2004-2005 жылдардағы Украинадағы «Қызғылт революция»

Кіріспе

Украинадағы саяси наразылықтар сериясы 2004–2005 жылдары

"Помаранчева революция" – 2004 жылдың қараша айының соңынан 2005 жылдың қаңтарына дейін Украинада саяси дүрбелең тудырған наразылықтар сериясы. Бұл наразылықтардың қарқын алуына, ең алдымен, 2004 жылғы Украина президенттік сайлауының нәтижелерінен кейін туған жағдай себеп болды. Сайлауда кең ауқымды сыбайлас жемқорлық, сайлаушыларды қорқыту және сайлау алаяқтығы орын алған деген күдік болды. Украина астанасы Киев, азаматтық қарсылық науқанының орталық нүктесіне айналды, онда мыңдаған наразылықшылар күн сайын шерулерге қатысты. Ел бойынша оппозициялық қозғалыс ұйымдастырған азаматтық бағынбаушылық акциялары, отырыстар және жалпы ереуілдер өтті. Наразылықтарға себеп – бірнеше отандық және халықаралық сайлау бақылаушыларының есебі және 2004 жылғы 21 қарашадағы Виктор Ющенко мен Виктор Янукович арасындағы сайлаудың нәтижелері билік тарапынан Януковичтің пайдасына бұрмаланғаны туралы кең таралған халық пікірі болды. Ел бойынша өткен наразылықтар алғашқы сайлау нәтижесінің күштен жойылғаннан кейін сәтті аяқталды, Украина Жоғарғы соты 2004 жылғы 26 желтоқсанда қайта сайлау өткізуге бұйрық берді. Жергілікті және халықаралық бақылаушылардың қатаң бақылауымен өткен екінші тур "еркін және әділ" деп жарияланды. Соңғы нәтижелер Ющенконың 52% дауыс жинап, жеңіске жеткенін көрсетті, ал Янукович 44% дауысқа ие болды. Ющенко ресми жеңімпаз деп жарияланды және 2005 жылғы 23 қаңтарда Киевте өзін таққа отырғызуымен "Помаранчева революция" аяқталды. Келесі жылдары "Помаранчева революция" Беларусь пен Ресейдегі үкіметті қолдайтын топтар арасында жағымсыз пікір тудырды.

Гонгадзеді өлтіру немесе Кучмагейт дағдарысы

Георгий Гонгадзе, украин журналисі және "Ukrayinska Pravda" газетінің негізін қалаушы (украин саясаткерлерінің жемқорлығы мен адалсыз мінез-құлқы туралы ақпарат жариялағанымен танымал газет) 2000 жылы ұрланып, өлтірілді. Украина президенті Леонид Кучманың осы кісі өлтіруге бұйрық бергені туралы қызу әңгімелер тарады. Бұрынғы полиция офицері, генерал Алексей Пукач 2005 жылы өзін-өзі өлтірген министрдің бұйрығымен кісі өлтіруге кінәлі деп айыпталды. Пукач 2010 жылы тұтқындалып, 2013 жылы өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Бұл кісі өлтіру 2000 жылы Кучмаға қарсы қозғалысқа ұйтқы болды, оны 2004 жылғы "Қызғылт революцияның" бастауы деп қарауға болады. Сонымен қатар, 2000 жылғы кассеталық дау оның беделіне елеулі нұқсан келтірді. Осыдан кейін Кучма 2004 жылғы сайлауда үшінші мерзімге кандидат болмауға шешім қабылдады және президенттік сайыста "Біздің Украина" – Халықтық өзін-қорғау блогының Виктор Ющенкосына қарсы премьер-министр Виктор Януковичті қолдады.

Апельсин төңкерістің себептері

Украинаның 2004 жылғы президенттік сайлауы кезінде халықтың наразылығына жағдай "толыққанды" деп есептелді. Осы кезеңде украиндықтар экономикалық және саяси өзгерістерді асыға күтті. Сайлау қорытындысы әділетсіз деп саналды. Революция көптеген украиндықтарға көшеге шығып, наразылық акцияларына қатысуға мүмкіндік берді, олардың кейбіреуі он жеті күнге дейін созылды. Наразылықтарға жалпыұлттық қолдау болмады, көбінесе батыс және орталық украиндар қатысты. Украина 1991 жылы тәуелсіздік алды, және осы тәуелсіздікке ұмтылыс Апельсин революциясын қолдады. Украиндықтардың көпшілігі Кеңес Одағының тарихымен тығыз байланыста болғысы келмеді. Украинаның (бұрын Польша-Литва мемлекеті деп белгілі болған) шығыс Еуропаның геомәдени аймағындағы австро-венгрлік тамырлары қазіргі украин ұлттық санасын қалыптастыруға көмектесті.

