Будапешттік скрипка төрттігінің тарихы

Кіріспе

Струнный квартет – Дженё Хубай және Дэвид Поппермен квартет.

Будапешт Струнный квартеті 1917 жылдан 1967 жылға дейін болған струнный квартет. Бастапқыда үш венгр және бір голландиялықтан тұрды, ал соңында төрт орыс болды. 1938 жылға дейін HMV/Victor үшін көптеген жазбалар жасалды; 1940 жылдан 1967 жылға дейін Columbia Records үшін жазды. Сонымен қатар, квартеттің көптеген тікелей өнеркөрсетулері Конгресс кітапханасында және басқа да жерлерде жазылды.

Берлинге көшіп бару

1921 немесе 1922 жылы Будапешттегі саяси жағдайдың тұрақсыздығына байланысты квартет Берлинге көшті, онда топ кең репертуар құрды, бірақ сын-пикирлер әртүрлі болды. 1925 жылы квартет Лондонда тұңғыш рет өнер көрсетті және His Master's Voice компаниясымен жазу келісімшартына қол қойды, жазбаларды Hayes-тегі His Master's Voice Studio B және Queen's Small Hall студияларында жасады. 1927 жылдың мамырында Погани ешкімге хабарламай, досы, дирижер Фриц Райнермен кездесу үшін Цинциннатиге сапар шекті, ол оркестрдегі екінші скрипканың жетекшісі лауазымын ұсынды, бірақ ол сол кезде бас тартты. Квартет мүшелері қатты ашуланды, себебі ол кеткен жағдайда, жаңа маусымға дейін ауыстыратын орындаушыны табу және репетициялау өте қиын болар еді. Соңынан туған даудың нәтижесінде Погани отставкаға кетті. Одан кейін ол Америкаға эмиграциялады және бұл жолы Цинциннати симфониялық оркестріне қосылып, жергілікті консерваторияда оқытуды шешті. 1929 жылы ол Артуро Тосканини басқаратын Нью-Йорк филармониялық оркестрінде екінші скрипкашы болып жұмыс істеді және 1958 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін сол оркестрде қалды. Ресей революциясынан кейін Ройсман фермалар мен фабрикаларда ойнауға міндеттелді. 1923 жылы Польшаға жақын жерде жұмыс істеп жүргенде ол қашып құтылуға үміттенді. Ол Прагаға, содан кейін Берлинге сапарлады. Берлинде ол Кройтпен қайта кездесті, ол оған кино оркестрінде жұмыс табуға көмектесті. Осы кезде квартеттен ұсыныс келіп түсті. Джо оркестрде өзін жайлы сезінді, бірақ оның шын сүйіктісі – камералық музыка болды. Ақырында, оның әйелі Поло оны қаржылық тәуекелге баруға және құрбандық етуге көндірді.

Гарри Сон виолончельші

Ақыры, 1930/31 жылдары Сон осы үнемі келіспеушіліктерге көнбеді де, қызметтен кетіп қалды.

Миша Шнайдер виолончельші

Жаңа виолончельші бастапқыда Мойшес Шнейдер деп аталды, кейіннен "Миша Шнайдер" деп германдықтандырылды. 1904 жылы Ресейдің Вильна қаласында (кейбіреулер оны сол кездегі Польшада деп санайды) (қазіргі Вильнюс, Литва) дүниеге келген, ол жерде әйгілі скрипкашы Жаша Хейфец 1901 жылы туған. Оның балалық шағы қиын болды. Отбасының ақшасы жетіспеді, ал әкесі зорлықшыл еді. Миша көбінесе кіші інісі Сашаны әкесінен қорғайтын. 1920 жылы, 16 жасында Миша Лейпцигке Юлиус Кленгельдің оқуына, өз кезегінде оның ұстазының атақты ұстазының қолына кетті. Оның құрбылары Эммануэль Фейерман, Грегор Пиатигорский және Жашаның туысы Бенар Хейфец болды. Бітіргеннен кейін ол Франкфуртқа көшіп, Хох консерваториясында сабақ берді. Ол жеке орындағанда сахналық қорқыныштан зардап шегетінін, бірақ квартетте орындағанда мұндай мәселе болмайтынын байқады. Ол Приска квартетіне қосылды, бірақ кейіннен екі мүшемен жеке басының келіспеуінен кетіп қалды. Приска көбінесе Кельнде өнер көрсетіп тұратын, сонда ол Рейфенбергтермен танысты, олардың қызы Ева Эммануэль Фейерманға үйленді. Шнайдерді Будапешт квартетімен таныстырған Фрау Рейфенберг болды.

