Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Калифорния, АҚШ-тың Винту халқының тобы
Band of the Wintu people of California, US
Виннемем Винту ("ортаңғы өзен халқы" немесе "ортаңғы су халқы") – Калифорния штатының Рединг қаласына жақын Шаста бөгетінің жоғары жағында, Макклауд өзенінің төменгі ағысында қоныстанған Винту тайпасының түпкілікті американдық тобы.
The Winnemem Wintu ("middle river people" or "middle water people") are a Native American band of the Wintu tribe originally located along the lower McCloud River, above Shasta Dam near Redding, California.
Тарих
1854 жылы Макклауд өзенінің бойындағы Кабаи сағасында ақ қоныс аударушылар 42 Виннемем еркек, әйел және баласын өлтірді. Бұл оқиға Кайбай сағасының қырғыны деп танылады. 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында жергілікті жасақтарға өлтірілген әрбір индей тұрғынының дәлелі үшін 5 доллар сыйлық берілді. 1945 жылдан бастап Макклауд өзенінің төменгі ағысы Шаста көлінің суларымен жабылған, ол Шаста бөгетінің арқасында құрылды. 1971 жылы Виннемем Винту тайпасының өкілдері Тойон Винту орталығын басып алды – бұл бөгет құрылысына қатысқан жұмысшыларға арналған үйлер салынған мемлекеттік меншік. 1973 жылы оларға уақытша рұқсат берілді, бірақ 1988 жылы үкімет қалған 30 Винту тұрғынын шығарып жіберді, ал 1989 жылы көшіру аяқталды. Виннемем Винту Калифорния штаты мен Федералдық қайта құру бюросымен Шаста бөгетінің биіктігін көтеру мәселесі бойынша ұзаққа созылған күресте болып келеді, мақсаты Калифорния қалалары мен ауыл шаруашылығы үшін су көлемін арттыру. Виннемем Винту бұл жобаның іске асырылуы көптеген қасиетті жерлерін суға батыратынын айтады. 2004 жылдың 12-16 қыркүйегі аралығында Виннемем Винту тайпасының бір тобы наразылық ретінде "соғыс биін" орындады. Олар бұл бидің 1876 жылдан бері өткізілген алғашқы соғыс биі екенін мәлімдеді. Виннемем Винту Шэста тауы мен Суық бұлақ тауындағы маңызды қасиетті орындарға иелік етеді. Олар казинолар мен олардың кірістері мәдениетті іштен жоятынына сенеді және ойын индустриясына қатысудан бас тартады. Виннемем емшісі Флоренс Джонс (Пуилулемет) (1907–2003) 2001 жылы ұлттық PBS телеарнасында көрсетілген «Құрметтің нұрында» атты деректі фильмде бейнеленді, ол қасиетті Шэста тауында жаңа шаңғы курортының құрылысын тоқтату үшін қауымының күресін сәтті басқарды.
Forty two Winnemem men, women and children were killed by white settlers at Kabyai Creek, on the McCloud River, in 1854. This action is known as the Kaibai Creek Massacre. Around the late 19th century and early 20th century, local militias were awarded $5 for proof of every Native American person killed. Since 1945, portions of the lower McCloud River have been flooded by Shasta Lake, the reservoir created by the Shasta Dam. In 1971, a group of Winnemem Wintu occupied Toyon Wintu Center, a government owned property where housing had been built for dam construction workers. They were granted a temporary permit to remain at the site in 1973, but the government moved to evict the thirty remaining Wintu residents in 1988, completing the eviction in 1989. The Winnemem Wintu have been in a protracted fight with State of California and the federal Bureau of Reclamation over the proposed raising of the height of Shasta Dam to secure more water for California cities and agriculture; the Winnemem Wintu argue that the proposed higher lake level would flood many Winnemem Wintu sacred sites. From September 12 to 16, 2004, one faction of Winnemem Wintu held a "war dance" as a protest. They claim it was the first war dance held since 1876. The Winnemem Wintu claim important sacred sites on Mount Shasta and Cold Spring Mountain. They are one of several groups of Native Americans who feel that casinos and their proceeds destroy culture from the inside out, and refuse to participate in the gaming industry. The Winnemem healer Florence Jones (Puilulimet) (1907–2003) was portrayed in a nationally broadcast PBS documentary, In the Light of Reverence, in 2001, as she successfully led her community's fight to stop construction of a new ski resort on sacred Mount Shasta.
