Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австралиялық епископ (1811–1895)
Australian bishop (1811–1895)
Мэтью Блэгден Хейл (18 маусым 1811 – 3 сәуір 1895), көбінесе "Мэтью" деп жазылады, Перттің тұңғыш англикан епископы, кейін Брисбеннің англикан епископы болды. Хейл Пунинде миссиясындағы жұмысы арқылы Оңтүстік Австралияның аборигендерін күштендіруге, Перть англикандық дін аймағын және Хейл мектебін құруға атсалысқандығы үшін танымал.
Mathew Blagden Hale (18 June 1811 – 3 April 1895), very frequently spelled "Matthew", was the first Anglican Bishop of Perth and then the Anglican Bishop of Brisbane. Hale is recognised for seeking to empower the South Australian Aboriginals through his work in the Poonindie mission, establishing the Anglican Diocese of Perth and Hale School.
Ерте өмір
Мэтью Блэгден Хейл 1811 жылғы 18 маусымда Глостерширдегі Алдерли қаласында Роберт Х. Блэгден Хейлдің (1780 жылғы 5 мамыр – 1855 жылғы 20 желтоқсан) және Леди Теодосия Хейлдің (туған есімі Бурк) үшінші ұлы ретінде дүниеге келді. Оның анасының әкесі – Майо графы, Туам архиепискобы. Воттон-андер-Эджде білімін аяқтағаннан кейін ол Кембридждегі Тринити колледжіне түсіп, 1835 жылы B.A., ал 1838 жылы M.A. дәрежесін алды. Кембриджте оқып жүргенде ол Гарольд Браунмен танысып, өмір бойына дос болды. Екеуі де Чарльз Симеонның ықпалында болды, ол 1832 жылы (Қасиетті) Үштік шіркеуінде евангелистік миссионерлік қызметін 50 жыл тойлады. Уильям Уилберфорстың басқаруымен жүрген құлдыққа қарсы қозғалыс та Хейлге әсер етті, ол жаңадан азат болған құлдарға, әсіресе Батыс Индияда қызмет етуді қалады, бірақ оны отбасы да, сол аймақтағы миссионерлік қоғам да қолдамады. Хейл 1836 жылы Англия шіркеуінде дьяконға, ал 1837 жылы Бристоль және Глостер епископының діни қызметкеріне бекітілді. 1836-1838 жылдары ол Трешемде пастор болды. 1838 жылы ол Воттон-андер-Эдждің пасторы қызметін атқарды, содан кейін 1839 жылдан 1845 жылға дейін Глостерширдегі мақта мата өндірісімен айналысатын Stroud қаласының мәңгілік пасторы болды. 1840 жылы Хейл София Клоудқа үйленді, олардың үш баласы болды, ең үлкені нәресте шағында қайтыс болды. София 1845 жылдың басында, ал Хейлдің анасы бірнеше айдан кейін қайтыс болды. Хейл эмоционалдық күйзеліске ұшырап, қызметтен кетті. Кейіннен ол 1845 және 1846 жылдары Алдерлидің ректоры, содан кейін 1846 және 1847 жылдары Вракшиллмен бірге Атворттың мәңгілік пасторы болып қызмет етті.
Mathew Blagden Hale was born on 18 June 1811 at Alderley, Gloucestershire, the third son of Robert H. Blagden Hale (5 May 1780 – 20 December 1855) and Lady Theodosia Hale (née Bourke). His maternal grandfather was The Earl of Mayo, Lord Archbishop of Tuam. After completing his education at Wotton under Edge, he attended Trinity College, Cambridge, and obtained his B. A. in 1835 and M. A. in 1838. During his time at Cambridge he met Harold Browne and they became lifelong friends. Both came under the influence of Charles Simeon who celebrated fifty years of evangelical ministry at (Holy) Trinity Church in 1832. The antislavery movement driven by William Wilberforce also influenced Hale and he wanted to minister to the newly emancipated slaves, particularly in the West Indies, but was not encouraged to do so neither by his family nor by the missionary society working in that region. Hale was ordained a deacon in the Church of England in 1836, and priest in 1837 by the Bishop of Bristol and Gloucester. From 1836 to 1838 he was curate of Tresham. In 1838 he acted as curate of Wootton under Edge, then from 1839 to 1845 Perpetual Curate of Stroud, an expanding woollen cloth manufacturing centre in Gloucestershire. In 1840 Hale married Sophia Clode, with whom he would have three children, the eldest of whom died in infancy. Sophia died in early 1845 followed by Hale's mother a few months later. Hale had an emotional breakdown and resigned. Subsequently, he served briefly as Rector of Alderley in 1845 and 1846, and then as Perpetual Curate of Atworth with Wraxhill in 1846 and 1847.