Америкалық тұңғыш рет

1931 жылдың қаңтар-ақпанында квартет алғаш рет АҚШ-қа гастрольдік сапар жасады. Сынақтар көбінесе жақсы болды, бірақ сапар қаржылық тұрғыдан тиімді болмады. Шпицтен мен Спрингбогеннің иілу техникасы және басқа да мәселелер бойынша дау-жанжалдар тоқтамады, қарым-қатынастар шиеленісіп кетті. 1932 жылы Хаузер Элис Элерспен бірнеше концерт өткізуді қалады. Квартет ережелерден ауытқуға рұқсат бермеді, осыдан дау туды және ол отставкаға шықты. Ол Иерусалимге көшіп, квартет құрып, Палестина музыка консерваториясын ашты. Ол көрнекті поляк еврей скрипашысы Бронислав Губерманға Австрия, Чехословакия және Германиядан көптеген еврейлерді құтқаруға көмектесті және Палестина симфониялық оркестрін құруға зор үлес қосты. 1940 жылы ол АҚШ-қа көшіп, алдымен Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі Бард колледжінде, содан кейін Джульярд музыка мектебінде сабақ берді. Хаузер 1960 жылы Израильге оралды және 1978 жылы 84 жасында қайтыс болды. Жаңа екінші скрипкашы Миша Шнайдердің інісі Александр (Саша), шын аты Абрам Шнейдер болды. 13 жасында тізесіне соққаннан кейін тетанусқа шалдығып, жартылай өлімнен қалды. Тетнастың салдарынан буындары деформацияланды, ұзақ және қиын ем-дом қажет болды. Саша 1924 жылы Вильнюсті тастап, ағасымен Франкфуртқа қосылды, Хох консерваториясының бас скрипка оқытушысы Адольф Ребнерден скрипка сабақтарын оқуға стипендия алды. 1927 жылы Александр Саарбрюкендегі оркестрдің концертмейстері болды, ал 1929 жылы Гамбургтегі Солтүстік Германия радиосының оркестріне жетекшілік етті, 1932 жылға дейін нацистердің еврейлерге қарсы науқанының нәтижесінде жұмыстан босатылды. Оның Германиядан кету уақыты жеткен еді, және Будапешттегі бос орын осы сәтте пайда болды. Саша келгеннен кейін квартеттің орындау деңгейі бірден жақсарды және топ көбірек көрермендерді тарта бастады. АҚШ, Голландиялық Шығыс Индия, Австралия және Жаңа Зеландияда сәтті гастрольдік сапарлар жасалды, ал Австралияға көшу үшін Австралия радио корпорациясы квартетке жылына алты айлық жұмысқа кепілдік берді. Дегенмен, квартет ішіндегі қарым-қатынас жақсы болмады. Саша көбінесе дауысқа қатыса алмады, ол мұны жек көреді, бірақ Иполий көбінесе оны жұбататын. Иполийдің өзі жеке мәселелері болды, Миша әйелінен ажырасып, қайтадан үйленді, ал топ әлі де пайда табуға жетпеді. 1934 жылға қарай еврейлер барлық неміс оркестрлерінен қуылды, бірақ квартет «венгр» қонақтары ретінде бір түнгі қауіп-қатерге дейін аман қалды. Олар штаб-пәтерін бір түнде Берлиннен Парижге көшірді және Германияға ешқашан қайтып оралмады. Олар Еуропа мен АҚШ-ты аралап, арзан қонақ үйлерде тұрып, қарапайым тамақтанады.

In January and February 1931, the quartet made its first United States tour. Reviews were fairly good, but financially the tour was unrewarding. Arguments about Spitzen vs. Springbogen bowing and other matters persisted, and relations became difficult. Then in 1932, Hauser wanted to play some concerts with Alice Ehlers. The quartet refused to allow this deviation from the rules; there was an argument and he resigned. He emigrated to Jerusalem, formed a quartet and founded the Palestine Music Conservatory. He helped eminent Polish Jewish concert violinist Bronisław Huberman rescue many Jews from Austria, Czechoslovakia and Germany, and was instrumental in founding the Palestine Symphony Orchestra. In 1940 he moved to the U. S., teaching first at Bard College in upper New York State, and later at the Juilliard School of Music. Hauser returned to Israel in 1960, where he died in 1978 at the age of 84. The new second was Mischa Schneider's younger brother Alexander (Sasha), born Abram Sznejder. At 13, he almost died of tetanus after an accidental knee injury. The tetanus distorted his joints, and recovery was long and painful. Sasha left Vilna in 1924 and joined his brother in Frankfurt, securing a scholarship to study violin with Adolf Rebner, the principal violin pedagogue at the Hoch Conservatory. In 1927, Alexander became leader (concertmaster) of an orchestra in Saarbrücken; and in 1929, leader of the Norddeutscher Rundfunk Orchestra in Hamburg until 1932, when he was fired as a consequence of the ongoing Nazi campaign against Jews. It was time for him to leave Germany, and the Budapest vacancy happened at just the right moment. After Sasha's arrival, the Quartet's level of performance improved immediately and the group began attracting larger audiences. Successful tours of the U. S., Dutch East Indies, Australia and New Zealand ensued; and in exchange for relocating to Australia, the Australian Broadcasting Corporation guaranteed the quartet six months of work a year. Still, personal relations within the Quartet were poor. Sasha was often outvoted; he hated this, but Ipolyi was usually able to pacify him. Ipolyi himself had personal problems, Mischa had divorced his wife and remarried, and the group was still not profitable. By 1934, Jews had been expelled from all German orchestras but the Quartet, as 'Hungarian' visitors, had been spared until one night, when they received threats from a Nazi group. They switched headquarters from Berlin to Paris overnight, never to return to Germany. They toured Europe and the U. S., but always lived in inexpensive hotels and ate cheaply.

