Кіріспе

Техникалық құжаттама үшін бақылаулы тіл. ASD STE100 – Төзімді техникалық ағылшын тілі (STE) – техникалық құжаттаманы қарапайымдастыру және түсінікті етуге арналған бақылаулы тіл. Ол алғаш рет 1980-ші жылдары Еуропалық аэроғарыш өнеркәсібі қауымдастығы (AECMA) тарапынан, еуропалық авиакомпаниялардың техникалық құжаттама үшін оңай түсінілетін, стандартталған ағылшын тіліне деген сұранысы бойынша әзірленді. Кейіннен, оның айқындығы, дәйектілігі және толықтығы үшін аэроғарыш, қорғаныс және техникалық қызмет көрсету салаларынан тыс көптеген басқа да салаларда қолданыс тапты. 2021 жылдың сәуірінде жарияланған STE спецификациясының қазіргі нұсқасы 53 жазу қағидасынан және шамамен 900 мақұлданған сөзден тұрады.

Тарих

Бақыланатын ағылшын тіліне жасалған алғашқы әрекеттер 1930 және 1970 жылдары Basic English және Caterpillar Fundamental English арқылы жасалды. 1979 жылы аэроғарыш құжаттамасы американдық ағылшын тілінде (Boeing, Douglas, Lockheed және т.б.), британдық ағылшын тілінде (Hawker Siddeley, British Aircraft Corporation және т.б.) және ана тілі ағылшын тілі емес компаниялар (Fokker, Aeritalia, Aerospatiale және сол кезде Airbus құраған кейбір компаниялар) арқылы жазылды. Еуропалық әуе компаниялары техникалық қызмет көрсету құжаттарының кейбір бөліктерін жергілікті механиктерге басқа тілдерге аудару қажет болғандықтан, Еуропалық әуе тасымалдау индустриясы AECMA (Еуропалық аэроғарыш индустриясы қауымдастығы) ұйымына ағылшын тілінің бақыланатын немесе стандартталған түрін пайдалану мүмкіндігін зерттеу үшін жүгінді. 1983 жылы басқа салаларда қолданылған бақыланатын тілдерді зерттегеннен кейін AECMA өз бақыланатын ағылшын тілін жасауға шешім қабылдады. Американың аэроғарыш индустриясы қауымдастығы (AIA) да осы жобаға қатысуға шақырылды. Бұл бірлескен жұмыстың нәтижесінде 1986 жылы AECMA құжаты, PSC 85 16598 (AECMA қарапайым ағылшын нұсқауы деп белгілі) жарық көрді. Кейіннен осы басылымға дейін бірнеше өзгерістер, мәселелер және түзетулер енгізілді (STE-нің қазіргі 8-ші нұсқасы 2021 жылдың сәуір айында жарияланды). 2004 жылы AECMA екі басқа қауымдастықпен бірігіп, Еуропаның аэроғарыш, қауіпсіздік және қорғаныс индустриясы қауымдастығын (ASD) құрғаннан кейін, спецификация ASD қарапайым техникалық ағылшын тілі, Specification ASD STE100 деп қайта аталды. ASD STE100 спецификациясын Жеңілдетілген техникалық ағылшын тіліндегі техникалық қызмет көрсету тобы (STEMG) жүргізеді, бұл ASD ұйымының 1983 жылы құрылған жұмыс тобы болып табылады; ASD STE100-дің авторлық құқығы ASD ұйымына толық тиесілі. Технология мен техникалық тілдің үнемі дамуына байланысты STEMG пайдаланушылардың пікірлерін ескере отырып, ұсынылатын өзгерістер мен жаңартуларды жүзеге асырады. 2013 жылы 6-шы нұсқадан бастап спецификация тегін таратыла бастады. Осы жылдар ішінде 6 және 7-ші нұсқаларының 11 800-ден астам ресми данасы таратылды. 2021 жылдың сәуір айында 8-ші нұсқасы жарық көргеннен бері 3,200-ден астам ресми дана таратылды (тарату журналы 2022 жылдың тамызында жаңартылды). Әдетте, жаңа нұсқа үш жылда бір рет жарық көреді. ASD STE100 спецификациясының тегін ресми данасын ASD STE100 веб-сайты және ASD STAN арқылы сұрап алуға болады.