"Сары революция" факторлары

Украинаның революцияға дейінгі режимі демократияға жол ашуға тырысты. Украиналық сайлаушылар экономикалық және саяси реформалар енгізетін кандидатты сайлауға ұмтылды. Ющенко осы реформаларды талап етуде жетекші кандидат ретінде тез арада көзге түсті. Украина халқының үкіметке сенімсіздігі анық байқалғаннан кейін, Ющенконың революциядағы рөлі бұрынғыдан да маңыздырақ болды. Ющенко харизматикалық кандидат еді және оның сыбайлас жемқорлыққа қатысы жоқ еді. Ющенко сайлаушыларымен бірдей деңгейде сөйлесіп, өз идеяларын "кеңестік емес" стильде ұсынды. 2004 жылғы президент сайлауының нәтижесінде Украинаның жас сайлаушыларының ролі өте маңызды болды. Кеңес Одағы құлағаннан кейін дүниеге келген жастардың жаңа толқыны Украинаның негізгі тұлғаларына қатысты өзгеше көзқарасқа ие болды. Олар Кучмагейттен көптеген жағымсыз ақпарат алғандықтан, Кучманың және оның елді басқару қабілеті туралы бұрмаланған пікірде болды. Көптеген жастардың қатысуы елде ұлттық сезімнің күшейте түскенін көрсетті. "Қызыл революция" барлық жастағы адамдардың қызығушылығын тудырды.

Владимир Путиннің 2004 жылғы Украинаға сапары

2004 жылы Ресей президенті Владимир Путин Украинаға көп рет сапар жасады.

Саяси одақтар

2002 жылдың соңында Виктор Ющенко («Біздің Украина»), Олександр Мороз (Украина социалистік партиясы), Петро Симоненко (Украина коммунистік партиясы) және Юлия Тимошенко («Юлия Тимошенко блогы») «Украинада мемлекеттік төңкеріс басталуы» туралы бірлескен мәлімдеме жасады. Коммунистер одақтан шықты: Симоненко 2004 жылғы Украина президенттік сайлауында одақтан бір үміткерді көрсету идеясына қарсы болды; бірақ қалған үш партия 2006 жылдың шілдесіне дейін одақтас болып қала берді. (Тимошенко мен Ющенко екеуі де 2001 жылдың күзінде мұндай коалиция құру туралы әңгіме қозғаған болатын.)

