Кіріспе

1977 жылы SETI бағдарламасымен тіркелген тар жолақты радиосигнал.

"Уау!" сигналы – 1977 жылдың 15 тамызында АҚШ-тағы Огайо штатының мемлекеттік университетіне қарасты Big Ear радиотелескобымен анықталған, кейіннен сыртқы әлемдегі интеллектіні іздеуге қолдау көрсету үшін пайдаланылған күшті радиосигнал. Сигналдың бағыты Сақина шоқжұлдызына қарай болған және оның сыртқы әлемнен келгендігіне қатысты күтілген белгілері болды. Астроном Джерри Р. Эман деректерді қарап шығу кезінде бірнеше күннен кейін бұл аномалияны байқады. Ол нәтижеге қатты әсерленіп, компьютерлік басылымда сигналдың күшін "6EQUJ5" деп шеңберлеп, жанына "Уау!" деп жазды, осылайша оқиға кеңінен танымал аталды. Сигналдың толық тізбегі Big Ear телескобы оны бақылай алған 72 секундтық аралықта сақталды, бірақ Эман мен басқалардың көптеген әрекеттеріне қарамастан, кейіннен қайта анықталған жоқ. Сигналдың пайда болуына қатысты табиғи және адам жасаған көздерді қамтитын бірнеше гипотезалар ұсынылды, бірақ ешқайсысы сигналды толыққанды түсіндіре алмады.

Өмірбаян

1959 жылы Корнелл университетінің физиктері Филип Моррисон мен Джузеппе Коккони радиосигналдар арқылы байланыс орнатуға тырысатын кез келген сыртқы цивилизация 1420 мегагерц (21 сантиметрлік спектрлік сызық) жиілігін пайдалануы мүмкін екенін болжады. Бұл жиіліктегі сигналды сутегі табиғи түрде шығарады, ал сутегі ғаламдағы ең көп таралған элемент болғандықтан, барлық дамыған технологиялық цивилизацияларға белгілі болуы мүмкін. 1973 жылы, галактикадан тыс радио көздерін жан-жақты зерттеуді аяқтағаннан кейін, Огайо мемлекеттік университеті қазір қолданыстан шығарылған Огайо мемлекеттік университетінің радио обсерваториясын ("Үлкен құлақ" деп аталған) ғарыштық интеллектіні іздеу (SETI) ғылыми бағдарламасына бөлді. Бұл бағдарлама тарихындағы осы сияқты ең ұзаққа созған жоба болды. Радиотелескоп Огайо штатының Делавэр қаласындағы Огайо Веслиан университетінің кампусындағы Перкинс обсерваториясының жанында орналасқан. 1977 жылға қарай Эман SETI жобасында ерікті болып жұмыс істеді; оның міндеті IBM 1130 компьютерімен өңделген және желілік принтер қағазына жазылған үлкен көлемдегі деректерді қолмен талдаудан тұрды. 15 тамызда сағат 22:16 EDT (02:16 UTC) уақытында жиналған деректерді қарап отырғанда, ол және оның әріптестерін таң қалдырған сигналдың қарқындылығы мен жиілігінің бірнеше мәндерін байқады.

Сигналды өлшеу

6EQUJ5 тізімі, көбінесе радиосигналға кодталған хабар ретінде қате түсіндіріледі, шындығында тәжірибе үшін қолданылған нақты өлшеу жүйесінде көрсетілген, уақыт өте келе сигналдың қарқындылығының өзгеруін көрсетеді. Сигналдың өзі модуляцияланбаған үздіксіз толқын сияқты болды, бірақ 10 секундтан кем немесе 72 секундтан артық мерзімі бар кез келген модуляцияны анықтау мүмкін болмас еді.