Оңтүстік Австралия
1847 жылы ол досының үйінде епископ Шортпен кездесті және оны Аделаидаға бірге баруға көндірді. Хэйл 1847 жылдың желтоқсан айының соңында екі қызы мен екі қызметшісімен бірге Оңтүстік Австралияға келді, онда ол Аделаиданың алғашқы архидиаконы болып тағайындалды. Келесі жылы епископ Шортпен Батыс Австралияға бару кезінде Джон мен Джорджина Моллойдың үлкен қызы Сабинаға үйленді. Содан кейін, Хэйл Аделаидаға оралғаннан кейін, ол Кенсингтондағы Сент-Мэтью шіркеуінің алғашқы пасторы болып тағайындалды. 1850 жылдың басында Хэйл Оңтүстік Австралияның губернаторына жас аборигендер үшін бір шағын қауымда тұрып, егіншілік және шаруашылық өнерде қолдануға болатын дағдыларды үйренуге, сондай-ақ христиандық білім алуға мүмкіндік беретін мекеме құруды ұсынды. Сол жылы ол миссияны басқаруға өз еркімен келісті. Оның ұсынысы қабылданды және 1850 жылдың қазан айында Порт-Линкольн жанындағы Пуниндиде тума халқының оқу орны ашылды. Одан кейін Хэйл отбасымен Пуниндиге көшті, ал Маттью мен Сабинаның аман қалған үлкен ұлы Маттью келесі жылдың шілде айында сол жерде дүниеге келді. Мекеме гүлденді және 1853 жылдың ақпанында епископ Шорт келген кезде 54 абориген тұрды, олардың он біреуі епископтан крещение алды.
In 1847 he met Bishop Short at a friend's house, and was persuaded to accompany him to Adelaide. Hale, with his two surviving daughters and two servants in late December 1847 arrived in South Australia, where he was appointed first Archdeacon of Adelaide. The following year during a pastoral visit to Western Australia with Bishop Short he married Sabina, eldest daughter of John and Georgiana Molloy. Subsequently, after Hale returned to Adelaide, he was appointed the first rector of St Matthew's church at Kensington. In early 1850 Hale approached the Governor of South Australia proposing an institution for young Aborigines where they would live in one little community to learn practical skills in farming and domestic arts and to receive Christian teaching. Later that year he volunteered his services as mission superintendent. His offer was accepted and the Natives' Training Institution was opened at Poonindie, near Port Lincoln, in October 1850. Hale and his family moved to Poonindie soon afterwards and Mathew and Sabina's eldest surviving son, Mathew, was born there in July next year. The Institution prospered and when Bishop Short visited in February 1853, there were 54 Aborigines resident, eleven of whom were baptised by the Bishop.