Наразылықтар

Наразылықтар сайлаудың екінші турындағы дауыс беруге бір күн бұрын басталды, себебі ресми санақ нәтижелері Ющенкоға 11% артықшылық берген шығу сауалдарының нәтижелерінен күрт өзгеше болды, ал ресми нәтижелер сайлауда Януковичтің 3% дауыспен жеңіске жеткенін көрсетті. Януковичті қолдаушылар Ющенконың украиндық БАҚ-пен байланысы осы айырмашылықты түсіндіреді деп мәлімдеді, бірақ Ющенконың командасы көптеген жергілікті және шетелдік бақылаушылар куә болған Януковичті қолдаған үкіметтің пайдасына жасалған сайлаудағы заңбұзушылықтар туралы дәлелдерді жариялады. Бұл айыптамалар 31 қазан күнгі президент сайлауының бірінші турында да, алайда аз ауқымда болса да, ұқсас шағымдармен күшейтілді. 2004 жылғы 21 қарашада сайлау күні таңында Ющенконың штабы, «Демократиялық бастамалар» қоры басып шығарған және таратылған парақшалар арқылы сайлаудағы бұзушылықтар туралы ақпарат тарала бастаған кезде, наразылыққа шақырды. Парақшаларда Ющенконың шығу сауалдарының нәтижелеріне сүйене отырып, жеңіске жеткені жарияланды. 2004 жылғы 23 қарашада Украинаның жоғарғы Радасының алдында бейбіт шеруге шыққан көптеген адамдар қызғылт сары түсті киімдер киген немесе Ющенконың сайлауалды коалициясының түсі – қызғылт сары жалаулар ұстаған. Сол кездегі белгілі белсенділердің бірі – Параска Королюк, кейіннен ханшайым Ольга орденімен марапатталды. 22 қарашадан бастап «Пора!» қозғалысы Киевтегі наразылықтарды басқаруды өз міндетіне алды, наразылық толығымен аяқталғанға дейін. Сонымен қатар, сайлау нәтижелерінің заңдылығын қабылдаудан бас тарту, сайлаушылардың кең қолдауына ие болған, бірнеше басқа қалаларда да өтті, ал Ющенко символдық түрде президенттік ант берді. Ющенконың парламенттік палатадағы ант беруі, кворум болмағандықтан (тек Ющенконы қолдайтын фракциялар ғана қатысқандықтан) заңдық күшіне енбеді. Бірақ бұл Ющенконың штабының бұзылған сайлау нәтижелерін қабылдамауға деген қатыгездігін көрсету үшін маңызды символдық қадам болды. Оппозиция Ющенконы заңсыз ант беруде айыптады, тіпті оның жақтастарының кейбірі де осы әрекетке күмәнмен қарады, ал Ющенко штабының радикалды жағы одан одан да қатаң әрекет етуді талап етті. Кейбір сарапшылар оқиғалар қақтығысқа ұласқан жағдайда, бұл символдық ант Ющенко штабына пайдалы болар еді деп санайды. Мұндай жағдайда, Ющенконың берген «президенттік анттары» оның, алдамшылық арқылы президенттікке таласқан қарсыласы емес, әскери және қауіпсіздік органдарына бұйрық беруге уәкілетті, нағыз бас қолбасшы екенін дәлелдеуге көмектесер еді. Сонымен қатар, Виктор Януковичтің негізгі тірегі болған Шығыс және Оңтүстік Украинадағы жергілікті билік өкілдері, олардың үміткерінің жеңісі мойындалмаса, Украинаның ыдырауы немесе елдің конституциялық емес федерализациясы мүмкін екендігіне меңзеген бірқатар әрекеттер жасады. Украинаның шығысында Януковичті қолдау акциялары өтті, оның жақтастарының бір бөлігі Киевке келді. Киевте Януковичті қолдаушылардың саны Ющенконың жақтастарынан әлдеқайда кем болды, олардың қатары Украинаның көптеген аймақтарынан келген жаңа адамдардың есебінен үнемі толықтырып отырды. Киевтегі наразылықтардың ауқымы бұрын-соңды болмаған. Көптеген бағалаулар бойынша, кейбір күндері олар бір миллионға жуық адамды көшеге шығарды, суық ауа райында. Жалпы алғанда, украиндықтардың 18,4%-ы «Қызғылт революцияға» қатысқандарын мәлімдеді (барлық Украина бойынша). Бұл шешім Ющенко штабының жеңісі ретінде қабылданды, ал Янукович пен оның жақтастары президенттікке ие болмаған жағдайда, екінші жағынан, тек екінші турды ғана қайта өткізуді жөн санады. 2004 жылғы 8 желтоқсанда парламент жаңа сайлау кезеңі үшін құқықтық базаны қамтамасыз ету мақсатымен заңдарға өзгерістер енгізді. Парламент сондай-ақ Конституцияға енгізілген өзгерістерді бекітті, бұл келе жатқан президент Кучма қолдаған саяси реформаны жүзеге асыруға көмектесті, бұл билік пен оппозиция арасындағы саяси келісімнің бір бөлігі болды. 2009 жылдың қарашасында Янукович сайлаудағы жеңісінен «айырылғанын» айтты, бірақ қан төгілмеу үшін бұл жеңістен бас тартқанын мәлімдеді. «Мен аналардың балаларынан, әйелдердің күйеулерінен айырылуын қаламаймын. Мен Киевтен Днепр өзеніне мәйіттердің ағып жатқанын көргім келмейді. Мен қан төгілген билікке ие болғым келмейді».