Интенсивтілігі

Сигналдың интенсивтілігі сигнал мен шудың қатынасы ретінде өлшенді, шудың (немесе бастапқы деңгейдің) орташасы алдыңғы бірнеше минут ішінде есептелді. Сигнал 10 секунд бойы үлгіленді, содан кейін компьютермен өңделді, бұл 2 секундқа соқты. Әрбір жиілік арнасы үшін алынған нәтиже басылымда бір әріп-сандық символ ретінде көрсетілді, ол 10 секундтық орташа интенсивтілікті, бастапқы сызықтан азайтылған, сигналдың стандартты ауытқуының өлшемсіз есесі ретінде білдіретін. Бұл ерекше интенсивтілік шкаласында бос символ 0 мен 1 арасындағы интенсивтілікті білдіреді, яғни бастапқы сызық пен одан жоғары бір стандартты ауытқудың арасында. 1-ден 9-ға дейінгі сандар сәйкес нөмірленген интенсивтіліктерді (1-ден 9-ға дейін) білдірді; 10 және одан жоғары интенсивтіліктер әріптермен көрсетілді: "A" 10-нан 11-ге дейінгі интенсивтіліктерге сәйкес келді, "B" 11-ден 12-ге дейін және т.б. "Уау!" сигналының ең жоғары өлшенген мәні "U" (30 мен 31 аралығындағы интенсивтілік) болды, бұл фондық шудан отыз стандартты ауытқуды құрайды. Бұл 1420.4058 сутегі сызығының мәнінен (қызыл немесе көк ығысусыз) жоғары (50) есе. Егер көк ығысу болса, онда бұл көздің Жерге қарай қозғалып келе жатқанына сәйкес келеді. Эман мен Краустың мәндері арасындағы айырмашылықты Эманның мақаласында табуға болады. Телескоптың радио қабылдағышындағы бірінші жергілікті осциллятор 1450.4056 жиілік мәніне орнатылды. Алайда, университеттің сатып алу бөлімі тапсырыс нысанында басу қатесі жіберіп, нәтижесінде 1450.5056 жиілігі бар осцилляторды алды (яғни, қалағаннан 0,1 жоғары). Экспериментте қолданылған бағдарламалық құрал осы қатеге бейімделді. Эман "Уау!" сигналының жиілігін есептегенде, бұл қатені ескерді.

Жазылу диапазоны

"Уау!" сигналының өткізгіштік жолағы 10-нан кем. Оның фракциялық өткізгіштік жолағы салыстырмалы түрде шағын (~1%) болғандықтан, бұл тар жолақты шығарылым деп есептеледі. Дегенмен, 10-дық өткізгіштік жолағы кейбір астрофизикалық мазерлердің (~1) немесе қазіргі таңдағы тар жолақты SETI іздеулерінің жиілік ажыратымдылығымен (~1) салыстырғанда шағын емес. Үлкен құлақ телескопы 50, 10-дық ені бар арналарды өлшеуге қабілетті қабылдағышпен жабдықталған. Әрбір арнадан алынған сигнал компьютерлік басылымда әріп-сандық интенсивтілік мәндерінің бағаны түрінде көрсетілген. "Уау!" сигналы негізінен бір бағанмен шектелген. Сондықтан, үздіксіз сыртқы сигналдың дәл 72 секунд бойы тіркелуі күтіледі, ал осындай сигналдың тіркелген қарқындылығы алғашқы 36 секунд ішінде біртіндеп артып, байқау терезесінің ортасында ең жоғары деңгейге жетеді, содан кейін телескоп одан алшақтағанда біртіндеп төмендейді. "Уау!" сигналында осының барлық сипаттамалары кездеседі.