Батыс Австралия
1856 жылы Хейл Перт епископы қызметіне шақырылғаннан кейін отставкаға кетті. 1856 жылғы шілдеде ол батыс Австралияға, екі үлкен қызы және қарындасы күйеуі Георгиана Молломен бірге, оларды алу үшін Порт-Линкольнге бұрылған «Гайон» кемесімен келді. Қараша айында оның қалған отбасы Оңтүстік Австралиядан келді. 1857 жылғы наурызда Хейл отбасымен бірге Англияға оралды, онда 25 шілдеде ол Ламбет сарайының шіркеуінде Перттің алғашқы епископы болып тағайындалды. Уағызды Хейлдің университет кезіндегі ұзақ жылдардан бергі досы Харольд Браун оқыды. Кембридж университеті әдеттегідей жаңа епископқа құрметті теология докторы атағын берді. Хейл бұл академиялық құрметті қабылдағанымен, «Мен лорд» деген стиль мен атақты қабылдауға құлшынбады, өйткені ол отарлық епископ ретінде оларсыз жақсырақ болар еді. Алайда, заң органдары оның оны қабылдауы керек деп шешті, ол да солай істеді. 1858 жылдың басында Хейл Англиядағы отбасын қалдырып, «Нил» кемесімен Батыс Австралияға оралып, Перт епископы қызметін атқара бастады. Бұл сапар оқиғаға толы және қауіпті болды. Көшіруден туындаған мәселелер Хейл өзінің епархиясы бойынша алғашқы сапарында және ол Батыс Австралияны жазалау ортасынан гөрі реформалық колонияға айналдыру шараларын ұсынған «Көшіру мәселесі» туралы есеп дайындағанда айқын болды. Бұл есеп Англияда болған кезде жарияланды. Хейлдің есебі колонияның жазалау жүйесінде өзгерістерді талап етті. Оның көшірмелері Англиядан оралғанға дейін Пертке жеткенде, жергілікті баспасөз шамалы сынға ұшырады, Хейлдің есебі «жалған мәлімдемелер мен қателерге толы» делінді. Алайда, Хейлдің «Нилдегі» саяхаты және сотталғандардың мінез-құлқы туралы есебі жарияланғаннан кейін, ол ақталып, газет редакторлары Хейлді мақтады, тіпті колониялық губернатор «Оның мәртебелі үкіметіне ұят келтіргені үшін» наразылық білдірді. 1858 жылғы маусымда Англиядан оралғаннан кейін Хейл интернатта және күндізгі оқушыларға арналған ұлдар мектебін ашты. Епископ мектебі Англияның жеке мектептерінің үлгісімен салынған. Онда оқыған көптеген оқушылар колонияның жетекші отбасыларынан шықты, олардың көптегені Батыс Австралияның бизнесі мен саясатында белгілі болды. Хейл мектепке лайықты ұстаздар мен қаржы табуда үнемі қиындықтарға тап болды. Ақыры бұл оған тым ауыр болды және епископ мектебі 1872 жылғы 1 наурызда жабылды. Алайда ол басқа басқарумен жұмыс істеуін жалғастырды және ақырында бүгінгі Хейл мектебіне айналды. Епископ Хейл Батыс Австралиядағы орта білім беруді дамытушы ретінде танылады. Хейл 1856 жылы колонияға келгенде шығыс колонияларымен және Англиямен желкенді кемелермен, ал 1875 жылы кеткенде пароходтармен байланыс жасады. Олбани Австралия құрлығындағы алғашқы порты болды. Сондықтан Хейл 1867 жылы өткен алғашқы Ламбет конференциясына шақырылған және оған қатысқан алғашқы австралиялық епископ болды. 1870 жылы Олбанидегі жетімдер үйін басқарып келген әйел бұл жұмысты жалғастыра алмағанда дағдарыс туды. Хейл епископтық лауазымнан кетіп, Олбанидегі бос лауазымға өтініш беруге және жетімдер үйінің жұмысын өзі жалғастыруға шешім қабылдады. Оның отставкаға кету ниеті Пертте белгілі болғаннан кейін, протестанттық қауымнан келген үлкен делегация Хейлге келіп, оны осы қадамнан бас тартуға көндірді. Достарына ниеттерін түсіндіргенде Хейл оларға: «Еуропалықтардың өздерінен айырған жергілікті халықтың әл-ауқатын ескермейтін халқы Құдайдың батасын алмайды, сондықтан мен жұртшылықтың Албанидегі миссияны қолдайтынына үміттенемін» деді. 1871 жылғы шілдеде Хейл діни қызметкерлермен және миряндармен кездесіп, епархиялық синодтың конституциясын жасады, ал алғашқы синод 1872 жылғы тамызда Пертте өтті. Ол осы синодты маңызды уағызбен ашты: «Барлық адамдарға барлық нәрсе», христиандардың және шіркеудің әлеммен қарым-қатынастағы жауапкершілігі туралы.