Соңғы құрылтайшы мүше шығып кетті

Иполий квартеттің оқшауланған мүшесі болды, үш ресейлік арасында жалғыз венгр болды. Ол сонымен қатар Spitzen ойыншысының жалғыз қалғаны болды, стилі ескірген және жүйкелік құлаудың алдында тұрды. 1936 жылы қалғандары оны отставкаға келуге көндірді. Ол Норвегияға қоныстанды, ал неміс оккупациясы кезінде тұтқындалды, бірақ Халықаралық Қызыл Крест басшысы граф Бернадоттің араласуы арқасында босатылды. Швецияға қашып кетті, бірақ соғыс аяқталғаннан кейін Норвегияға оралды. Норвегия азаматтығын алды, Бергенде квартетке жаттықтырушы болды және профессор атанды. Миша Шнайдер Иполийдің өліміне дейін, 1955 жылға дейін авторлық құқықтарын алуын қамтамасыз етті. 1936 жылдың қарашасында олар Нью-Йоркке жетті, сыншылар бұрынғыдан да әсерлі болды, оларды Тосканини мен Шнабельмен салыстырды. Концерттерге көп көрермен жиналды. 1937 жылдың көктемінде Австралия, Жаңа Зеландия және Голланд Индонезиясына барды, нәтижелері де жақсы болды. Еуропаға қайту уақыты келгенде, Австралияда қоныстануды қарастырып, дауыс берді. Испаниядағы азамат соғысы Италиядағы және Испаниядағы көптеген концерт залдарын жапты. Шнайдерлер Австралияны қолдады, ал қалған екеуі басқа бағытты таңдады. Ұзақ жылдар бойы сақталған ережелеріне сәйкес, теңдік «өзгеріс жоқ» дегенді білдірді, сондықтан олар жолдарына жалғастырды. Франция мен Ұлыбританияда өнер көрсеткеннен кейін, 1938 жылдың наурыз айында қайтадан Нью-Йоркке келді. АҚШ-тағы барлық концерттерді Нью-Йорктегі Энни Фридберг ұйымдастырды. Олардың АҚШ-тағы сапары осылай жалғасты, бастапқыда ақшасы аз болғанмен, ақырында олар үшін де, Фридберг үшін де үлкен табыс әкелді. Олар бес рет АҚШ-қа қиындықсыз саяхаттады, бірақ бұл жолы кіруге рұқсат берілмеді. Олардың Нансен паспорттары жеткіліксіз деп есептелді. Оларды ұятты түрде көмір баржасында Эллис аралына тасымалдады. Фридбергтің белсенді әрекеттері, тіпті мэр Ла Гардияның қатысуымен, оларды алғашқы концертіне үлгеруге мүмкіндік берді. Олар концертке толықтай дайын болмады және өнерлерінің жақсы болмағанын ойлады, бірақ «Нью-Йорк Таймс» газетінен мақтау алды. Бұл, соңғысы, АҚШ-та нағыз табысқа есік ашты. Кенеттен барлық сыншылар оларды бұрынғыдан да жоғары бағалады, көрермендер мен тапсырыстар ағылып келді. 1938 жылғы Мюнхен келісімін, Чемберленнің Гитлермен жасаған келісімін және Еуропадағы жағдайды ескерсек, бұл үзіліс уақтылы болды. 1938 жылдың 25 сәуірінде олар Виктор лейблі үшін Бенни Гудменмен бірге Моцарттың кларнет квинтетін жазды. Ол жақсы сатылды, бірақ Гудман оны алғаш рет тікелей эфирде орындамағанына өкінді. Олар квартетпен бірге тек үш концерт берді: 1938 жылдың қазан және қараша айларында, сондай-ақ 1941 жылдың тамызында. Әр жолы сыншылар нәтижелерді дұрыс (яғни, тек формалды) деп бағалады, бірақ күткендей шабыттандырмады. 1939 жылы Париж, Амстердам, Брюссель, Норвегия және Ұлыбританияда жақсы нәтижелерге қол жеткізді, бірақ Испания мен Италияда фашизм билік құрғандықтан, адамдар саяси мәселелерге көбірек мән берді. АҚШ-тан топқа Вашингтон Конгресс кітапханасының аспаптар жинағының бөлігі ретінде тұрақты пайдалануды қажет ететін бес Stradivarius скрипкасымен ойнау тапсырылды. Бұл аспаптарды ұзақ жылдар бойы ықпалды демеуші болған Гертруд Кларк Уиттал сатып алып, сыйға тартқан. Кітапхана аумағындағы концерт залы 1925 жылы камералық музыканың және бірнеше музыкалық фестивальдердің ірі демеушісі Элизабет Спраг Кулидж ұсынған қаржымен салынған. Сол кезде квартет соғыспен қираған Еуропадағы қиын жағдайлардан сақтануға мүмкіндік беретінін сезінді.

