Линкос: жасалма тіл, ғарыздық байланыс үшін жасалған. Есептелгендік, математикалық принциптерге негізделген, шетелдік өркениеттермен қарым-қатынас үшін.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құрылыс тілі
Constructed language
Линкос (латын тіліндегі lingua cosmica фразасының аббревиатурасы) – 1960 жылы доктор Ханс Фрейденталь өзінің «Линкос: Космикалық байланыс үшін тілдің жобасы», 1-бөлім кітабында алғаш рет сипаттаған жасалған тіл. Бұл тіл жұлдызаралық радиохабарларды жіберу үшін кез келген мүмкін ақылды сыртқы тіршілік формасына түсінікті болу үшін жасалған. Фрейденталь мұндай тілдің Жер бетіндегі ешқандай тілдермен немесе синтаксиспен таныс емес жандарға оңай түсінікті болуын қажет деп ойлады. Линкос «біздің барлық білімімізді» қамти алатын етіп жобаланды.
Lincos (an abbreviation of the Latin phrase lingua cosmica) is a constructed language first described in 1960 by Dr. Hans Freudenthal in his book Lincos: Design of a Language for Cosmic Intercourse, Part 1. It is a language designed to be understandable by any possible intelligent extraterrestrial life form, for use in interstellar radio transmissions. Freudenthal considered that such a language should be easily understood by beings not acquainted with any Earthling syntax or language. Lincos was designed to be capable of encapsulating "the whole bulk of our knowledge".
Тұжырымдамалар мен ауқымы
Линкостың "сөздігі" қосымша хабарлардан бұрын бірінші жіберіледі. Ол табиғи сандарды үзілістер арқылы бөлінген бірнеше рет қайталанатын импульстер арқылы үйретеді. Содан кейін >, <, =, +, – белгілерін мысалдармен үйретеді. . > . Ол жердегі > белгісінен гөрі ұзақ үзіліс қажет, осылайша > белгісі шетелдікке жаңа, жеке символ екенін көрсетуге болады. Әйтпесе, ғарышкер бүкіл үлгіні белгісіз мағынасы бар жаңа символ деп қабылдауы мүмкін. = белгісін енгізгеннен кейін, ол сандарды бірліктермен белгілеуді көрсетеді: = 1, . = 2 және т.б. Ол көбейту, бөлу, айнымалылар мен тұрақтыларға, содан кейін логикалық қорытымдарға, жиын теориясына және бірінші реттік логикаға көшеді. Сұрақтарды енгізу үшін математикалық өрнектерді шешілмей қалдырады (мысалы, ? x x + 101 = 11). Линкос сөздігінің келесі бөлімі "Sec" деген сөзді секундты білдіру үшін енгізеді, әртүрлі ұзақтықтағы импульстерді ойнату арқылы, содан кейін "Sec" және секундтар санын көрсетеді, "қабылдаушы сандардың ұзақтығына пропорционалды екенін байқағанға дейін", осылайша "Sec" уақыттың бірлігі екенін және оның ұзақтығын үйретеді. Содан кейін ол ұзақты өлшеу әдістерін енгізеді, уақыт сәттерін атайды және өткен және болашақ оқиғалар туралы айтады. Үшінші бөлім, әдетте, ең күрделісі болып табылады және адамдардың мінез-құлқы мен әңгімелесуін сипаттауға қажетті ұғымдар мен тілді жеткізуге тырысады. Ол актерлердің бір-бірімен сөйлесуін, сұрақтар қоюын, келіспеуін, басқа адамдардың сөздерін келтіруін, білуін және қалауын, уәде беруін және ойын ойнауын көрсететін мысалдарды қолданады. Бірінші қадам (сандар мен сұрақтар жиынтығын енгізгеннен кейін) – импульстердің ерекше үлгілерінен жаңа символдарды енгізу, олардың сандар емес екенін айту және осы жаңа символдардың екеуін "Inq" сөзімен бөліп көрсету, содан кейін теңдеу туралы сұрақ, содан кейін символдарды кері аудару, содан кейін жауап (мысалы, төменде). Ол көптеген қайталаулардан кейін қабылдаушының осы жаңа символдар сұрақтарды қоятын және жауап беретін тұлғалар екеніне шешім қабылдайтынын күтеді, сұрақтарға басқа контекст емес. Төртінші бөлімде масса, кеңістік және қозғалыс туралы түсініктер мен тілдер сипатталады. Соңғы бөлімде адам және Күн жүйесінің физикалық ерекшеліктері сипатталады. Голландиялық-швед астрономы және математигі Александр Олонгрен Лейден университетінде конструктивті логиканы қолдана отырып әзірлеген. Фрейдентальдың Линкос туралы кітабында оны лингвистикалық және логикалық теориядан алынған көптеген техникалық терминдермен талқылайды, көбінесе оларды анықтамай, бұл оның жалпы қызығушылығын төмендетуі мүмкін, бірақ негізгі тарауларды осы техникалық терминдерсіз түсінуге болады: атаулар, байланыс, формализация, функция, лексикология, логистикалық, көрнекті, квази жалпы, семантика, синтаксис, айнымалылар және т.б.