Protests began on the eve of the second round of voting, as the official count differed markedly from exit poll results which gave Yushchenko up to an 11% lead, while official results gave the election win to Yanukovych by 3%. While Yanukovych supporters have claimed that Yushchenko's connections to the Ukrainian media explain this disparity, the Yushchenko team publicised evidence of many incidents of electoral fraud in favour of the government backed Yanukovych, witnessed by many local and foreign observers. These accusations were reinforced by similar allegations, though at a lesser scale, during the first presidential run of 31 October. The Yushchenko campaign publicly called for protest on the dawn of election day, 21 November 2004, when allegations of fraud began to spread in the form of leaflets printed and distributed by the 'Democratic Initiatives' foundation, announcing that Yushchenko had won – on the basis of its exit poll.||group=nb started in cities across Ukraine. who on 23 November 2004 peacefully marched in front of the headquarters of the Verkhovna Rada, the Ukrainian parliament, many wearing orange or carrying orange flags, the colour of Yushchenko's campaign coalition. One of the most prominent activists of that time was Paraska Korolyuk, subsequently bestowed with the Order of Princess Olga. From 22 November Pora! undertook the management of the protests in Kyiv until the end of the demonstration. and several other cities passed, with the wide popular support of their constituency, a largely symbolic refusal to accept the legitimacy of the official election results, and Yushchenko took a symbolic presidential oath. This "oath" taken by Yushchenko in half empty parliament chambers, lacking the quorum as only the Yushchenko leaning factions were present, could not have any legal effect. But it was an important symbolic gesture meant to demonstrate the resolve of the Yushchenko campaign not to accept the compromised election results. In response, Yushchenko's opponents denounced him for taking an illegitimate oath, and even some of his moderate supporters were ambivalent about this act, while a more radical side of the Yushchenko camp demanded him to act even more decisively. Some observers argued that this symbolic presidential oath might have been useful to the Yushchenko camp should events have taken a more confrontational route. In such a scenario, this "presidential oath" Yushchenko took could be used to lend legitimacy to the claim that he, rather than his rival who tried to gain the presidency through alleged fraud, was a true commander in chief authorised to give orders to the military and security agencies. At the same time, local officials in Eastern and Southern Ukraine, the stronghold of Viktor Yanukovych, started a series of actions alluding to the possibility of the breakup of Ukraine or an extra constitutional federalisation of the country, should their candidate's claimed victory not be recognised. Demonstrations of public support for Yanukovych were held throughout Eastern Ukraine and some of his supporters arrived in Kyiv. In Kyiv the pro Yanukovych demonstrators were far outnumbered by Yushchenko supporters, whose ranks were continuously swelled by new arrivals from many regions of Ukraine. The scale of the demonstrations in Kyiv was unprecedented. By many estimates, on some days they drew up to one million people to the streets, in freezing weather. In total 18.4% of Ukrainians have claimed to have taken part in the Orange Revolution (across Ukraine). This decision was seen as a victory for the Yushchenko camp while Yanukovych and his supporters favoured a rerun of the entire election rather than just the run off, as a second best option if Yanukovych was not awarded the presidency. On 8 December 2004 the parliament amended laws to provide a legal framework for the new round of elections. The parliament also approved the changes to the Constitution, implementing a political reform backed by outgoing President Kuchma as a part of a political compromise between the acting authorities and opposition. In November 2009 Yanukovych stated that although his victory in the election was "taken away", he gave up this victory in order to avoid bloodshed. "I didn't want mothers to lose their children and wives their husbands. I didn't want dead bodies from Kyiv to flow down the Dnipro. I didn't want to assume power through bloodshed."