Ipolyi became an isolated member of the quartet, the only Hungarian among three Russians. He was also the only Spitzen player left, old fashioned in style and on the verge of a nervous breakdown as well. In 1936, the others persuaded him to resign. He settled in Norway, and during the German occupation was arrested but freed thanks to the intervention of Count Bernadotte, head of the International Red Cross. He fled to Sweden, but returned to Norway after the war. He became a Norwegian citizen, coached a quartet in Bergen and became a professor. Mischa Schneider made sure that Ipolyi received the royalties due him until the latter's death in 1955. In November 1936, they reached New York and critics were impressed as never before, comparing them with Toscanini and Schnabel. Concerts were well attended. In spring 1937 they went on to Australia, New Zealand and Dutch East Indies with equally good results. When the time came to return to Europe, they considered settling in Australia and held a vote on it. The Spanish Civil War had closed many venues in Italy and all in Spain. The Schneiders voted for Australia, while the other two opted to move on. In accordance with their longstanding rule, a tie meant "no change" so they moved on. After playing in France and Britain, they reached New York again in March 1938. All the U. S. concerts were negotiated by Annie Friedberg in New York. This continued throughout their time in the U. S., starting with very little money but eventually ending with excellent returns for them and her. They had made five U. S. tours with no difficulty, but this time they were refused entry. Their Nansen passports were not good enough, apparently. They were ignominiously carted off to Ellis Island in a coal barge. It took frantic string pulling by Friedberg – involving Mayor La Guardia – to get them out just in time for their first concert. They weren't in optimal condition for a concert and thought their performance wasn't too good, but nonetheless they got a rave review from The New York Times. This, finally, opened the door to real success in the U. S. Suddenly all the critics were praising them as never before, and audiences and bookings flooded in. Considering the Munich Agreement of 1938 when Chamberlain appeased Hitler and what soon happened in Europe, the break came just in time. On April 25, 1938, they recorded the Mozart Clarinet Quintet with Benny Goodman for the Victor label. It sold well, although Goodman regretted not having first performed it live. He and the quartet made only three concerts together: October and November 1938 and August 1941. Each time, reviewers justifiably felt the result accurate (i. e., merely perfunctory) but uninspired as hoped for and expected. In 1939 they again had good results in Paris, Amsterdam, Brussels, Norway and Britain but not in Spain and Italy, where fascism reigned and people were consequently more concerned with political issues. From the U. S., the group was commissioned to play five Stradivarius string instruments which needed regular use as part of the instrument collection at the Washington Library of Congress. These instruments had been purchased and donated by longtime influential contributor Gertrude Clarke Whittall. The recital hall on the grounds of the Library had been built in 1925 with funding donated by Elizabeth Sprague Coolidge, a major benefactress of chamber music and of several music festivals. At that time, the quartet felt it would keep them away from troublesome existing conditions in war torn Europe.

АҚШ-тың үй базасы

Жазда олар үш айға АҚШ-қа оралды, Оуклендтегі (Калифорния штаты) Миллс колледжінде демалды. Pro Arte Quartet әдетте жазғы демалысын сол жерде өткізетін, бірақ биыл Бельгиядағы өздерінің туған жерінде болуды жөн көрді. Олар ешқашан қайтып оралмады, олардың жетекшісі Альфонс Онну Америка гастролі кезінде Милвокиде кенеттен қайтыс болды, ал Будапешт квартеті келесі он бес жазды Миллсте өткізді. Алғашқы жазда олар Еуропада Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанын және олардың келісімшарттары осыған байланысты күшін жойғанын білді. Конгресс кітапханасының ұсынысы енді өте тартымды көрінді, олар оны қабылдады. Олардың концерттері сол жерде көп жылдар бойы жалғасты, ал кітапхана олар үшін өте маңызды сахна болды. 1925 жылдан бастап олар His Master's Voice үшін жазбалар жасады, алдымен Берлиндегі Бетховен залында, содан кейін Лондондағы Абби Роуд студиясында және 1938 жылдан бастап Нью-Джерсидің Камден қаласында His Master's Voice-тің АҚШ-тағы еншілес компаниясы RCA Victor үшін. HMV келісімшарты 1940 жылдың маусымына дейін күшінде болды. Бұл жақсы төлемеді, RCA-да әлі жарияланбаған көптеген жазбалар болды және 1939 жылы жаңа жазбалар жасауға құштар емес еді. Квартет RCA-ны өздері қалағанша жұмыс беруге немесе олардың өсіп келе жатқан беделіне сай төлеуге көндіру қиын болды. RCA компаниясы да қолдағы келісімшартты ұзартуға ынталы емес еді. Квартет АҚШ-тағы артып келе жатқан беделінің арқасында Columbia Records компаниясымен келісімшарт жасап, жазбалар жасаудың жақсырақ мүмкіндік екенін түсінді. Columbia Records тобымен келісімшартқа қол қоюға және квартет қалағанша көп жазбалар жасауға қуанышты болды, себебі оларда қолда бар жазбалар жоқ еді. Келісім жасалды және мүмкіндігінше ұзақ уақыт құпия сақталды. RCA компаниясы бұл туралы білгенде наразылық білдірді: "Біз таң қалдық. Бұл – сенімсіздікке жақын." Олар келісімге келісушілердің жалғыз өкілі болуға құқығы жоқ екенін түсінуі керек еді. 35 жыл ішінде квартет 89 жеке шығарма жазды, олардың кейбіреулерін бірнеше рет жазды. Көп жылдар бойы Columbia Records компаниясының ең көп сатылатын классикалық музыкасы болды, сондықтан RCA үшін үлкен шығын болды. Алайда, алғашқыда қиындықтар туындады. Біріншіден, Америка Музыканттар Федерациясы америкалық жұмыс орындарын қорғау үшін екі мүшесіне жазбалар жасау кезінде "құралдаушы" ретінде жұмыс істеу үшін төлеуді талап етті. Квартет пен Columbia Records қайсысы төлейтіні туралы пікірталас жүргізді. Бұл мәселе шешілгеннен кейін, AFM Columbia Records компаниясына роялтилерге байланысты дау салдарынан 1945 жылдың ақпанына дейін ереуіл жариялады. Соғыс жарияланғаннан кейін АҚШ үкіметі жазбалар жасау үшін материалдарды шектеді. Дегенмен, 1941-1946 жылдар аралығында квартет Columbia Records компаниясынан авторлық құқықтар бойынша 60 000 доллар, ал HMV компаниясынан 16 000 доллар тапты.

