Кіріспе
19-ғасырдағы британдық дворян әйел және аболиционист Элизабет Джорджиана Кэмпбелл, Аргил герцогинясы (туған тегі Левесон Гоуэр; 30 мамыр 1824 – 25 мамыр 1878) – британдық дворян әйел және құлдыққа қарсы күрескен. Бай Сазерленд Левесон Гоуэр отбасында дүниеге келген ол, Сазерлендтің 2-ші герцогы мен саяси той-кештер ұйымдастырушысы леди Хариет Говардтың үлкен қызы болды. 1844 жылы Элизабет Джордж Кэмпбеллге, Лорн маркизіне, Аргилдің 7-ші герцогының тұңғыш ұлы және мұрагеріне тұрмысқа шықты. Күйеуі әкесінен мұрагерлікке ие болғанда, 1847 жылы ол Аргил герцогинясы атанды. Анасы сияқты, Аргил герцогинясы да құлдыққа қарсы белсенді күрескен. Екеуі Ұлыбритания мен Ирландияның көптеген әйелдерінің Америка Құрама Штаттарының әйелдеріне арналған «Сүйіспеншілік пен христиандық үндеу» атты хатты жазуға көмектесті, ол құлдықты тоқтатуға шақырып, 562 848 британдық әйелдің қолтаңбасын жинады. Олар Англияға келген кезде американдық аболиционист және жазушы Харриет Бичер Стоуды жиі қабылдады. Герцогиня мен Бичер Стоу дос болып, хат алмасып жүрді. 1868 жылы Аргил герцогинясы Веллингтон герцогинясынан кейін Виктория патшайымының ханымы қызметін атқарды және денсаулығына байланысты 1870 жылға дейін отставкаға шықты. Жаңадан құрылған Үндістан Тажы орденінің мүшесі болып тағайындалғаннан кейін көп ұзамай, 1878 жылы Лондонда Уильям Эварт Гладстонмен бірге тамақ ішу кезінде қайтыс болды.
Elizabeth Georgiana Campbell, Duchess of Argyll (née Leveson Gower; 30 May 1824 – 25 May 1878) was a British noblewoman and abolitionist. Born into the wealthy Sutherland Leveson Gower family, she was the eldest daughter of the 2nd Duke of Sutherland by his wife, the political hostess Lady Harriet Howard. In 1844 Elizabeth married George Campbell, Marquess of Lorne, eldest son and heir to the 7th Duke of Argyll. She became the Duchess of Argyll in 1847 when her husband succeeded his father. Like her mother, the Duchess of Argyll was a prominent opponent of slavery. The pair helped write a letter titled An Affectionate and Christian Address of Many Thousands of Women of Great Britain and Ireland to Their Sisters, the Women of the United States of America, calling for an end of slavery; it attracted signatures from 562,848 British women. The two often hosted the American abolitionist and author Harriet Beecher Stowe when she visited England. The Duchess and Beecher Stowe were friends and maintained a correspondence. In 1868, the Duchess of Argyll succeeded the Duchess of Wellington as Mistress of the Robes to Queen Victoria, holding the position until 1870, when she resigned due to ill health. Soon after being appointed a member of the newly created Order of the Crown of India, she died in 1878 whilst eating with William Ewart Gladstone in London.
Отбасы және ерте өмірі
Елизавета Георгиана Левесон Гоуэр зор байлықтың ішінде өсті. Оның әкесінің анасы, ірі мұрагер Елизавета Гордон, өз құқығымен Саттерленд графынасы болды және Шотландияның биік таулы аймақтарында 800 000-нан бір миллион акрға дейінгі жерлерді басқарды. Саттерленд жерлері 1785 жылы Гордонның Джордж Левесон Гоуэрмен (кейін Саттерлендтің 1-ші герцогы) үйленуімен одан әрі кеңейді. 1823 жылы олардың ұлы Джордж, 6-шы Карлайл графының қызы Джордж Гарриет Хауард ледиге үйленді. Леди Елизавета Левесон Гоуэр келесі жылы, 1824 жылдың 30 мамырында олардың үлкен қызы ретінде дүниеге келді. Одан кейін үш інісі мен екі апасы дүниеге келді. Шотландия мен Англияда отбасылық меншік болғандықтан, Елизаветаның балалық шағы көп саяхаттармен өтті. Олардың негізгі резиденциясы – 1827 жылы сатып алынған Лондондағы сәнді Стаффорд Хаус болды; сонымен қатар олар көптеген ауылдық үйлерде де тұрды. Олар, әсіресе Харриет, жанды әлеуметтік өмірге ие болды. Ол жас Виктория патшайымына жақындығымен және оның киім-кешек сақтаушысы (Mistress of the Robes) лауазымымен танымал саяси үй иесі болды. 1833 жылы 1-ші герцог қайтыс болды, ал Елизаветаның әкесі оның орнына 2-ші Саттерленд герцогы болды, орасан зор мүлікті мұраға алды. Тарихшы Эрик Ричардс 19-ғасырдың бірінші жартысында Саттерленд үйінің әлеуметтік және экономикалық беделінің ең жоғары деңгейде болғанын, оның байлығы жер жалға алудан, түрлі акциялардан және көлік фирмаларының дивидендтерінен түскенін жазды.