Қайта сайлау

26 желтоқсанда өткен қайта дауыс беру жергілікті және халықаралық байқаушылардың қатаң бақылауында болды. 18 желтоқсанда Орталық сайлау комиссиясы жариялаған алдын ала нәтижелерге сәйкес, Ющенко мен Януковичке жалпы дауыс берудің 51,99% және 44,20% тиді. Бұл қарашадағы сайлаумен салыстырғанда Ющенкоға +5,39%, ал Януковичке -5,27% дауыс өзгеруін көрсетті. Януковичтің командасы Украина соттары мен сайлау комиссиясының шағымдану тәртібін пайдалана отырып, сайлау нәтижелеріне қарсы күшті заңдық шағымдануға тырысты. Алайда, олардың барлық шағымдары Украина Жоғарғы соты мен Орталық сайлау комиссиясы тарапынан негізсіз деп танылды. 2005 жылдың 10 қаңтарында сайлау комиссиясы Ющенконы президент сайлауының жеңімпазы деп ресми жариялады, бұл Ющенконың Украина Президенті қызметіне инаугурация жасауына жол ашты. Ресми салтанат 2005 жылдың 23 қаңтарында Жоғарғы Рада ғимаратында өтті, содан кейін Майдан Незалежності (Тәуелсіздік алаңы) алаңында жүздеген мың қолдаушыларының алдында жаңадан ант берген Президенттің «қоғамдық инаугурациясы» болды. Осы оқиға Украинадағы «Құсқыр революцияны» бейбіт аяқтады.

Украинаның барлау және қауіпсіздік органдарының рөлі

"Нью-Йорк таймс" газетінде жарияланған мәліметтердің біріне сәйкес, Украинаның қауіпсіздік органдары Қызғылт революцияда ерекше рөл атқарды, бұрынғы кеңестік мемлекеттегі КГБ-ның ізбасары саяси оппозицияға қолдау көрсетті. Газеттегі хабарламаға сәйкес, 2004 жылғы 28 қарашада 10 мыңнан астам ІІМ (Ішкі істер министрлігі) әскері Киевтегі Тәуелсіздік алаңындағы наразылықты басу үшін олардың қолбасшысы, генерал-лейтенант Сергей Попковтың бұйрығымен жұмылдырылды. Украинаның қауіпсіздік қызметі (СБУ – Украинадағы КГБ-ның мұрагері) оппозиция жетекшілерін осы шара туралы ескертті. Әскери барлау (ГУР) басшысы Александр Галака "қан төгуді болдырмау" үшін шақырды. Генерал-полковник Игорь Смешко (СБУ бастығы) және генерал-майор Виталий Романченко (әскери қарсы барлау басшысы) Попковты әскерін кері қайтаруға ескерткендерін мәлімдеді, ол солай істеді, нәтижесінде қантөгіс болдырмалды. "Нью-Йорк таймс" мақаласында қантөгістен қашуға ниеттенуден басқа, бұрынғы Кеңес Одағы елдерінде қауіпсіздік қызметкерлері деп аталатын "силовики" жас кезінде ұрлық және шабуыл жасағаны үшін сотталған, сондай-ақ сыбайлас бизнесмендермен байланысы бар деген күдік тудырған президент Януковичке қызмет ету перспективасына наразылық білдірген болуы мүмкін. Президенттікке алаяқтық жолмен келсе, бұл наразылық күшейе түсер еді. Генерал Смешконың Януковичке деген жеке сезімі де әсер еткен болуы мүмкін. Ющенконың халыққа танымал екенін және СБУ офицерлерінің арасында оған қолдау көрсеткендердің бар екенін көрсететін қосымша дәлел – сайлаудағы алаяқтықтың бірнеше айғақтары, оның ішінде Януковичтің сайлау штабы мен үкімет шенеуніктерінің сайлауды қалай бұрмалауды талқылаған тыңшылық жазбалары Ющенко штабына жеткізілді. Бұл әңгімелерді Украина қауіпсіздік қызметінің жақтастары жазып алып, оппозицияға берген болуы мүмкін. Абель Полезе айтуынша, Кучма Батыстағы беделіне алаңдады, өйткені режимін қаржыландыру үшін жеткілікті табиғи ресурстар болмағандықтан, Батыс қаржылық көмегін алу үшін демократияға берілгендігін көрсетуі керек болды.