The Lincos "dictionary" is intended to be transmitted first before any additional messages. It teaches natural numbers by a series of repeated pulses, separated by pauses. It then teaches >, <, =, +, , by examples such as . . > . More of a pause than he shows around > would be needed to show an alien that > is a new separate symbol. Otherwise, an alien might think that the whole pattern is a new symbol of unknown meaning. Having introduced =, he shows unary notation for numbers = 1, . = 2 and so on. He goes on to multiplication, division, variables and constants, then propositional logic, set theory, and first order logic. He tries to introduce questions by leaving mathematical expressions unsolved (e. g., ? x x + 101 = 11). The next section of the Lincos dictionary introduces a word for second, "Sec," by playing pulses of various lengths, followed by Sec, and the number of seconds, "until the receiver may be expected to remark that the numbers are proportional to the durations", thus teaching both that Sec is a unit of time, and exactly how long it is. He then introduces means for measuring durations, referring to moments in time, and talking about past and future events. The third section is perhaps the most complex, and attempts to convey the concepts and language necessary to describe behavior and conversation between individuals. It uses examples to introduce actors speaking to each other, asking questions, disapproving, quoting other people, knowing and wanting things, promising, and playing. The first steps (since he has introduced sets of numbers and questions) are to introduce some new symbols (distinctive patterns of pulses), say they are NOT numbers, and transmit sequences showing two of these new symbols separated by the word "Inq", and followed by a question about an equation, then the symbols reversed, followed by the answer (example below). He expects that after many repetitions, the recipient will decide these new symbols are entities asking and answering the questions, rather than some other context for the questions. Finally, the fourth section describes the concepts and language relating to mass, space, and motion. This last section goes so far as to describe physical features of human beings and of the Solar System. developed by the Dutch Swedish astronomer and mathematician Alexander Ollongren of Leiden University, using constructive logic. Freudenthal's book on Lincos discusses it with many technical words from linguistic and logical theory, usually without defining them, which may have reduced its general interest, though the main chapters can be understood without these technical terms: appellatives, binding, formalization, function, lexicology, logistical, ostensive, quasi general, semantics, syntax, variables, etc.
Қолдану
Онжылдықтар бойы Линкос қолданылып, нақты хабарлар жіберілген жоқ; ол көбінесе теориялық жаттығу ретінде қалып қойды, дей тұрғанмен, канадалық астрофизиктер Иван Дютил мен Стефан Дюма Канаданың қорғаныс ғылыми-зерттеу орталығында жұмыс істеп, ғарыш цивилизацияларымен байланыс орнатуға арналған, шуға төзімді кодтау жүйесін жасады. 1999 жылы астрофизиктер Линкос тілінде хабарды кодтап, Украинадағы Евпатория RT-70 радиотелескопы арқылы жақын жұлдыздарға жіберді. Бұл «Космикалық шақыру» деп аталады. Эксперимент 2003 жылы қайталанды (басқа жақын жұлдыздар нысана ретінде пайдаланылды). Хабарда математика, физика және астрономияның негізгі принциптерін сипаттайтын бірнеше бет болды. Дютил–Дюма эксперименті «Encounter 2001» атты ұйыммен ілгерілетті. Кейбір зерттеушілер интеллектуалды жануарлармен, мысалы, киттермен байланыс орнатудың ұқсас мәселелерін зерттеді. Линкос хабарлары (радио толқындарының орнына дыбыс импульстары арқылы жіберілсе де) күрделі және мақсатты түрдің ең шыдамды, логикалық ойлайтын өкілдеріне жеткені жөн. Ал түрдің орташа өкілдеріне бағытталған қарапайым тәсіл сандарды, >, <, =, +, және уақытты қамтуы мүмкін.
For decades, no actual transmissions were made using Lincos; it remained largely a theoretical exercise, until Canadian astrophysicists Yvan Dutil and Stéphane Dumas, working at the Canadian Defense Research Establishment, created a noise resistant coding system for messages aimed at communicating with extraterrestrial civilizations. In 1999, the astrophysicists encoded a message in Lincos and used the Yevpatoria RT 70 radio telescope in Ukraine to beam it towards close stars. This is known as Cosmic Call. The experiment was repeated (using other close stars as target) in 2003. The message was a series of pages describing some basic mathematics, physics and astronomy. The Dutil–Dumas experiment was promoted by an organization called Encounter 2001. Some researchers have explored the similar issues in communicating with intelligent animals such as cetaceans. Lincos messages (even if sent by pulses of sound rather than radio) are complex and need to reach the most patient, logically oriented members of the target species. A far simpler approach aimed at average members of a species can cover numbers, >, <, =, +, , and time.