Кіріспе

Скандинавиялық мифтік кейіпкер Bölþorn (сондай-ақ Bölþor; Ежелгі скандинав тілінде: Bǫlþorn, "Зұлым тікен") – скандинав мифологиясындағы jötunn, Bestla-ның әкесі (немесе атасы), ал Bestla – Один, Vili және Vé-дің анасы. Бұл кейіпкер 13 ғасырдағы ежелгі дәстүрлі көздерден жиналған «Поэтикалық Эдда» мен 13 ғасырда исландтық Снорри Стурлусон жазған «Прозалық Эдда» еңбектерінде еске алынады. Ғалымдар «Поэтикалық Эдда»дағы айтылған мәліметтер оның дана Мимирдің әкесі болуы мүмкін екенін көрсетеді.

Атауы

Атауы екі түрінде кездеседі. Bölþorn «Gylfaginning» («Gylfi-нің алдауы») есімді жырда қолданылса, ал Bölþor «Hávamál» («Жоғарының сөзі») есімді жырда кездеседі. Ежелгі скандинав тіліндегі Bölþorn атауы «Зұлым тікен» деп аударылады. Ал Bölþor түрі ортағасырлық скандинавтарға түсініксіз болар еді.

Куәліктер

Hávamál (Жоғарыдан келгеннің сөзі) кітабында Bölþor Поэтикалық Эддада тек бір рет есімдерін табады. Гилфагиннинг (Гилфидің алдауы) прозалық Эддада Bölþorn жотунн және Бестланың әкесі екенін айтады.

Теориялар

Көптеген жағдайларда Больторн бейнесі анасының әкесімен (ағасымен) дәстүрлі қарым-қатынасты көрсетеді, бұл герман мифтері мен жырларында жиі кездесетін үлгі. Орчардтың сөзіне сәйкес, римдік тарихшы Тацит (б.з. 1-ші ғасыры) "германдық қоғамда осы отбасылық байланыстың маңыздылығын бұрыннан-ақ атап көрсеткен, және әдеби көздерде ер адамдардың анасының әкесімен (ағасымен) жақын қарым-қатынасының көптеген мысалдары бар". Мысалы, ортағасырлық исландиялық мақалда былай делінеді: "Адамдар көбінесе анасының әкесіне (ағасына) ұқсайды". Линдоу: "Мәссаған, барлық құдайлардың ішінде Один алыпқа ең көп ұқсады" дейді. Сонымен қатар, түрлі ғалымдар Хавамал жырларындағы аты-жөні айтылмаған адамның (Больторнның ұлы және Бестланың әкесі) дана Мимир болуы мүмкін екенін атап көрсеткен.