In the summer they were back in the U. S. for three months at Mills College in Oakland, California, where they could relax. The Pro Arte Quartet was normally in summer residence there, but this year they preferred to stay in their home territory of Belgium. They never returned, their leader Alphonse Onnou died suddenly in Milwaukee during an American tour, and the Budapest resided at Mills for the next fifteen summers. The first summer there, they learned that World War II had broken out in Europe, where their contracts had consequently been voided. The Library of Congress offer now sounded quite attractive, and they accepted it. Their concerts there continued for many years, and the Library was an extremely important venue for them. Since 1925 they had been making recordings for His Master's Voice, first at the Beethoven Saal in Berlin, then at the Abbey Road Studio in London and from 1938 on in Camden, New Jersey for RCA Victor, the U. S. subsidiary of His Master's Voice. The HMV contract was valid until June 1940. It was not paying well, RCA had a good stock of recordings not yet published and was not keen to make any more recordings in 1939. The quartet found it difficult to persuade RCA to give them as much work as they wanted, or to pay them as their new reputation might justify. Nor was RCA eager to extend the existing contract. The quartet felt that with their increasing reputation in the U. S., it could do better signing with, and recording for, Columbia Records. Columbia was delighted to sign the group and make as many recordings as the quartet wished, since it had no existing stock. The deal was made, and kept secret as long as possible. When RCA finally learned about it they protested, "We are astonished. [this is] close to a definite breach of faith." They should have realized that they had no right to be the only negotiators in a deal. Over 35 years the quartet recorded 89 individual works, some of them several times. For many years it was Columbia's leading classical music seller, and so quite a loss to RCA. Early on, however, there were difficulties. First the American Federation of Musicians, protecting American jobs, demanded that someone should pay two members to be "standbys" during recordings. The quartet and Columbia argued about which of them should pay. After this was settled, the AFM struck Columbia in a dispute over royalties that lasted until February 1945. Also, after war was declared, the U. S. Government rationed materials for making records. Even so, between 1941 and 1946, the quartet earned $60,000 from Columbia in royalties in addition to $16,000 from HMV.