Тіл
Виннем Винту халқы дәстүрлі түрде Солтүстік Винтун тілінің Солтүстік-Шығыс диалектісінде сөйлеген, Винтуан тілдері тобының және одан да ірі Пенутия тілдерінің бір бөлігі болған. Басшы Кален Сиск тіл маманы Стефан Лидтке және Түпкілікті тілдер институтымен бірлесіп Виннем Винту тілін жаңғырту жұмыстарын жүргізіп жатыр.
The Winnemem Wintu traditionally spoke the North Eastern Dialect of the Northern Wintun Language, a member of the Wintuan languages, and a member of the larger Penutian language "stock". Chief Caleen Sisk has been working with linguist Stefan Liedtke and the Indigenous Language Institute on revitalization of the Winnemem Wintu language.
Федералды тану
Виннемемдер – антропологтар болжағандай, Винту тайпасының тоғыз тобының бірі. Олар федералдық деңгейде мойындалмаған тайпа, бірақ федералдық мойындалуға жұмыс істеп жатыр. Виннемем Винту тайпасы саяси тұрғыдан бірнеше топқа бөлінген, олардың мүшелері кем дегенде үш ұйымдасқан топқа қатысып, федералдық мойындалуға ұмтылады. Сонымен қатар, түрлі себептермен осы топтарға қатысудан бас тартатын бірнеше Виннемем Винту ұрпақтары бар. Кейбір Виннемем Винту өкілдері Үндістер істері бюросының оларды мойындамауының себебі – тоқтату емес, үкіметтік қателік деп санайды. Ал Виннемем тегінен таралған кейбір Винту өкілдеріне Ішкі істер министрлігінің қызметкерлері 1940 жылдары бүкіл Винту тайпасының федералдық мойындалған тайпалар тізімінен "бюрократиялық қадағалау" салдарынан шығарылғанын хабарлады. Бір Виннемем Винту тобы 1980 жылдары Үндістер істері бюросының мойындалған тайпалар тізімінен кездейсоқ жойылғанын мәлімдейді. Олар бұл мойындалуды қайта ала алмады. 2004 жылы сенатор Бен Найтхорс Кэмпбелл ұсынған заң Виннемем Винту тайпасына мойындалуды қайта алуға мүмкіндік берді. Алайда, Виннемем Винту өкілдеріне олардың атын барлық американдық тайпаларға қатысты жалпы заң жобасына қосу бүкіл заң жобасына қауіп төндіретінін айтты. Басқа тайпалардың қауіп-қатерге ұшырауына жол бермеу үшін Виннемем Винту тайпасы сенатор Кэмпбеллпен бірге олардың атын заң жобасынан алып тастауға келісті.
The Winnemem are one of what anthropologists have hypothesized to be nine total bands of Wintu. They are not a federally recognized tribe, although they are working toward federal recognition. The Winnemem Wintu are divided politically into several groups, with members participating in at least three organized groups attempting to obtain federal recognition. In addition, there are several Winnemem Wintu descendants who decline to participate in these groups for various reasons. Some Winnemem Wintu feel that it is by government error rather than termination that the Bureau of Indian Affairs does not recognize them. And some Wintu representatives, of Winnemem heritage, have been informed by Interior Officials that it was "Bureaucratic Oversight" that resulted in the entire Wintu being omitted from the list of federally recognised tribes as early as the 1940s. One Winnemem Wintu group argues that they were accidentally erased from the Bureau of Indian Affairs list of recognized tribes during the 1980s. They have not been able to regain this recognition. Legislation sponsored by Senator Ben Nighthorse Campbell in 2004 gave these Winnemem Wintu the opportunity to regain recognition. However, the Winnemem Wintu were informed that the group's inclusion on an omnibus bill related to all Native American tribal people would have put the entire bill at risk. Rather than have other tribal people put at risk, the Winnemem Wintu agreed with Senator Campbell to remove their name from the bill.