Неке
1842 жылы королева Викторияны Таймут қасабасына сүйемелдеп бара жатып, леди Елизавета Джордж Дуглас Кэмпбеллмен, Лорн маркизімен, Аргиллдің 7-ші герцогының үлкен ұлымен танысты. Олар 1844 жылғы 31 шілдеде Левесон Гоуэрдің Трентэм Холл имениесінде үйленді. Тойды Йорк архиепископы Эдвард Венаблз Вернон Харкорт басқарды. Аргиллдің мүлігі қарызға батқандықтан, Елизаветаның байлығы аса қажет болды. Олардың одағы Шотландияның ең ірі екі жер иеленуші отбасының бірігуіне ықпал етті. Жас жұпқа некелерінің құрметіне оның әкесі Роснейтті сыйға берді. Дініне терең берілген Елизавета англикандық сенімде тәрбиеленген, бірақ үйленгеннен кейін Шотландия шіркеуіне ауысты және сол жылдың соңында осы сенімде алғашқы қасиетті тамақтанды. Көптеген ізашарлары сияқты, Елизавета Аргилл және Аралдар епархиясындағы Шотландия епископтық шіркеуін қызу қолдады. Ерлі-зайыптылардың либералды саясатқа деген қызығушылықтары ортақ болды. Елизавета салмақты және мәдениетті әйел болды, ал Лорн жаңа әйелінде "көптеген достары айтқаннан да артық нәрсе" тапты. Философия мен табиғаттанудан басқа тақырыптарда ол сол кезде меннен көбірек оқыған.
Аргилл герцогині
Лорн 1847 жылдың 25 сәуірінде әкесінен кейін Аргайлдың 8-ші герцогы болды, ал Елизавета Аргайл герцогинясы атанды. Отбасының негізгі иеліктеріне Лондондағы Аргилл лоджы, Аргиллширдегі Инверарей қамалы және Роснейт кірді. Бір жылдың ішінде олардың тұңғыш ұлы Джон дүниеге келді. Тағы төрт ұл және жеті қызы болды. Аргилл үйі қатаң, әдепті және дұға, таңғы ас, түскі ас және кешкі асқа белгіленген уақыт бойынша жоспарланған күн тәртібімен басқарылды. Балалардың эмоцияларын көрсетуі, әсіресе жылау, тек отбасы мүшесінің өлімі сияқты "нақты себептерде" ғана қабылданды. Шотландиялық ғалым Джон Стюарт Блэки олардың салтанатты өмір салтына риза болды және оларға жиі баратын; ол 1876 жылғы "Шотландияның таулы аймақтарының тілі мен әдебиеті" атты еңбегін Елизаветаға арнады. Тарихшы Энн Джордан герцогиняның он екі бала туғаннан кейін "өмірінен ерте қартайғанын" жазады. Ол 1868 жылғы инсульт салдарынан денсаулығы нашарлап, жартылай мүгедек болып қалды, бұл оның балаларының тәрбиесіне күйеуінің араласуына себеп болды. Оның үшінші қызы, Леди Виктория, полиомиелиттен зардап шегіп, денсаулығы нашар болғандықтан анасын күткен. Балалар есейген кезде, олардың некелері отбасының қаржылық жағдайына салмақ түсірді, барлығы бірнешеуін қоспағанда, үйленді. Ұлы Джон 1871 жылы королеваның төртінші қызы, Луиза ханшайымға үйленді және 1878 жылы Канаданың генерал-губернаторы болды. Анасы, Сазерленд герцогинясы сияқты, Аргилл герцогинясы да құлдыққа қарсы қозғалысты белсенді түрде қолдады. Елизавета 1852 жылғы "Том ағаның қожайыны" атты құлдыққа қарсы романнан әсер көрген көптеген британдық әйелдердің бірі болды. Келесі жылы анасының үйінде, герцогиня Ұлыбритания мен Ирландияның мыңдаған әйелдерінің Америка Құрама Штаттарының әйелдеріне арналған "Сүйіспеншілік пен христиандық үндеу" атты хатты дайындауға көмектесті. 562 848 әйелдің қол қойған хаты құлдықты тоқтатуға шақырды, себебі ол құл некелерін мойындамады, ата-аналар мен балаларды бөліп жіберді және құлдардың христиандық білім алуына кедергі келтірді. Ол "Том ағаның қожайыны" романының авторы, американдық аболиционист Харриет Бичер Стоуға жіберілді; олар дос болып, хат алмасып жүрді. Харриет Бичер Стоу Англияға келгенде Сазерленд пен Аргилл герцогиняларына жиі баратын және олардың жоғары лауазымды саясаткерлермен байланыстарынан пайдаланды. Аргилл герцогы мен герцогинясы сондай-ақ американдық саясаткер және құлдыққа қарсы қозғалыстың жетекшісі Чарльз Самнермен дос болды, бұл тарихшы Аманда Форманды "Аргилл герцогы мен Самнер арасындағы қарым-қатынас Азамат соғысының ең маңызды достық байланыстарының бірі болары сөзсіз" деп жазуға итермеледі. 1868 жылдың желтоқсанында леди Кэмпбелл Уильям Эварт Гладстонның бірінші үкіметінде Виктория патшайымының ханымы болып тағайындалды, бұрынғы қызметкер Элизабет Уэлсли, Веллингтон герцогинясының орнын басты. Ол 1870 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты қызметтен кетіп, оның орнына оның қарындасы Энн Сазерленд Левесон Гоуэр, Сазерленд герцогинясы тағайындалды. 1877 жылдың желтоқсанында Виктория патшайымы Ұлыбританияның тәжі корона орденін құрып, Аргилл герцогинясы мен басқа да көптеген патшалық және ақсүйек әйелдерге табыс етті. Ол сондай-ақ Виктория және Альберт корольдік орденінің екінші сынып мүшесі болды. Аргилл герцогинясы 1878 жылдың 25 мамырында Лондонда Гладстонмен бірге тамақтанғанда қайтыс болды. Ол Килмун шіркеуіне жерленді. Үш жылдан кейін оның жесірі Сент-Олбанс епископы Томас Лег Клаутонның қызы Амелия Марияға қайтадан үйленді.