According to one version of events recounted by The New York Times, Ukrainian security agencies played an unusual role in the Orange Revolution, with a KGB successor agency in the former Soviet state providing qualified support to the political opposition. As per the paper report, on 28 November 2004 over 10,000 MVS (Internal Ministry) troops were mobilised to put down the protests in Independence Square in Kyiv by the order of their commander, Lt. Gen. Sergei Popkov. The SBU (Security Service of Ukraine, a successor to the KGB in Ukraine) warned opposition leaders of the crackdown. Oleksander Galaka, head of GUR (military intelligence) made calls to "prevent bloodshed". Col. Gen. Ihor Smeshko (SBU chief) and Maj. Gen. Vitaly Romanchenko (military counter intelligence chief) both claimed to have warned Popkov to pull back his troops, which he did, preventing bloodshed. In addition to the desire to avoid bloodshed, the New York Times article suggests that siloviki, as the security officers are often called in the countries of the former Soviet Union, were motivated by personal aversion to the possibility of having to serve President Yanukovych, who was in his youth convicted of robbery and assault and had alleged connection with corrupt businessmen, especially if he were to ascend to the presidency by fraud. The personal feelings of Gen. Smeshko towards Yanukovych may also have played a role. Additional evidence of Yushchenko's popularity and at least partial support among the SBU officers is shown by the fact that several embarrassing proofs of electoral fraud, including incriminating wiretap recordings of conversations among the Yanukovych campaign and government officials discussing how to rig the election, were provided to the Yushchenko camp. These conversations were likely recorded and provided to the opposition by sympathisers in the Ukrainian Security Services. According to Abel Polese, Kuchma was concerned about its reputation in the West; because of a lack of natural resources to finance his regime he had to show a commitment to democracy in order to be targeted for Western financial assistance.

Интернет пайдалану

Демонстрациялар барысында Украинаның дамып келе жатқан интернет қолданысы (Кучма жазбаларын таратуды бастаған жаңалықтар сайттарының көмегімен) апельсин революциясы процесінің ажырамас бөлігі болды. Тіпті, Апельсин революциясы – интернет арқылы ұйымдастырылған жаппай наразылықтың алғашқы мысалы болды деген пікірлер де бар. Сарапшылар интернет пен ұялы телефондардың президент Кучма мен оның одақтастарының, сондай-ақ демократия жақтастарының (мысалы, "Пора!") өзіндік цензурасына немесе тікелей бақылауына ұшырамаған баламалы бұқаралық ақпарат құралдарының гүлденуіне жағдай жасады деп санайды. Олар ұялы телефондар мен интернетті сайлауды бақылау және жаппай наразылық акцияларын үйлестіру үшін пайдаланды.

2004 жылғы Украина конституциялық өзгерістері

Оранжевый революция аясында Украина конституциясы президенттік билікті парламентке ауыстыру үшін өзгертілді. Бұл Александр Мороздың Ющенконың президенттікке ие болуына шешуші үлес қосқаны үшін алған құны болды. Коммунистер де осы шараларды қолдады. Бұл түзетулер 2006 жылы күшіне енді, сол жылы Януковичтің Өңірлер партиясы парламент сайлауында жеңіске жетіп, оның басшылығымен социалистер мен коммунистерден коалициялық үкімет құрды. Осының нәтижесінде президент Виктор Ющенко көптеген маңызды ведомстволарды бақылайтын қуатты премьер-министр Виктор Януковичпен жұмыс істеуге мәжбүр болды. Януковичтің премьер-министрлік қызметі 2007 жылдың соңында Ющенконың бірнеше ай бойы парламентті таратуға жасаған әрекеті сәтті аяқталғаннан кейін аяқталды. Сайлаудан кейін Януковичтің партиясы қайтадан ең ірі партия болды, бірақ Тимошенко партиясы Ющенко партиясынан айқын артық басып екінші орынды иеленді. Оранжевый партиялары шамалы көпшілікке ие болып, Тимошенко басқаратын жаңа үкімет құруға мүмкіндік берді, бірақ Ющенконың саяси беделінің төмендеуі 2010 жылғы президенттік сайлаудағы оның нәтижесіз өтуімен жалғасты. 2010 жылдың 1 қазанында Украина Конституциялық соты 2004 жылғы түзетулерді конституцияға қайшы деп танып, күшін жойды.