In 1856, Hale resigned to accept an invitation to serve as Bishop of Perth. In July 1856 he arrived in Western Australia on the Guyon, which had diverted to Port Lincoln to pick him up, along with his two eldest daughters and sister in law Georgiana Molloy, and in November the rest of his family arrived there from South Australia. In March 1857, Hale returned to England with his family, where on 25 July 1857 he was consecrated as the first Bishop of Perth at the Lambeth Palace Chapel. The sermon was preached by Hale's longtime friend from their university days, Harold Browne. According to its usual custom Cambridge University awarded the new bishop an honorary Doctor of Divinity degree. While Hale accepted this academic honour, he was reluctant to adopt the style and title of "My Lord", maintaining that as a colonial bishop he would be better without it. However, the legal authorities ruled that he must accept it and he did so. Leaving his family in England, Hale returned to Western Australia on the convict ship Nile early in 1858, to take up office as Bishop of Perth. It had been an eventful and dangerous voyage. The problems arising from transportation were evident when Hale had made his initial tour of his diocese to be and he had prepared a report on The Transportation Question, advocating measures to make Western Australia a reformatory colony rather than a penal settlement. This was published while he was in England. Hale's report demanded change in the colony's penal system. When copies reached Perth before he returned from England, there was a storm of criticism in the local news media, claiming that Hale's report was "full of misrepresentations and errors". However, when Hale's own account of his voyage on the Nile and the behavior of the convicts on it was published, he was vindicated and newspaper editors were commending Hale, even as the Colonial Governor was disapproving because of "embarrassment to Her Majesty's Government". In June 1858, after he returned from England, Hale opened a boys' school for both boarders and day pupils. The Bishop's School was modelled after England's public schools. Many of the pupils who attended it came from leading families in the colony; many of them went on to become prominent in Western Australian business and politics. Hale had continuing problems in finding suitable schoolmasters and funds to support his school. Eventually this proved too much for him and the Bishop's School closed on 1 March 1872. However it continued on under different management and eventually became today's Hale School. Bishop Hale is generally recognised as the pioneer of secondary education in Western Australia. Communications with the eastern colonies and England were made by sailing ship when Hale arrived in the colony in 1856 and by steamship when he left in 1875. Albany was the first port of call on the Australian continent. Hence Hale was the first Australian bishop to receive his invitation to the first Lambeth Conference held in 1867 and was the only one to attend it. In 1870 a crisis arose when the lady running an orphanage for indigenous children in Albany was unable to continue this work. Hale decided to resign as bishop, apply for the vacant chaplaincy at Albany, and carry on this orphanage work himself. As soon as his intention to resign became known in Perth, a large deputation from the Protestant community called on Hale and persuaded him to withdraw it. In explaining his intentions to his friends Hale reminded them that "I have no hesitation in saying that a European population disregarding the welfare of the natives, whom it has displaced from their country, will not ensure God's blessing and therefore I do hope that the public generally will support the Mission at Albany." In July 1871 Hale met with his clergy and laity to draw up the constitution for a diocesan synod and the first synod was held in Perth in August 1872. He opened this synod with a significant sermon , Being all things to all men on the responsibilities of both individual Christians and the church in their relationships with the world.
Мұра
2004 жылы Брисбенде Мэтью Хейл атындағы қоғамдық кітапхана ашылды. 2005 жылы Пуниндедегі Сент-Мэтью шіркеуі, Мэтью Хейл салғаннан кейін 150 жыл толуына орай қалпына келтіріліп қайта ашылды. 2008 жылы наурыз айында Грег Джеймстің жасаған Хейлдің мүсіні Перт қаласының орталығындағы Хейл мектебі үшін салған ғимарат – The Cloisters алдына орнатылды.
2004: The Mathew Hale Public Library was established in Brisbane. 2005: St Matthew's church at Poonindie was reopened after restoration on the 150th anniversary of its completion by Mathew Hale. 2008: In March a statue of Hale by Greg James was erected outside The Cloisters, the building Hale built to house his school, in central Perth.