық метражды фильмге дейін кеңейтті. Фильмнің бір бөлігі Менло сарайында түсірілді. 1974 жылы шыққан фильмнің соңғы бюджеті 60 000 АҚШ долларына жетеді (1974 жылғы 60000,0 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең). О'Бэннон сценарий жазу, басты рөлдердің бірінде ("Сержант Пинбек") сомдау және монтаждау сияқты бірнеше қызметтер атқарды, монтаждау үшін ол 1940 жылдарғы Moviola қолданды. 1975 жылы Dark Star үздік арнайы эффекттер номинациясында "Алтын орамал" сыйлығын (Saturn Awards жүлдесінің бастапқы атауы) жеңіп алды. Ол Франк Герберттің "Дюна" романы бойынша Алехандро Ходоровский түсірген фильмде арнайы эффекттерді қадағалауға шақырылды. Алайда, 1976 жылы жоба сәтсіз аяқталып, фильм түсірілмеді, себебі Голливудтың ірі студиялары Ходоровский режиссер болғанда фильмді қаржыландыруға тартынды. О'Бэннонның рөлі 2013 жылғы Jodorowsky's Dune деректі фильмінде ерекше аталады. "Дюна" жобасының сәтсіз аяқталуы О'Бэннонның қаржылық қиындыққа тап болуына, үйсіз қалғанына және тірі қалу үшін достарына тәуелді болуына әкелді. The Guardian басылымының мәліметінше, "Джордж Лукас оның қолмен анимацияланған, компьютерлік экран графикасынан әсер алып, "Жұлдызды соғыстар" фильмінде осындай жұмыс жасауға шақырды, бірақ жалпы алғанда, ол үшін бұл өте қиын кезең болды". Соңында ол техникалық фильм жұмысын тастап, сценарий жазуға көшті. Досы Рональд Шусеттпен бірге тұрғанда, олар О'Бэннонның мансабын дамытқан Alien (1979) фильмінің сюжетін ойлап тапты, ол сценарийін жазып, визуалды бөлімін бақылады.

1980 жылдар

1981 жылы О'Бэннон «Heavy Metal» анимациялық фильмінің жасалуына көмектесті, оның екі бөлімін («Soft Landing» және «B 17») жазды. О'Бэннон келесі, үлкен бюджетпен түсірілген Джон Бадхамның «Көк найзағай» (1983) фильміне, Лос-Анджелестегі тікұшақпен бақылау тобы туралы әрекет фильмге наразылығын білдірді. Алғашында Дон Джейкобимен бірге жазылған «Көк найзағай» да мазмұнының бір бөлігін жоғалтып, кең ауыстыруларға ұшырады. Ол және Джейкоби Колин Уилсонның «Ғарыш вампирлері» романы негізінде Тобе Хупер режиссерлік еткен «Lifeforce» (1985) фильмінің сценарийін де жазды. Фильм сол кезде жақсы қабылданбады және кассада сәтсіздікке ұшырады. О'Бэннон 1986 жылы Джейкоби мен Хупермен бірлесіп «Марстан келген басып алушылар» фильмінің қайта түсірілімінде жұмыс істеді. Талапкерлер оны 1950 жылғы түпнұсқасынан нашар деп есептеді, сонымен қатар ол кассада тағы да нашар көрсеткіштерді көрсетті. О'Бэннон «C.H.U.D.» фильмі үшін де кеңесші ретінде жұмыс істеді, атаудағы жаратылыстардың дизайн тұжырымдамасын жасауға көмектесті. 1985 жылы О'Бэннон Джордж Ромероның «Түнгі тірі өлілер» фильмінің жалғасы «Тірі өлілердің оралуы» фильмінің режиссері болды. «Чужая» сияқты, бұл фильм те сәттілікке жетті, көптеген жалғаулар тудырды және культты классикаға айналды. Сол жылы ол «Inkpot» сыйлығымен марапатталды.

1990 жылдар

1990 жылы О'Бэннон мен Шусет Филип К. Диктің "Біз сіздерге бәрін есте сақтай аламыз" атты әңгімесі негізінде түсірілген "Тоталь еске алу" фильмінің сценарийін жазу үшін тағы да бірікті. Бұл жоба екеуі "Альянс" фильмінде жұмыс істегеннен бері қолға алған еді. Шарон Стоун мен Арнольд Шварценеггер қатысқан "Тоталь еске алу" 100 миллион АҚШ долларынан астам табыс әкелді. Бұрынғы "Гемоглобин" сценарийі де 1997 жылы төмен бюджетте түсірілген "Қан құстарлары" фильмі ретінде экранға шықты. О'Бэннонның екінші режиссерлік жұмысы "Қайта тірілгендер" (1991) – төмен бюджетті қорқыныш фильмі, ол тікелей бейнежазбаға шығарылды. Х.П. Лавкрафттың туындыларына негізделген бұл фильмде өлгендерді оятатын ежелгі отбасылық дәстүрлер көрсетілген. 1995 жылы О'Бэннон Филип К. Диктің "Екінші сұрып" әңгімесінен бейімделген "Скримерлер" ғылыми-фантастикалық фильмінің сценарийін жазуға бірлесіп атсалысты. Ол бұл сценарийдің бастапқы нұсқасын Майкл Кампуспен 1980 жылдардың басында жазған болатын.

2000 жылдар

2001 жылы О'Бэннон Чапман университетінің Додж кино және медиа өнер колледжінде төраға режиссер болды. О'Бэннон мен Шусет 2004 жылғы «Ажауызға қарсы Хищник» ғылыми-фантастикалық фильмінің сценарий авторлары ретінде көрсетілді, бұл «Ажауыз» фильмінің алдынан түсірілген туынды.

Өлімнен кейін

2013 жылы Дэн О'Бэннонның «Сценарий құрылымына нұсқаулық» кітабы Мэтт Р. Лормен бірлесіп жазылып жарық көрді. Dark Horse Comics 2020 жылдың тамызынан желтоқсанына дейін О'Бэннонның 1976 жылғы фильмге жазылған түпнұсқа сценарийі негізінде «Alien: The Original Screenplay» атты бес бөлімді комикс сериясын жариялады.

Жеке өмір және өлім

Ол әйелі Дианамен Адам есімді ұлдары болды. О'Бэннон 2009 жылдың 17 желтоқсанында Лос-Анджелесте Крон ауруының асқынуларынан қайтыс болды. Ол Крон ауруымен күрескен тәжірибесінің "Шет елдік" (Alien) фильміндегі кеудеден жарылу көрінісіне шабыт бергенін айтқан.