Alexander Schneider орнын Эдгар Ортенберг басқарды

Саша квартеттен тыс жұмыс істей алатынын және қажет екенін сезінді. Екінші скрипкашы ретінде ол жетекшіге тең қиындықтарға тап болған жоқ. Осыны көп ойлағаннан кейін, ол шешім қабылдады және 1943 жылдың 26 қарашасында басқаларға хабарлады. Ол әлі 35 жаста болғандықтан, квартетте он бір жыл өткізген еді, және оның шеберлігін кеңейту қажеттігі туды. 1944 жылдың 1 қаңтарында квартет жаңа екінші скрипкашыны таңдады – Эдгар Ортенберг, он жыл бұрын виолоншист болуға жақын келген адам. Джо мен Борис сияқты Эдгар да Одессада өскен. Ресей революциясына дейін оның әкесі банк директоры болған, бірақ содан кейін Ортенбергтердің жағдайы қиын болды. 1921 жылы ол Одесса консерваториясының алтын медалін жеңіп алды және дереу сонда оқытушы болып жұмысқа орналасты. 1924 жылы Джо, Шнайдерлер және Борис сияқты, жақсы мүмкіндіктерді іздеп Берлинге көшті, онда ол бірден Hochschule für Musik-те стипендия алды. Ол өзінің есімін Элеазерден Эдгарға өзгертті және 1933 жылға дейін Еуропа бойынша гастрольдік сапарлар жасаған квартет құрды, бірақ нацистер оларды жұмыстан шығарды. Содан кейін ол Парижге көшіп барды, онда орыс консерваториясы оның басшылығымен квартет құрды, ол Еуропада біршама табысқа жетті. Соғыс қаупі туғанда, ол француз армиясына қосылды, бірақ 1940 жылдың сәуірінде (неміс басқыншыларының жеңілісі алдында) денсаулығына байланысты демобилизацияланды, және ол әйелімен бірге немістерден бұрын Парижді тастап кетті. Олар Португалияға барып, АҚШ-қа аттанатын соңғы испан кемесіне отырды. Нью-Йоркте біршама қиындықтардан кейін, 1943 жылдың желтоқсанында ол Будапешт квартетінен екінші шақыру алды және бұл жолы оны қабылдады. Эдгарды Сашаның лайықты жаңаруы деп есептеді, бірақ кейбір сыншылар мен квартет мүшелері оның ойнауына көбірек күш салуы керек деп ойлады. Ал ол олардың ойнауында кейбір қатыгездік сезді. Ол репетицияларға көбірек уақыт жұмсауды қалады, өйткені олардың әдістеріне және кең репертуарына бейімделуі керек еді. Басқалары, әсіресе Борис, репетиция жасауға аса құштар емес еді. Эдгарға толыққанды үйренуіне екі жыл уақыт кетті, бірақ басқалары оның жеке жаттығуларына көбірек назар аударуы керек деп ойлады, және ол айқын түрде шаршағандай көрінді. Сыншылар квартетті әлі де керемет деп бағалады, бірақ бұрынғыдай емес. Ортенбергтің де үздіксіз саяхаттардан шаршағаны сонша, 1948 жылдың соңында басқалары оған басқа екінші скрипкашы қажет екенін айтты. Бұл жария болғаннан кейін, Ортенберг көптеген ұсыныстар алды және 1949 жылдың 10 наурызында Корнелл университетінде квартетпен соңғы рет өнер көрсетті. Ол Филадельфиядағы Settlement Music School-ге қосылды, онда 1984 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін жұмыс істеді. Сонымен қатар, ол 1953 жылдан 1978 жылға дейін Темпл университетінде сабақ берді.

Sasha felt he could and needed to work outside the quartet. As second violinist, he did not get the same challenges or independence as the leader. After thinking about this a lot, he finally reached his decision and told the others on November 26, 1943. He was still only 35, having spent eleven years in the quartet, and needed to expand his range. On January 1, 1944 the quartet selected the new second, Edgar Ortenberg, the man who had nearly become the violist a decade before. Like Joe and Boris, Edgar had grown up in Odessa. Until the Russian Revolution his father had been a bank manager, but afterwards the Ortenbergs were very short of money. In 1921 he won the gold medal at the Odessa Conservatory, and was immediately hired to teach there. In 1924 he moved to Berlin for greener pastures just as Joe, the Schneiders, and Boris had done, where he immediately got a scholarship at the Hochschule für Musik. He changed his name from Eleazer to Edgar, and started a quartet which toured Europe until 1933 when the Nazis sacked them all. He then quickly moved to Paris, where the Russian Conservatory there formed a quartet under his leadership which had some success in Europe. When war was threatened, he joined the French army but in April 1940 (just before the disastrous defeat by the invading Germans) was discharged due to illness, and he and his wife left Paris just ahead of the Germans. They went to Portugal and caught the very last Spanish ship departing for the U. S. After struggling in New York for some time, he received that second offer from the Budapest Quartet in December 1943 and this time accepted it. Edgar was generally considered a fine replacement for Sasha except that some critics and all the players felt he should play more forcibly. On the other hand, he felt their playing was a bit rough. He also wanted to spend more time rehearsing since he needed to get used to their methods and accustomed to their large repertory. The others, especially Boris, were not so keen to rehearse. It took Edgar two years to feel fully at home, but still the others felt he should practice more on his own and he was becoming noticeably nervous. Critics still felt the quartet was wonderful, but not quite as good as before. Ortenberg was also exhausted by the constant traveling, and late in 1948 the others told him they wanted a different second violinist. As soon as it was made public, Ortenberg was swamped by other offers and last performed with the quartet on March 10, 1949 at Cornell University. He joined the Settlement Music School in Philadelphia, where he remained until his retirement in 1984. He also taught at Temple University from 1953 to 1978.