Әуе кеңістігі және қорғаныс стандарттары

"Жеңілдетілген техникалық ағылшын тілі" кейде бақыланатын тілдің жалпылама атауы ретінде қолданылады. Аэроғарыш және қорғаныс спецификациясы бастапқыда әуе кемелерін күтіп-жөндеу құжаттамасы үшін өнеркәсіптік реттеуге бағынған жазу стандарты ретінде пайда болды, бірақ ол қазірде көбірек әскери құрлық көліктері, теңіз кемелері және қару-жарақ бағдарламалары үшін қажеттілікке айналды. Бастапқыда ол жалпы жазу стандарты ретінде қолданылуы жоспарланбағанмен, басқа салалар мен түрлі құжаттар үшін сәтті пайдаланылды. АҚШ үкіметінің "Түсінікті тіл" стандартында аэроғарыш стандартының қатаң сөздік шектеулері жоқ, бірақ ол жалпы жазу стандартын жасауға жасалған әрекетті көрсетеді. 1986 жылдан бері STE, ATA Specification i2200 (бұрынғы ATA100) және ATA104 (Оқыту) талаптарының бірі болып табылады. STE сондай-ақ S1000D спецификациясының да талабы. Еуропалық қорғаныс стандарттары анықтамалығы (EDSTAR) STE-ді қорғаныс келісімдеріне қатысатын барлық Еуропалық қорғаныс агенттігі (EDA) мүше мемлекеттері қолдануға тиіс техникалық құжаттаманы жазудың ең жақсы тәжірибе стандарты ретінде ұсынады. Бүгінде STE-нің жетістігі соншалық, басқа салалар оны бастапқы мақсатынан тыс, яғни техникалық қызмет көрсету құжаттамасында және аэроғарыш және қорғаныс салаларынан тыс қолданады; 2022 жылдың тамызына қарай STE тарату журналы пайдаланушылардың 56%-ы осы екі саладан тыс жерден екенін көрсетеді. Ол автомобиль, жаңартылатын энергия және теңіз логистикасы салаларында сәтті қолданылуда, сонымен қатар медициналық құрылғылар және фармацевтика саласында да кеңейіп келеді. СТЭ-ге академиялық ортада да қызығушылық артып келеді, оның ішінде ақпараттық инженерия, қолданбалы лингвистика және есептеу лингвистикасы сияқты салалар да бар.

Құралдар

STE-ні қолдауға арналған бірнеше сыртқы бағдарламалық өнімдер бар, бірақ STEMG осы өнімдерді мақұлдамайды немесе сертификаттамайды. Boeing компаниясы Boeing Simplified English Checker (BSEC) бағдарламасын жасады. Бұл тілдік негіздегі тексеруші күрделі 350 ережелі ағылшын тілі талдағышын пайдаланады, ол Жеңілдетілген техникалық ағылшын тілінің талаптарын бұзуды тексеру үшін арнайы функциялармен толықтырылған. HyperSTE – Etteplan ұсынатын плагин құрал, ол мазмұнның спецификация ережелері мен грамматикасына сәйкес келе ма екенін тексеруге арналған. Congree тілдік алгоритмдерге негізделген Жеңілдетілген техникалық ағылшын тілін тексеру құралын ұсынады. Ол мәтін құрамына қатысты Жеңілдетілген техникалық ағылшын тілінің 7-шы нұсқасының барлық ережелерін қолдайды және біріктірілген Жеңілдетілген техникалық ағылшын тілі сөздігін ұсынады. ASD STE100 үшін TechScribe термин тексерушісі авторларға ASD STE100 талаптарына сәйкес келмейтін мәтінді табуға көмектеседі.