2010 жылғы президенттік сайлау

Киевтегі аудандық әкімшілік соты 2010 жылдың 9 қаңтарынан 5 ақпанына дейін Тәуелсіздік алаңында жаппай акцияларға тыйым салды. Бұл туралы қала әкімдігі 2010 жылғы президент сайлауынан кейін "көрінеу қиындықтардың" алдын алу мақсатымен сұраған болатын. Көрініп тұрғанындай, (атап айтқанда) Өңірлер партиясы, "Отан" Бүкіл Украиналық Одағы және "Свобода" партиясы демонстрация өткізуге рұқсат сұраған. Қызметтегі президент Виктор Ющенко сайлауда 5,45% дауысқа ие болды. "Украина – еуропалық демократиялық ел", - деді Ющенко сайлау учаскесіндегі саяси ниетімен. "Бұл – еркін мемлекет және еркін халық". Оның сөзіне қарағанда, бұл – "Қызғылт революцияның" маңызды жетістіктерінің бірі. 2010 жылғы президент сайлауында Виктор Янукович жеңіске жетті, ал оның кейбір жақтастары бұл жеңісті "осы қызғылт кошмардың аяқталуы" деп атады. Сайлаудан кейін Янукович "қызғылт билік жылдарында туған түсініспеушіліктер мен ескі мәселелерді шешуге" уәде берді. Әсерлі Өңірлер партиясының мүшесі Ринат Ахметовтің пікірінше, 2010 жылғы сайлауда "Қызғылт революцияның" идеалдары жеңіске жетті. "Бізде әділ және демократиялық тәуелсіз сайлау өтті. Тәуелсіздігін бүкіл әлем мойындады, ал халықаралық байқаушылар нәтижелерін растады. Сондықтан да Қызғылт революцияның идеалдары жеңіске жетті". Юлия Тимошенконың айтуынша, 2010 жылғы сайлау – "Еуропалық отбасының құрметті мүшесі болу және олигархиялық билікке нүкте қою мүмкіндігінен айырылды".

Салдары

Президент Виктор Ющенко 2005 жылы 22 қарашаны (Қызғылт революцияның басталу күні) "Азаттық күні" мемлекеттік емес мереке ретінде бекітті. Бұл күнді 2011 жылдың желтоқсан айының соңында Президент Виктор Янукович 22 қаңтарға көшірді (және Біріктіру күнімен біріктірді). Президент Янукович "Халықтан көптеген өтініштер түскеніне байланысты" "Азаттық күнін" көшіргенін мәлімдеді. 2004 жылғы президент сайлауынан кейін сайлауда тікелей бұрмашылық жасау азайды. Қызғылт революцияға дейін өткен 2004 жылғы сайлауға қатысқан ешбір лауазымды тұлға сайлау алаяғы үшін сотталған жоқ. 2007 жылғы зерттеу көрсеткендей, 2004 жылдан бері Қызғылт революцияның мәні туралы пікірлер көтерілген жоқ және елдегі осы оқиғаға қатысты көзқарас сол кездегідей географиялық принцип бойынша бөлініп қалды (Батыс және Орталық Украина оқиғаға жағымды көзқараспен қараса, Оңтүстік және Шығыс Украинада көбірек (соның ішінде егдеулер де) күмәнмен қарады).