Жақ Гордецкий

Жаңа екінші скрипкашы Жак Городецкий болды. Ол Одессада дүниеге келген, бірақ отбасы погромнан қашу үшін ол бір жаста болғанда Лондонға көшіп кеткен. Соғыстан бұрын АҚШ-қа көшіп, Филадельфияда қоныстанды. Ол студенттік кезінде жақсы оқыды және оркестрлер мен квартеттерде жақсы қызметке орналасты. Оның ойнауы, Ортенбергтің ойнауы сияқты, сәл тыныш болғанымен, 30-ға жуық шағында Будапешттегі сынақтарда жақсы бағаланды. 1950 жылы квартет соғыстан кейін алғаш рет Еуропаға сапар шекті. Олар, әсіресе Шнайдер Аушвицте анасы мен қарындасын жоғалтқандықтан, Германияға бармауға келісті. Бұл турне, АҚШ-тағы үнемі талаптармен бірге, Городецкийге үлкен стресс тудырды. Ол сахналық қорқынышқа ұшырады және кейде олар бұрын орындаған шығармаларды қосымша репетициялауды өтінді. Содан кейін 1952 жылдың қыркүйегінде олар соғыстан кейін алғаш рет турнемен Жапонияда өнер көрсетті. Маусымның барлығы екі сағаттың ішінде сатылып кетті. Олардың алғашқы концертіне үш мың адам келді. Олардың барлық қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін қызметкерлер, оларды барлық жерге апару үшін көліктер болды. Бір күні Окаямада жаттығу жасауға ниеттенді. Тары жолмен келе жатқанда Джо тоғыз фут тереңдіктегі арыққа құлап, сол қолын сындырып алды. Оның қолы Токиодағы АҚШ әскери госпиталінде орнатылды. АҚШ-қа оралғаннан кейін, оның қолы дұрыс орнатылмағаны және оны қайта сындырып, орнату қажеттігі айтылды. Ройсманның жазылу кезеңінде концерттер триолар мен фортепиано квартеттеріне ауыстырылды. Бірнеше ай тынымсыз жұмыс істегеннен кейін, ол 1953 жылдың 12 қаңтарында Орегон штатының Портленд қаласында квартетке қайта қосылды. 1954 жылы Жапонияға екінші сапар одан да сәтті болды, бірақ Жактың жағдайы нашарлай берді. Ақпан айында ол басқаларға кеткісі келетінін айтты. Олар оны көндіруге тырысты, бірақ оның қаншалықты ауырып жатқанын ешқайсысы түсінбеді. Соңында, 1955 жылдың қарашасында ол Вашингтондағы шағын қонақ үйде өзіне қол жұмсады. Басқа музыканттар қатты қайғырды және оның отбасы үшін Settlement Music School-де қайырымдылық концерттері өткізді. Кейін Миша оларға көптеген музыкалық шығармаларын, ал Джо қайтыс болғаннан кейін көптеген ақшасын қалдырды.

The new second violinist was Jac Gorodetzky. He was born in Odessa but the family moved to London when he was only one, to avoid a pogrom. They moved to the U. S. before the war, settling in Philadelphia. He was well thought of as a student and secured good positions in orchestras and quartets. Although his playing, like Ortenberg's, was a little quiet, he was well thought of during the Budapest auditions, when in his mid thirties. In 1950, the quartet went to Europe for the first time after the war. They agreed not to go to Germany, especially because Schneider had lost his mother and sister in Auschwitz. This tour, together with the continual demands in the U. S., heavily stressed Gorodetzky. He developed stage fright, and sometimes pleaded for extra rehearsals of works they had already played. Then in September 1952, they played in Japan as the first quartet to tour there after the war. The whole season was sold out in two hours. Three thousand attended their first concert. There were staff to attend to their every need, and cars to take them everywhere. One night they felt the need to get some exercise in Okayama. They were walking on a narrow road, when Joe fell into a nine foot ditch and broke his left wrist. They had it set at the U. S. military hospital in Tokyo. On their return to the U. S., they were told the wrist had been improperly set and had to be re=broken and reset. Concerts were switched to trios and piano quartets during Roisman's recovery. After months of hard work, he rejoined the quartet in Portland, Oregon on January 12, 1953. A second Japanese tour in 1954 was even more successful, but Jac was getting more uncomfortable. In February, he told the others he wanted to leave. They hoped to talk him out of it, but none of them realized how unwell he was. Finally, in November 1955, he committed suicide in a small hotel in Washington. The other players felt awful, and played benefit concerts for his family at the Settlement Music School. Later, Mischa left them most of his music and on his death Joe left them most of his money.

Марлборо колледжі

1955 жылы Саша Оңтүстік Вермонттағы Марлборо колледжінің Марлборо музыка мектебі мен фестиваліне қосылды (жоғарыда қараңыз). Бұл мектеп, музыка фестивалі және жазғы демалыс орны еді. Ол жас музыканттарды өздерінің шегінен шығуға, дағдыларын жетілдіруге жігерлендірді. Бірте-бірте ол Будапешт квартетінің басқа мүшелерін (төменде қараңыз) шақырды, олар осы орынды жаңа буын камералық музыканттарды тәрбиелейтін ортаға айналдыруға көмектесті. Мектеп 1950 жылы теңдесі жоқ камералық скрипкашы Адольф Буш және көрнекті флейташы Марсель Мойс, сондай-ақ олардың отбасылары құрған болатын. Буш 1952 жылы Саша келгенге дейін қайтыс болды, бірақ оның күйеу баласы, пианист Рудольф Серкин, әлі де өте белсенді болды және ол Сашамен тығыз дос болып, соңғысы келесі жиырма жазды сол жерде өткізді. 1962 жылы Саша Мишаны да шақырды, ал келесі жылы квартеттің барлық мүшелері келді, одан кейін көптеген тәжірибелі және талантты жас музыканттар келді, барлығы жоғары деңгейге жетті. Кейбір студенттер Сашаның талапкерлігінің шегінен асып, тіпті агрессивті екенін, оның мінез-құлқы шаршаған немесе ең жоғары жетістіктерге ұмтылмағандарға қатал тиетінін байқады, ал Миша мен Борис көбінесе мейірімдірек болды. Олар студенттерінен түсетін жаңа идеяларды сынап көруге әрқашан дайын болды, және әр буын бір-бірінің ынтасынан шабыттанды. Жақында ғана құрылған, өте шебер Нью-Йорк квартеті – Эмерсон Стринг Квартеті де осыған ұқсас көзқарас ұстанады және оны екі скрипкашы, Евгений Друкер мен Филип Сетцер бірінші және екінші скрипканы кезекпен ойнау арқылы шешеді. Кейінгі жылдары Будапешт квартеті азаматтық концерттер өткізді және бір-бірін тек концерттерде ғана көріп тұратын, бірақ әлі де көп көрермендерге тамаша концерттер ұсынды, бірақ жеке немесе бірге жиі жаттығуды тоқтатты. Бұл нәтижесінде ұсақ қателер жиі кездесті, бірақ жалпы әсері әлі де жақсы болды. Саша өзінің әлі де үйреніп жатқандарын бөліскім келеді, ал Джо өзгермей, бұрынғы қалпында қалуды қалады.