Сигналдың шығу тегі туралы гипотезалар

"Уау!" сигналының қайдан пайда болғаны және қандай екені туралы бірнеше гипотезалар ұсынылды, бірақ ешқайсысы кеңінен қабылданбады. Атмосфералық жыпылықтану әсеріне ұқсас жұлдызаралық сцинтилляция әлсіз, үздіксіз сигналдың түсіндірмесі болуы мүмкін, бірақ бұл сигналдың жасалған болуы мүмкін екенін жоққа шығармайды. Көп сезімтал Үлкен Массив сигналды анықтамады, және Үлкен Массивтың анықтау шегінен төмен сигналдың жұлдызаралық сцинтилляция арқасында Ұлы Құлақпен анықталу ықтималдығы төмен. Кейін ол өз күмәнін біршама қайтарып алды, себебі қосымша зерттеулер байқалған сигналды шығару үшін ғарышқа орналастырылған рефлектордың өте қиын талаптарын көрсетті. Бұл астрономиялық зерттеулерге арналған, жердегі хабар таратуға тыйым салынған жиілік диапазоны, бірақ 2010 жылғы зерттеуде жердегі көздердің жақын жиілік жолақтарынан кедергі келтіргені немесе спектрде заңсыз трансляция жасағаны анықталды. 1997 жылғы мақаласында Эман "жартылай мол деректерден кең ауқымды қорытындылар жасауға" қарсы тұрады, дереккөздің әскери немесе жердегі адамдардың туындысы болуы мүмкін екенін мойындайды. 2019 жылы Джон Майкл Годьеге берген сұхбатында Эман: "Мен 'Уау!' сигналының сыртқы интеллекттен алғашқы сигнал болуы мүмкін екеніне көз жеткіздім." METI президенті Дуглас Вакох Die Welt газетіне кез келген SETI сигналының анықталуын растау үшін қайталанғанын айтты, ал 'Уау!' сигналының қайталанбауы оның сенімділігін төмендетеді.

Жасалған болжамдар

2017 жылы Флорида штатындағы Санкт-Петербург колледжінің астрономия және астрофизика саласының доценті Антонио Парис, қазір бір аспан аймағында болғандығы белгілі екі комета – 266P/Christensen және 335P/Gibbs кометаларын қоршап тұрған сутегі бұлтының Wow! сигналының көзі болуы мүмкін деген болжам жасады. Астрономдар, оның ішінде бастапқы «Үлкен құлақ» зерттеу тобының мүшелері бұл гипотезаны қабылдамады, себебі аталған кометалар сигнал тіркелген уақытта сәуледе болған жоқ. Бұған қоса, кометалар мұндай жиіліктерде күшті сәуле шығармайды, және комета бір сәуледе байқалса, екіншісінде неге байқалмағанына түсінік жоқ.

Сигналдың қайталануын іздеу

Эман және басқа астрономдар бұл сигналды қайта табуға және анықтауға бірнеше рет әрекеттенді. Сигнал телескоптың әрбір антенна мүйізінде үш минуттық интервалмен пайда болуы күтілді, бірақ мұндай болған жоқ. 1987 және 1989 жылдары Роберт Грей Оук Ридж обсерваториясындағы МЕТА массивін пайдаланып, оқиғаны іздеді, бірақ оны анықтамады. 1995 жылдың шілдесінде SETI Лигасының атқарушы директоры H. Пол Шуч алдағы «Аргус» жобасында қолданылатын сигналды анықтау бағдарламалық құралын сынағанда, Wow! сигналының координаттарын Батыс Вирджиния штатының Грин-Бэнк қаласындағы Ұлттық радиоастрономия обсерваториясының 12 метрлік радиотелескопымен қарастырды, бірақ ешқандай нәтижеге қол жеткізілмеді. 1995 және 1996 жылдары Грей Үлкен Құлақтан әлдеқайда сезімтал болатын Өте Үлкен Массивті пайдаланып, сигналды қайта іздеді. Жақын маңдағы аймақтарда 14 сағаттан 6 бақылау жүргізілді, бірақ Wow! сигналына ұқсас ештеңе анықталған жоқ. Бұл трансляция National Geographic Channel арнасы үшін мақсатты түрде жиналған шамамен 10 000 Twitter хабарламасынан тұрады, олар "#ChasingUFOs" хэштегін (арнаның телесериалдарының бірін жарнамалау үшін) қолданды. Сигналды басқа дамыған өркениеттен келген қасақана хабар ретінде тану мүмкіндігін арттыру үшін Аресибо ғалымдары әрбір жеке хабарламаға қайталама тізбек бас қосты және хабарды ең қуатты коммерциялық радио таратушының күшінен шамамен 20 есе артық қуатпен жіберді.

Танымал мәдениетте

Сигнал 2024 жылғы «Үш Дене мәселесі» телесериалында көрсетілген, онда ол Ішкі Монғолияда да анықталғаны айтылады.