Украинадан тыс жерлерде

2005 жылдың наурыз айында Украинаның сыртқы істер министрі Борис Тарасюк Украина революцияны экспорттамайтынын мәлімдеді. Александр Лукашенконың 2011 жылғы 22 қаңтардағы Беларусь президенті лауазымына кірісу рәсімінде Лукашенко Беларусьтің ешқашан «Түсті революция» мен Грузияның 2003 жылғы «Гүл революциясы» сияқты өз нұсқасы болмайды деп ант берді. 2011 жылғы Оңтүстік Осетия президенттік сайлауынан кейін (2011 жылдың желтоқсанында) және 2011 жылғы ресейлік сайлаудан кейінгі наразылық акциялары кезінде (2011 жылдың желтоқсанында) Оңтүстік Осетияның Ресей Федерациясындағы елшісі Дмитрий Медоев пен Ресей Премьер-Министрі Владимир Путин және Путиннің жақтастары «Түсті революцияны» өз елдері үшін жаман дабыл естірту деп атады. Путин сондай-ақ 2011 жылдың желтоқсан айында Ресейде болған наразылықтардың ұйымдастырушылары президент болған кезде Ющенконың бұрынғы кеңесшілері болған және «Түсті революцияны» Ресейге көшіруге тырысқан деп мәлімдеді. 2013 жылы Ресей Мемлекеттік Думасының депутаты Олег Нилов және бұрынғы ресейлік саясаткер Сергей Глазьев саяси қарсыластарды «кейбір түрлі, қызғылт немесе жарқын шорты киген тұлғалар» және ««Түсті» истериядан кейін пайда болған дипломаттар мен бюрократтар» деп атады. Бұрынғы ресейлік саясаткер Сергей Глазьев 2013 жылдың тамызында ««Түсті» истерия жылдарында пайда болған, Ресейге қарсы күрес жүргізіп жатқан дипломаттар мен бюрократтардың бір буын» «Украина қаламайтын әсерді тудырады», атап айтқанда Украинаның Еуропалық Одаққа интеграциясы, ал Беларусь, Қазақстан және Ресейдің Кедендік одағына емес. 2016 жылы ресейлік «Известия» газеті «Орталық Азиядағы әлсіз режимдерге экстремистер мен «Түсті революциялар» шабуыл жасайды» деп хабарлады. 2016 жылғы АҚШ президенттік сайлауы туралы жазған «Известия» басылымы «Егер Ресейді жек көретін, соғыс жақтасы Хиллари Клинтон АҚШ сайлауында жеңіске жетсе, Кавказда үшінші майдан ашылуы мүмкін; екі Чечен соғысында болғандай, террористерді қолдау үшін қаржы құйылады. Тіпті Орталық Азияда төртінші майдан ашылуы мүмкін, онда әлсіз режимдер экстремистер мен «Түсті революциялар» тарапынан шабуылға ұшырап жатыр» деді. 2023 жылдың 13 маусымында әскери блогерлермен өткен кездесуде Ресей президенті Владимир Путин 2004 жылғы Украина президенттік сайлауының жеңімпазы Виктор Ющенконың билікке «кем дегенде салыстырмалы түрде бейбіт жолмен» төңкеріс арқылы келгенін мәлімдеді.

In March 2005 Ukrainian Foreign Minister Borys Tarasyuk stated that Ukraine would not be exporting revolution. During Alexander Lukashenko's inauguration (ceremony) as President of Belarus of 22 January 2011 Lukashenko vowed that Belarus would never have its own version of the Orange Revolution and Georgia's 2003 Rose Revolution. In the aftermath of the 2011 South Ossetian presidential election (in December 2011) and during the protests following the 2011 Russian elections (also in December 2011) the Ambassador of South Ossetia to the Russian Federation Dmitry Medoyev and Russian Prime Minister Vladimir Putin and Putin's supporters named the Orange Revolution an infamous foreknowledge for their countries. Putin also claimed that the organisers of the Russian protests in December 2011 were former (Russian) advisors to Yushchenko during his presidency and were transferring the Orange Revolution to Russia. In 2013 a Russian State Duma Oleg Nilov and former fellow Russian politician Sergey Glazyev referred to political adversaries as "different personalities in some sort of orange or bright shorts" and "diplomats and bureaucrats that appeared after the years of the 'orange' hysteria". Former fellow Russian politician Sergey Glazyev stated in August 2013 that "a whole generation of diplomats and bureaucrats has appeared after the years of the 'orange' hysteria, who are carrying out an anti Russian agenda" "creates an effect that Ukraine doesn't want", namely Ukrainian integration into the European Union and not into the Customs Union of Belarus, Kazakhstan and Russia.|group=nb In 2016 the Russian newspaper Izvestia claimed, "in Central Asia weak regimes are already being attacked by extremists and 'Orange Revolutions'. "#tag:ref|Writing about the 2016 US presidential election Izvestia claimed "If the war like, Russia hating Hillary Clinton wins the US election, a third front could open up in the Caucasus; money will pour in to support terrorists, just like it did during the two Chechen wars. There could even be a fourth front in Central Asia, where weak regimes are already being attacked by extremists and 'Orange Revolutions'." In a televised meeting with military bloggers on 13 June 2023 Russian President Vladimir Putin stated that, the winner of the 2004 Ukrainian presidential election, Viktor Yushchenko had come to power with the help of a coup d'etat, which "at least took place in a relatively peaceful way."