Қорытынды

1965 жылдың қаңтар айында топ он екі күн бойы Дворжактың F мажорлы “Америкалық” квартетін және Сметананың E минорлы “Менің өмірімнен” квартетін жазды. Жоның интонациясымен мәселе болды, ал Мишаның арқасы ауырды. Дворжактың жазбасы бірнеше дубльден тігіліп, жарияланды, бірақ музыканттар Сметананың да осылай тігілуін қабылдаудан бас тартты. Содан кейін Миша, Борис және Гварнери Чайковскийдің ре минорлы “Флоренциялық естелік” секстетін орындап, сәтті жаздырды. Одан кейін Мишаға 1930 жылдан бері мазалап жүрген арқасына операция жасау қажет болды. Бірақ операция да, екінші процедура да сәтсіз аяқталды. Ол қайтадан ойнаған жоқ, бірақ көп сабақ берді, оның ішінде 25 жазды Марлборо музыкалық фестивалінде, содан кейін 1985 жылдың 3 қазанында Нью-Йорктің Буффало қаласында қайтыс болды. 1977 жылы Саша Марлбородан күрт кетіп қалды. Ол себебін түсіндірген жоқ, бірақ Серкинмен жақын достығын сақтап қалды. 1969 жылы Борис рактан қайтыс болды. 1974 жылы Жоның жүрегі тоқтап, көз жұмды. 1993 жылы Саша жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды, ол соңғы демдеріне дейін ойнады. Олардың көптеген жазбалары жоғары бағаланды, ал 1977 жылы Будапешт квартетінің Бетховеннің 13-ші квартетінің (B-bemol мажор, Op. 130) “Каватинасы” НАСА-ның шешімімен “Вояджер” ғарыш кемесімен ғарышқа жіберілген алтын жалатылған мыс пластинкасына енгізілді. Бұл пластинкада Жердегі өмір мен мәдениеттің әртүрлілігін көрсететін дыбыстар мен суреттер болды. Яша Хайфец бірде былай деген екен: “Бір орыс – анархист. Екі орыс – шахмат ойыны. Үш орыс – революция. Төрт орыс – Будапешт квартеті.”

Жазбалар

Келесі тізімдер 1932 жылдан басталады; осы жылы Йозеф Ройсман квартеттің бірінші скрипкасы ретінде жетекшісі болды, Эмиль Хаузерді алмастырды, ал Александр Шнайдер екінші скрипка ретінде квартетке қосылды. Осылайша, 1936 жылға дейін қалған Иштван Иполийді есептемегенде, квартет төрт ресейлік музыканттан тұратын салыстырмалы түрде тұрақты құрамын қалыптастырды және ұзаққа созылған беделін қалыптастырды. Келесі тізімдердегі көптеген жазбалар нақты LP және CD-лерден, олардың сыртқы қаптамаларынан немесе сенімді баспа және онлайн көздерден алынған. Тізімдерге қосымша, Sony Classical дискографиясы да қосылды, оны олар өздерінің тауарлық нөмірлерін анықтау үшін дайындаған. Алайда, Sony дискографиясында жазу күндері, құрамы, тіпті кейбір жағдайларда шығармалар мен авторларын анықтауда қателер бар. Sony дискографиясынан алынған және басқа көздерден тексерілмеген барлық ақпараттың алдында жұлдызша [*] белгісі қойылған, ол ақпараттың күмәнді болуын көрсетеді. Квадратты жақшалар виолоншистің немесе екінші скрипкашының әдептерінің қысқартылған түрін көрсетеді; мысалы, [Va=II] – Иштван Иполий виолоншист ретінде. Бірнеше жазу күні көрсетілмеген немесе белгісіз. Барлық ертерек жазбалар алғаш рет 78 айналымдық шелак пластинкалары түрінде шығарылды, кейінірек олардың көпшілігі винилдік LP-лер ретінде қайта шығарылды, ал содан кейін CD форматында. Кейінгі жазбалардың алғашқы шығарылымы тікелей LP форматында болды. Барлық жазбалар стерео емес, егер басқаша көрсетілмесе, монофониялық.